डिजिटल संसारमा कुनै वेबसाइट वा मोबाइल एपको रूप कस्तो हुने, प्रयोगकर्ताले त्यसलाई कसरी चलाउने र त्यसको अनुभव कति सहज हुने भन्ने निर्णय डिजाइनबाट सुरु हुन्छ।
पहिले यस्ता कामका लागि डिजाइनरहरूले कम्प्युटरमा छुट्टै सफ्टवेयर स्थापना गर्नुपर्थ्यो। फाइल आदानप्रदान, संस्करण मिलाउने र एउटै परियोजनामा धेरै व्यक्तिले सँगै काम गर्ने प्रक्रिया पनि सहज थिएन।
यही समस्यालाई अवसरका रूपमा हेरेका अमेरिकी उद्यमी डिलन फिल्डले डिजाइनलाई वेब ब्राउजरमै उपलब्ध गराउने महत्वाकांक्षी योजना अघि सारे।
सन् २०१२ मा इभान वालेससँग मिलेर स्थापना गरिएको फिग्माले डिजाइनको कामलाई अनलाइन सहकार्यसँग जोड्यो। प्रयोगकर्ताले ब्राउजरबाटै डिजाइन तयार गर्न, अरूसँग साझा गर्न र एउटै परियोजनामा सँगसँगै काम गर्न सक्ने व्यवस्था यसका प्रमुख विशेषता बने।
सुरुमा स्थापित सफ्टवेयर कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन देखिए पनि फिग्माले डिजाइनर, उत्पादन विकासकर्ता र प्रविधि कम्पनीहरूको काम गर्ने तरिकामा परिवर्तन ल्याउने सम्भावना देखायो।
फिग्माको कथा एउटा सफ्टवेयर उत्पादनको सफलतामा मात्र सीमित छैन।
यो स्थापित बजारमा नयाँ प्रविधि लिएर प्रवेश गर्ने, प्रयोगकर्ताको समस्या पहिचान गर्ने र दीर्घकालीन दृष्टिका साथ व्यवसाय निर्माण गर्ने उद्यमशील यात्राको उदाहरण हो।
कलेजबाट स्टार्टअपसम्म
डिलन फिल्डले ब्राउन विश्वविद्यालयमा कम्प्युटर विज्ञान र गणित अध्ययन गरेका थिए। त्यही शैक्षिक वातावरणमा उनको भेट इभान वालेससँग भयो। प्रविधि र ग्राफिक्समा रुचि राख्ने दुवैले ब्राउजरमै चल्ने डिजाइन उपकरणको सम्भावनाबारे सोच्न थाले।
उनीहरूको उद्देश्य व्यावसायिक डिजाइन उपकरणलाई अनलाइन उपलब्ध गराउनु र त्यसको प्रयोगलाई अझ सहज बनाउनु थियो।
सन् २०१२ मा फिल्डले पिटर थिलको थिल फेलोसिप प्राप्त गरे।
यस कार्यक्रमले परम्परागत शैक्षिक मार्गबाट बाहिरिएर आफ्नै उद्यम निर्माण गर्न चाहने युवालाई आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउँथ्यो। फेलोसिप पाएपछि फिल्डले विश्वविद्यालयको पढाइ स्थगित गरेर फिग्मा निर्माणमा पूर्ण समय लगाउने निर्णय गरे।
त्यो निर्णय जोखिमपूर्ण थियो। स्टार्टअपसँग स्थापित कम्पनीको जस्तो ग्राहक आधार, आम्दानी वा बजारमा विश्वास थिएन। उत्पादन विकास गर्न समय र प्राविधिक दक्षता आवश्यक थियो। प्रयोगकर्ताले नयाँ उपकरण किन अपनाउने भन्ने प्रश्नको उत्तर पनि उत्पादनबाटै दिनुपर्ने थियो।
फिल्ड र वालेसले सुरुमा विभिन्न विचारमा प्रयोग गरे। उनीहरूले फोटो सम्पादन र अन्य ब्राउजरमा आधारित उपकरणको सम्भावना पनि खोजे।
अन्ततः वेब प्रविधिको विकासले व्यावसायिक डिजाइन सफ्टवेयरलाई ब्राउजरमै चलाउन सकिने अवसर सिर्जना गरिरहेको निष्कर्षमा पुगे। यही विचार फिग्माको मूल आधार बन्यो।
चार वर्षको तयारी र नयाँ दृष्टिकोण
