अमेरिकी टेलिभिजन बजारमा एउटा समय यस्तो थियो, जब तीनवटा नामले लगभग पूरै प्रसारण उद्योगको प्रतिनिधित्व गर्थे।

एबीसी, सीबीएस र एनबीसी। दशकौँसम्म अमेरिकी घरघरमा समाचार, मनोरञ्जन, खेलकुद र लोकप्रिय कार्यक्रम पुर्‍याउने यी तीन नेटवर्कको अगाडि नयाँ राष्ट्रिय टेलिभिजन नेटवर्क स्थापना गर्ने विचार आफैँमा ठूलो जोखिम थियो।

पुरानो बजार संरचना, सीमित प्रसारण पहुँच, स्थानीय टेलिभिजन स्टेसनको नियन्त्रण र दर्शकको स्थापित बानीका कारण नयाँ खेलाडीका लागि ठाउँ निकाल्नु सजिलो थिएन।

त्यही बजारमा अस्ट्रेलियाली मूलका मिडिया व्यवसायी रूपर्ट मर्डोकले प्रवेश गरे। उनले नयाँ नेटवर्कलाई स्थापित खेलाडीको नक्कल बनाउने प्रयास गरेनन्। बरु बजारमा रहेको खाली ठाउँ खोजे, नयाँ दर्शक पहिचान गरे र परम्परागत प्रसारण शैलीलाई चुनौती दिने कार्यक्रममार्फत आफ्नो ठाउँ बनाउन थाले।

आज त्यही प्रयासबाट बनेको फक्स कर्पोरेसन अमेरिकी मिडिया उद्योगको महत्वपूर्ण कम्पनी बनेको छ। समाचारमा फक्स न्युज, खेलकुदमा फक्स स्पोर्ट्स, प्रसारणमा फक्स नेटवर्क, स्थानीय टेलिभिजन स्टेसन र डिजिटल क्षेत्रमा टुबी तथा फक्स वन उसका प्रमुख व्यवसाय हुन्।

कम्पनीको वित्तीय आकार पनि त्यहीअनुसार बढेको छ। वित्त वर्ष २०२६ मा फक्स कर्पोरेसनको कुल आम्दानी १७ अर्ब १२ करोड ६० लाख डलर पुगेको छ भने खुद नाफा १ अर्ब ६८ करोड ५० लाख डलर रहेको छ।

अखबारबाट टेलिभिजनसम्मको यात्रा

फक्सको आजको संरचना बुझ्न यसको सुरुआत फक्स कर्पोरेसनबाट होइन, रूपर्ट मर्डोकले निर्माण गरेको ठूलो मिडिया साम्राज्यबाट सुरु गर्नुपर्छ।

मर्डोकले सन् १९८० मा न्युज कर्पोरेसन स्थापना गर्दा उनको व्यवसायिक महत्वाकांक्षा केवल अखबारमा सीमित थिएन।

अस्ट्रेलियाली समाचारपत्रबाट आफ्नो व्यवसाय विस्तार गरेका मर्डोकले बेलायत र अमेरिकाको मिडिया बजारमा क्रमशः प्रवेश गरे। सन् १९८१ मा बेलायतका द टाइम्स र द सन्डे टाइम्स खरिद गरेपछि उनको अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया विस्तारले गति लियो।

त्यसपछि टेलिभिजन र चलचित्र उद्योगमा उनको चासो बढ्यो।

सन् १९८५ मा ट्वेन्टिएथ सेन्चुरी फक्सको स्वामित्वमा पुगेपछि मर्डोक अमेरिकी मनोरञ्जन उद्योगको केन्द्रमा पुगे। त्यही वर्ष मेट्रोमिडियाका छवटा स्वतन्त्र टेलिभिजन स्टेसन खरिद गर्नु अर्को निर्णायक कदम बन्यो। यी स्टेसनहरू नै पछि फक्स ब्रोडकास्टिङ कम्पनीको आधार बने।

यहाँ मर्डोकको रणनीति बुझ्नुपर्ने हुन्छ। उनीसँग चलचित्र स्टुडियो थियो, टेलिभिजन स्टेसन थिए र मिडिया वितरणमा बढ्दो प्रभाव थियो। तर अमेरिकाको राष्ट्रिय टेलिभिजन बजारमा उनको आफ्नै नेटवर्क थिएन।

एबीसी, सीबीएस र एनबीसीले दशकौँदेखि बनाएको बजार संरचना तोड्न ठूलो पूँजी मात्र पर्याप्त थिएन। स्थानीय स्टेसनको ठूलो नेटवर्क, दर्शकको विश्वास र विज्ञापन बजारमा पहुँच आवश्यक थियो।

मर्डोकले यही संरचनालाई क्रमशः निर्माण गर्ने बाटो रोजे। सन् १९८६ मा न्युज कर्पोरेसनले फक्स ब्रोडकास्टिङ कम्पनी सुरु गर्‍यो।

सुरुआती नेटवर्क निर्माणमा ब्यारी डिलरको भूमिका महत्वपूर्ण थियो। नयाँ नेटवर्कको नाम पनि संयोग थिएन। ट्वेन्टिएथ सेन्चुरी फक्सको स्थापित नाम र पहिचानसँग नयाँ नेटवर्कलाई जोड्ने निर्णयले नयाँ कम्पनीलाई शून्यबाट सुरु गर्नुपर्ने बोझ केही हदसम्म घटायो।

तीन नेटवर्कको बीचमा चौथो दाउ

फक्सको सुरुआत आजको दृष्टिले हेर्दा असाधारण रूपमा कमजोर देखिन सक्छ। नयाँ राष्ट्रिय नेटवर्कले सुरुमा पूर्ण सात दिनको प्रसारण तालिका पनि राखेको थिएन।

सन् १९८६ अक्टोबर ९ मा ‘द लेट शो विथ जोन रिभर्स’बाट प्रसारण सुरु भयो। राति अबेरको कार्यक्रमबाट नेटवर्कले आफ्नो उपस्थिति देखायो। कार्यक्रम अपेक्षाअनुसार सफल भएन। तर फक्सले बजार छोडेन।

सन् १९८७ अप्रिल ५ मा ‘म्यारिड… विथ चिल्ड्रेन’ प्रसारण भयो। त्यसपछि ‘द ट्रेसी उलम्यान शो’ आयो।

नेटवर्कले हप्ताका सबै दिन एकैपटक कार्यक्रम थप्नुको साटो क्रमशः विस्तार गर्‍यो। सन् १९८९ मा सोमबारको तालिका थपियो। सन् १९९० मा बिहीबार र शुक्रबारको प्रसारण सुरु भयो। जनवरी १९९३ मा मात्र फक्स सातै दिन प्रसारण गर्ने पूर्ण राष्ट्रिय नेटवर्क बन्यो।

यो विस्तारको गति हेर्दा एउटा कुरा देखिन्छ। फक्सले सुरुआतमा बजार कब्जा गर्नेभन्दा पहिले बजारमा टिक्ने रणनीति अपनाएको थियो।

तीन स्थापित नेटवर्कको अगाडि नयाँ कम्पनीले त्यही सामग्री, त्यही दर्शक र त्यही विज्ञापनदाताका लागि प्रतिस्पर्धा गर्दा लागत ठूलो हुने थियो। त्यसैले फक्सले फरक स्वादको दर्शक खोज्यो।

यही ठाउँमा फक्सको वास्तविक व्यवसायिक पहिचान बन्न थाल्यो। ‘म्यारिड… विथ चिल्ड्रेन’ पारिवारिक टेलिभिजनको परम्परागत ढाँचाभन्दा फरक थियो।

‘द ट्रेसी उलम्यान शो’ले छोटो हास्य प्रस्तुति मार्फत नयाँ प्रयोग गर्‍यो। त्यही कार्यक्रमभित्र देखाइएको छोटो एनिमेसन खण्ड पछि अमेरिकी टेलिभिजन इतिहासकै सबैभन्दा मूल्यवान बौद्धिक सम्पत्तिमध्ये एक बन्न पुग्यो। त्यो थियो ‘द सिम्प्सन्स’।

फक्सले सन् १९८९ मा ‘द सिम्प्सन्स’लाई पूर्ण शृंखलाका रूपमा अघि बढायो। सुरुआतमा एउटा छोटो हास्य खण्ड मात्र रहेको कार्यक्रमलाई छुट्टै शृंखलाका रूपमा अघि बढाउनु आफैँमा जोखिम थियो। तर यही जोखिमले फक्सलाई नयाँ पुस्तासँग जोड्ने ठूलो अवसर दियो।

यससँगै ‘बेवर्ली हिल्स’, ‘२१ जम्प स्ट्रिट’ र ‘इन लिभिङ कलर’जस्ता कार्यक्रमले नेटवर्कलाई परम्परागत टेलिभिजनभन्दा फरक बनाउँदै लगे। फक्सको रणनीति सरल थियो। सबै दर्शकलाई खुसी पार्ने होइन, अरूले पर्याप्त ध्यान नदिएको दर्शकलाई आफ्नो बनाउने।

फरक दर्शक खोज्दै बन्यो पहिचान

फक्सको सुरुआती सफलतालाई केवल राम्रो कार्यक्रमको परिणाम भनेर बुझ्दा यसको वास्तविक व्यवसायिक पक्ष छुट्छ।

कुनै पनि मिडिया व्यवसायको महत्वपूर्ण सम्पत्ति दर्शक मात्र होइन, निश्चित प्रकारको दर्शकसम्म नियमित पहुँच हो। विज्ञापनदाता आफ्नो उत्पादनका लागि सम्भावित ग्राहक भएको समूहसम्म पुग्न पैसा तिर्छ। फक्सले यही सिद्धान्तलाई नयाँ ढंगले प्रयोग गर्‍यो।

तीन ठूला नेटवर्कको परम्परागत दर्शक संरचनाबाट अलग युवा र फरक स्वादका दर्शकलाई लक्षित गर्दै फक्सले आफ्नो कार्यक्रम बनायो। यसले नयाँ दर्शक मात्र थपेन, विज्ञापनदातालाई पनि नयाँ पहुँच बेच्ने अवसर पायो।

फक्सले टेलिभिजन कार्यक्रमबाट मात्र आफ्नो व्यवसाय विस्तार गरेन। खेलकुद प्रसारण अधिकारलाई ठूलो दर्शक र महँगो विज्ञापन बजारसँग जोड्यो।

न्युयोर्कस्थित १२११ एभेन्यु अफ द अमेरिकाजमा रहेको फक्स कर्पोरेसन तथा न्युज कर्पोरेसनको मुख्यालय। स्रोत: Wikimedia Commons / Tdorante10

प्रत्यक्ष खेलकुद सामग्रीको विशेषता दर्शकले त्यही समयमा हेर्न चाहन्छन्। फक्सले अमेरिकी फुटबल, बेसबल तथा अन्य प्रमुख खेलकुद प्रतियोगिताको प्रसारण अधिकारलाई आफ्नो व्यवसायको महत्वपूर्ण आधार बनायो।

खेलकुदले ठूलो दर्शक ल्यायो। ठूलो दर्शकले विज्ञापनको मूल्य बढायो। उच्च विज्ञापन आम्दानीले महँगा प्रसारण अधिकारमा लगानी गर्ने क्षमता थप बलियो बनायो। यसरी खेलकुद, विज्ञापन र वितरण शुल्क एकअर्कासँग जोडिए।

आज फक्सको व्यवसायमा प्रत्यक्ष खेलकुद किन यति महत्वपूर्ण छ भन्ने यही इतिहासबाट बुझ्न सकिन्छ। फक्स खेलकुद अधिकार किन्दा केवल खेल देखाउने अधिकार किन्दैन। त्यससँगै ठूलो दर्शकको ध्यान र विज्ञापन बजारमा पहुँच पनि प्राप्त गर्छ।

समाचार र खेलकुदबाट बढ्यो शक्ति

सन् १९९६ मा फक्स न्युज सुरु भएपछि मर्डोकले अर्को ठूलो जोखिम लिए। सीएनएनजस्तो स्थापित केबल समाचार नेटवर्क रहेको अमेरिकी बजारमा २४ घण्टे समाचार च्यानल सञ्चालन गर्दै फक्स न्युजले आफ्नो अलग दर्शक आधार र सम्पादकीय पहिचान निर्माण गर्‍यो।

समाचार व्यवसायमा दर्शकको नियमितता विज्ञापनभन्दा पनि ठूलो सम्पत्ति बन्न सक्छ। कुनै दर्शक हरेक दिन एउटै समाचार च्यानलमा फर्किन्छ भने त्यो च्यानलको विज्ञापन र वितरण दुवै मूल्य बढ्छ। फक्स न्युजले यही नियमित दर्शक आधार निर्माण गर्‍यो।

सन् २०२५ मा फक्स न्युजले अमेरिकी केबल समाचार बजारमा ठूलो दर्शक हिस्सा कायम राखेको कम्पनीले जनाएको थियो। त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव फक्स कर्पोरेसनको व्यवसायमा पनि देखिन्छ, किनकि समाचार सामग्रीले विज्ञापनसँगै केबल तथा अन्य वितरण प्रणालीबाट नियमित शुल्क प्राप्त गर्ने आधार तयार गर्छ।

यही कारण समाचार फक्सका लागि केवल सम्पादकीय वा प्रतिष्ठाको व्यवसाय होइन, प्रत्यक्ष आम्दानीको व्यवसाय पनि हो। फक्स न्युज, फक्स बिजनेस र अन्य समाचार सामग्रीले फक्सको केबल नेटवर्क प्रोग्रामिङ व्यवसायलाई बलियो बनाएका छन्।

फक्सको व्यवसायिक संरचना सन् २०१९ मा २१ सेन्चुरी फक्सको ठूलो हिस्सा डिज्नीलाई बिक्री भएपछि फेरि परिवर्तन भयो।

चलचित्र र मनोरञ्जन व्यवसायको ठूलो हिस्सा डिज्नीमा गएपछि बाँकी समाचार, खेलकुद, प्रसारण र डिजिटल सम्पत्तिबाट आजको फक्स कर्पोरेसन निर्माण भयो।

त्यसपछि कम्पनीले आफूलाई ठूलो चलचित्र स्टुडियोसँग प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा गर्ने व्यवसायभन्दा समाचार, खेलकुद, प्रसारण, स्थानीय टेलिभिजन र विज्ञापनमा आधारित डिजिटल स्ट्रिमिङमा केन्द्रित कम्पनीका रूपमा अघि बढायो।

१७ अर्ब डलरको आम्दानी संरचना

फक्सको वर्तमान आकार बुझ्न कम्पनीको आम्दानी संरचना हेर्नुपर्छ। वित्त वर्ष २०२६ मा फक्स कर्पोरेसनको कुल आम्दानी १७ अर्ब १२ करोड ६० लाख डलर पुगेको छ। टेलिभिजन खण्डबाट ९ अर्ब ६६ करोड ६० लाख डलर र केबल नेटवर्क प्रोग्रामिङबाट ७ अर्ब ३४ करोड ८० लाख डलर आम्दानी भएको छ।

कम्पनीको ठूलो हिस्सा वितरण शुल्क र विज्ञापनबाट आउँछ भने डिजिटल व्यवसायले नयाँ वृद्धि थपिरहेको छ। यही संरचनाले फक्सलाई एउटै आम्दानी स्रोतमा निर्भर हुनबाट जोगाएको छ।

समाचारले वितरण शुल्क र विज्ञापन ल्याउँछ। खेलकुदले ठूलो प्रत्यक्ष दर्शक ल्याउँछ। टेलिभिजन नेटवर्कले राष्ट्रिय विज्ञापन बजार विस्तार गर्छ।

स्थानीय स्टेसनले क्षेत्रीय विज्ञापन र प्रसारण पहुँच दिन्छन्। टुबीले डिजिटल दर्शक र विज्ञापन बजारमा प्रवेश गराउँछ। फक्स वनले परम्परागत केबलभन्दा बाहिर प्रत्यक्ष उपभोक्ताबाट शुल्क उठाउने बाटो खोल्छ।

वित्त वर्ष २०२५ मा फक्सको विज्ञापन आम्दानी ६ अर्ब ८६ करोड ५० लाख डलर पुगेको थियो। कम्पनीका अनुसार सुपर बोल एलआईएक्सको प्रसारण, राष्ट्रिय फुटबल लिगसँग सम्बन्धित विज्ञापन, राजनीतिक विज्ञापन र टुबीको डिजिटल वृद्धि त्यसका महत्वपूर्ण कारण थिए।

यसबाट फक्सको व्यापार मोडलको अर्को पक्ष देखिन्छ। फक्सले खेलकुद अधिकारमा लगानी गर्दा केवल खेल प्रसारणको आम्दानी हेर्दैन।

ठूलो खेलकुद प्रतियोगिताले एकैपटक दर्शक, विज्ञापनदाता र वितरण प्रणालीलाई आफ्नो प्लेटफर्ममा ल्याउँछ। त्यसपछि त्यही दर्शकको ध्यान विज्ञापन बजारमा रूपान्तरण हुन्छ।

टुबीदेखि फक्स वनसम्मको डिजिटल छलाङ

परम्परागत टेलिभिजन बजार परिवर्तन हुँदै गएपछि फक्सले डिजिटल स्ट्रिमिङमा प्रवेश गर्‍यो। तर कम्पनीले सबैभन्दा महँगा सदस्यता आधारित स्ट्रिमिङ सेवासँग सीधा प्रतिस्पर्धा गर्ने बाटो रोजेन। यसको सट्टा विज्ञापनमा आधारित निःशुल्क स्ट्रिमिङ प्लेटफर्म टुबीलाई विस्तार गर्‍यो।

फक्सले टुबीलाई खरिद गरेपछि त्यसमा सामग्री, प्रविधि र वितरणमा लगानी बढाउँदै गयो।

वित्त वर्ष २०२५ मा टुबीको आम्दानी पहिलोपटक १ अर्ब डलर नाघ्यो। वित्त वर्ष २०२६ को अन्त्यसम्म टुबीका मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ता ११ करोड पुगेका छन् र कम्पनीले डिजिटल विज्ञापन व्यवसायमा निरन्तर विस्तार गरेको जनाएको छ।

टुबीको मोडल परम्परागत केबलभन्दा फरक छ। दर्शकले सदस्यता शुल्क तिर्नुपर्दैन, सामग्री निःशुल्क हेर्न पाउँछन् र प्लेटफर्मले विज्ञापनबाट आम्दानी गर्छ। यसले कर्ड काटेर परम्परागत टेलिभिजनबाट बाहिरिएका दर्शकलाई पुनः फक्सको व्यवसायिक संरचनामा ल्याउने अवसर दिएको छ।

त्यसपछि फक्सले फक्स वनमार्फत अर्को महत्वपूर्ण कदम अघि बढायो। सन् २०२५ अगस्ट २१ बाट सञ्चालनमा आएको फक्स वनले फक्स न्युज, फक्स स्पोर्ट्स, फक्स बिजनेस, फक्स वेदर, फक्स नेटवर्क तथा स्थानीय फक्स स्टेसनका सामग्रीलाई प्रत्यक्ष उपभोक्तासम्म पुर्‍याउने बाटो खोलेको छ।

यसको अर्थ केबल वा स्याटेलाइट वितरकमाथि मात्र निर्भर रहने पुरानो मोडलसँगै फक्सले उपभोक्ताबाट प्रत्यक्ष सदस्यता शुल्क लिने डिजिटल मोडल पनि अघि बढाएको छ। टुबीले निःशुल्क विज्ञापनमा आधारित दर्शक विस्तार गरिरहेको अवस्थामा फक्स वनले प्रत्यक्ष सदस्यता आम्दानीको बाटो खोलेको छ।

यो परिवर्तन फक्सका लागि सामान्य डिजिटल विस्तारभन्दा ठूलो विषय हो। परम्परागत केबल व्यवसायमा वितरणकर्ताले ग्राहकबाट शुल्क उठाएर त्यसको हिस्सा फक्सलाई तिर्थे। फक्स वनले कम्पनीलाई उपभोक्तासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध बनाउने अवसर दिएको छ।

डिजिटल ग्राहकको व्यवहार बुझेर सामग्री र विज्ञापन रणनीति निर्माण गर्ने थप सम्भावना पनि यसले खोल्छ।

मर्डोकपछि नयाँ पुस्ताको परीक्षा

फक्सको अर्को महत्वपूर्ण अध्याय नेतृत्व परिवर्तनसँग जोडिएको छ। रूपर्ट मर्डोकले सन् २०२३ मा फक्स र न्युज कर्पोरेसनको बोर्ड अध्यक्ष पदबाट हट्ने घोषणा गरेपछि उनका छोरा ल्याक्लान मर्डोकले फक्स कर्पोरेसनमा नेतृत्वको निरन्तरता दिएका छन्।

यो परिवर्तन सामान्य नेतृत्व हस्तान्तरणभन्दा ठूलो थियो। रूपर्ट मर्डोकले निर्माण गरेको व्यवसायिक संरचनालाई अब दोस्रो पुस्ताले डिजिटल युगमा अघि बढाउनुपर्ने जिम्मेवारी आएको छ।

ल्याक्लानको नेतृत्वमा फक्सले आफ्नो मुख्य व्यवसाय छोडेको छैन। समाचार, खेलकुद र प्रसारण कम्पनीका मुख्य स्तम्भ नै छन्। तर ती सामग्री उपभोक्तासम्म पुर्‍याउने माध्यम भने परिवर्तन हुँदै गएको छ।

टुबीमा ठूलो लगानी, फक्स वनको विस्तार र डिजिटल विज्ञापनमा जोड त्यसैको संकेत हो। फक्सले डिजिटल क्षेत्रमा आफ्नो पहुँच थप विस्तार गर्ने क्रममा रोकुसँगको प्रस्तावित कारोबार अघि बढाएको छ, जसको उद्देश्य फक्सको समाचार, खेलकुद, मनोरञ्जन र टुबीलाई रोकुको जोडिएको टेलिभिजन वितरण संरचनासँग जोड्नु हो।

यसले फक्सको आगामी रणनीति कहाँतर्फ गइरहेको छ भन्ने संकेत गर्छ। कम्पनी अब केवल टेलिभिजन नेटवर्क बन्न खोजिरहेको छैन। दर्शक जहाँ छन्, त्यहीँ पुग्ने संरचना बनाउँदैछ।

फक्सको चार दशक लामो यात्रालाई पछाडि फर्केर हेर्दा एउटा निरन्तरता देखिन्छ।

सुरुआतमा चौथो राष्ट्रिय नेटवर्क बनाउने जोखिम, त्यसपछि स्थापित टेलिभिजन ढाँचाभन्दा फरक कार्यक्रम ल्याउने जोखिम, ‘द सिम्प्सन्स’लाई पूर्ण शृंखलामा बदल्ने जोखिम, केबल समाचारमा सीएनएनसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने जोखिम, ठूला खेलकुद अधिकारमा लगानी गर्ने निर्णय, टुबीजस्तो निःशुल्क डिजिटल प्लेटफर्ममा ठूलो लगानी र अन्ततः परम्परागत वितरण प्रणालीबाट बाहिर आएर फक्स वन सुरु गर्ने कदम, यी सबैले कम्पनीलाई एउटै दिशातर्फ अघि बढाएका छन्।

फक्सले सामग्रीलाई एउटै माध्यममा सीमित राखेन। समाचारलाई केबल वितरण शुल्क र विज्ञापनसँग जोड्यो, खेलकुदलाई प्रत्यक्ष दर्शक र उच्च मूल्यको विज्ञापनसँग जोड्यो, स्थानीय टेलिभिजन स्टेसनलाई क्षेत्रीय विज्ञापन बजारसँग जोड्यो र टुबीमार्फत निःशुल्क डिजिटल स्ट्रिमिङमा प्रवेश गर्‍यो। |

अहिले फक्स वनमार्फत त्यही सामग्रीलाई प्रत्यक्ष उपभोक्ता सदस्यतासँग जोड्दैछ।

यही मोडल फक्सको व्यवसायिक यात्राको महत्वपूर्ण विशेषता बनेको छ। एउटा सामग्रीबाट एउटा मात्र आम्दानी स्रोत खोज्नुको साटो कम्पनीले त्यसलाई फरक माध्यम, फरक दर्शक र फरक विज्ञापन बजारसँग जोड्दै आएको छ।

फक्सको यात्रा सधैँ सहज भने रहेन। कम्पनीले समाचार व्यवसायमा ठूलो कानुनी र प्रतिष्ठागत जोखिम पनि सामना गरेको छ। सन् २०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनसँग सम्बन्धित गलत दाबी प्रसारणबारे डोमिनियन भोटिङ सिस्टम्सले फक्सविरुद्ध मानहानि मुद्दा दायर गरेको थियो।

अन्ततः सन् २०२३ अप्रिल १८ मा फक्स र डोमिनियनबीच ७८ करोड ७५ लाख डलरमा मिलापत्र भयो।

यो प्रकरणले समाचार व्यवसायमा कानुनी जोखिम, सम्पादकीय निर्णय र व्यावसायिक प्रतिष्ठाबीचको सम्बन्धलाई अमेरिकी मिडिया उद्योगमा ठूलो बहसको विषय बनायो। मिडिया कम्पनीका लागि दर्शक आकर्षित गर्नु जति महत्वपूर्ण हुन्छ, सामग्रीसँग जोडिएको कानुनी र प्रतिष्ठागत जोखिम व्यवस्थापन गर्नु पनि त्यत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

अर्कोतर्फ परम्परागत केबल ग्राहक घट्दै जाँदा फक्सको वितरण शुल्कमा दबाब छ।

कम्पनीले पछिल्ला वित्तीय प्रतिवेदनमा औसत भुक्तानी टेलिभिजन ग्राहक घट्दा वितरण आम्दानीमा नकारात्मक प्रभाव परेको जनाएको छ। उच्च दर र अन्य व्यवसायिक आम्दानीले त्यसलाई केही हदसम्म सन्तुलन गरे पनि उद्योगको दीर्घकालीन परिवर्तनबाट फक्स पूर्ण रूपमा अलग रहन सक्दैन।

यही कारण टुबी र फक्स वन कम्पनीका लागि केवल नयाँ उत्पादन होइनन्। यी दुवै परम्परागत टेलिभिजनबाट डिजिटल वितरणतर्फ भइरहेको परिवर्तनलाई समेट्ने रणनीतिका हिस्सा हुन्।

फक्स कर्पोरेसन अहिले एउटा निर्णायक संक्रमणमा छ। वित्त वर्ष २०२६ मा कम्पनीले १७ अर्ब डलरभन्दा बढी आम्दानी गरेको छ।

टुबीका मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ता ११ करोड पुगेका छन्। फक्स वन सञ्चालनमा आइसकेको छ। फक्स न्युजको ठूलो दर्शक आधार छ। खेलकुद अधिकारले विज्ञापन आम्दानीलाई बलियो बनाइरहेको छ।

तर यही समयमा परम्परागत टेलिभिजन वितरण प्रणाली दबाबमा छ। खेलकुद अधिकारको लागत बढिरहेको छ। डिजिटल प्लेटफर्ममा प्रतिस्पर्धा तीव्र हुँदै गएको छ। दर्शकको ध्यान टेलिभिजनबाट मोबाइल, सामाजिक सञ्जाल र स्ट्रिमिङतर्फ सर्दै गएको छ।

यस्तो अवस्थामा फक्सले आफ्नो पुरानो शक्तिलाई नयाँ वितरण प्रणालीसँग जोड्नुपर्नेछ। समाचार, खेलकुद र प्रसारणको बलियो आधारलाई डिजिटल दर्शकसँग जोड्नु अब कम्पनीको व्यवसायिक प्राथमिकतामध्ये एक हो।

फक्सको कथा एउटा नयाँ टेलिभिजन नेटवर्क ठूलो भएको मात्र कथा होइन।

स्थापित बजारमा नयाँ व्यवसायले आफ्नो ठाउँ कसरी बनाउँछ भन्ने व्यवसायिक कथा हो।

सुरुआतमा तीन ठूला नेटवर्कको दबदबा तोड्ने जोखिम, स्थानीय स्टेसनको अनिच्छा, सीमित प्रसारण तालिका र वित्तीय दबाबबीच सुरु भएको कम्पनीले फरक दर्शकलाई लक्षित गर्‍यो, जोखिमपूर्ण मानिएका कार्यक्रमलाई व्यावसायिक अवसरमा बदल्यो, खेलकुदलाई विज्ञापनको शक्तिमा रूपान्तरण गर्‍यो, समाचारलाई वितरण शुल्कसँग जोड्यो र अन्ततः डिजिटल स्ट्रिमिङमा आफ्नै स्थान बनायो।

सन् १९८६ मा चौथो राष्ट्रिय नेटवर्क बन्ने महत्वाकांक्षाबाट सुरु भएको फक्स आज १७ अर्ब डलरभन्दा बढी वार्षिक आम्दानी गर्ने कम्पनी बनेको छ।

यसको व्यवसायमा फक्स न्युजको समाचार शक्ति, फक्स स्पोर्ट्सको प्रत्यक्ष खेलकुद, फक्स नेटवर्कको प्रसारण पहुँच, स्थानीय स्टेसनको क्षेत्रीय बजार, टुबीको डिजिटल दर्शक र फक्स वनको प्रत्यक्ष उपभोक्ता मोडल एकै संरचनामा जोडिएका छन्।

चार दशकअघि अस्तित्वमै नभएको एउटा नेटवर्क आज अमेरिकी मिडिया उद्योगको स्थापित व्यवसाय बनेको छ। यसको सुरुआत एउटा ठूलो कम्पनीसँग थियो, तर यसको वास्तविक निर्माण बजारमा अरूले नदेखेको ठाउँ खोज्ने रणनीतिबाट भएको थियो।

फक्सले एबीसी, सीबीएस र एनबीसीलाई उस्तै तरिकाले पछ्याएर आफ्नो स्थान बनाएको होइन। उसले फरक दर्शक खोज्यो, फरक कार्यक्रम बनायो, फरक वितरण संरचना निर्माण गर्‍यो र त्यसबाट फरक आम्दानी स्रोत तयार गर्‍यो। त्यसपछि त्यही व्यवसायलाई समाचार, खेलकुद र डिजिटल माध्यममा विस्तार गर्दै लग्यो।

आजको फक्स त्यसै यात्राको परिणाम हो, चौथो नेटवर्क बन्ने जोखिमबाट सुरु भएको एउटा प्रयोग समाचार, खेलकुद, मनोरञ्जन, स्थानीय प्रसारण र डिजिटल स्ट्रिमिङलाई एउटै व्यावसायिक संरचनामा जोड्ने अर्बौं डलरको मिडिया साम्राज्यमा रूपान्तरण भएको छ।