फिग्माको सुरुआती यात्रा छिटो बजारमा प्रवेश गरेर तत्काल आम्दानी गर्नेभन्दा प्रविधिको आधार बलियो बनाउने प्रयासमा केन्द्रित थियो। कम्पनीले सन् २०१२ देखि काम सुरु गरे पनि आफ्नो डिजाइन उपकरण सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध गराउन सन् २०१६ सम्म प्रतीक्षा गर्यो।
ब्राउजरमै व्यावसायिक डिजाइन उपकरण चलाउनु सामान्य वेबसाइट निर्माण गर्नुभन्दा जटिल काम थियो।
डिजाइनमा आकार, रङ, टाइपोग्राफी, चित्र, तह र अन्य दृश्य तत्त्वलाई सटीक रूपमा व्यवस्थापन गर्नुपर्छ। ठूलो फाइल, धेरै प्रयोगकर्ता र निरन्तर परिवर्तन हुने डिजाइनलाई सहज रूपमा चलाउन प्राविधिक चुनौतीहरू थिए।
फिग्माले यी समस्यालाई समाधान गर्ने क्रममा वेब ग्राफिक्स प्रविधिको उपयोग गर्यो। उत्पादनलाई ब्राउजरमा चल्ने बनाउनु मात्रै यसको लक्ष्य थिएन। प्रयोगकर्ताले शक्तिशाली डिजाइन सफ्टवेयर प्रयोग गरिरहेको अनुभव प्राप्त गर्नुपर्छ भन्नेमा कम्पनीले ध्यान दियो।
यस अवधिमा लगानीकर्ता र बजारको विश्वास कायम राख्नु पनि चुनौती थियो।
प्रविधिमा लामो समय लगानी गर्दा तत्काल आम्दानी नआउन सक्छ। तर फिग्माका संस्थापकले उत्पादनको गुणस्तर र प्रयोगकर्ताको अनुभवलाई प्राथमिकता दिए। यही तयारीले कम्पनीलाई सार्वजनिक उत्पादनका रूपमा बजारमा प्रवेश गर्दा फरक पहिचान बनाउन सहयोग गर्यो।
डिजाइनमा सहकार्यको नयाँ मोडेल
फिग्माको प्रमुख विशेषता यसको सहकार्यमा आधारित कार्यप्रणाली हो।
परम्परागत डिजाइन प्रक्रियामा एउटा व्यक्तिले फाइल तयार गर्ने, अर्को व्यक्तिलाई पठाउने र संशोधित संस्करण फेरि साझा गर्ने अभ्यास सामान्य थियो। धेरै डिजाइनर, विकासकर्ता र व्यवस्थापक संलग्न हुँदा कुन फाइल अन्तिम हो भन्ने अन्योलसमेत उत्पन्न हुन सक्थ्यो।
फिग्माले डिजाइनलाई साझा अनलाइन कार्यक्षेत्रमा राख्ने अवधारणालाई बलियो बनायो। प्रयोगकर्ताले एउटै परियोजनामा काम गर्न, परिवर्तन हेर्न, टिप्पणी दिन र विचार आदानप्रदान गर्न सक्ने सुविधा पाए। यसले डिजाइनर र सफ्टवेयर विकासकर्ताबीचको दूरी घटाउने सम्भावना सिर्जना गर्यो।
कुनै मोबाइल एप निर्माण गर्दा डिजाइनरले तयार गरेको नमुना विकासकर्ताले बुझ्नुपर्छ। उत्पादन व्यवस्थापकले आवश्यक परिवर्तन सुझाउनुपर्छ र अन्य टोलीका सदस्यले पनि आफ्नो प्रतिक्रिया दिनुपर्छ। यी सबै काम अलग-अलग फाइल र सञ्चार माध्यममा गर्दा समय खर्च हुन्छ।
फिग्माले यस्तो कार्यप्रवाहलाई एउटै डिजिटल वातावरणमा समेट्ने प्रयास गर्यो।
यसको प्रभाव डिजाइन टोलीमा मात्र सीमित रहेन। उत्पादन विकास, प्रयोगकर्ता अनुभव, ब्रान्ड व्यवस्थापन र वेबसाइट निर्माणमा संलग्न टोलीका लागि पनि सहकार्यमा आधारित डिजाइन उपयोगी हुन थाल्यो।
यसले फिग्मालाई केवल डिजाइन सफ्टवेयर नभई डिजिटल उत्पादन निर्माण प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण उपकरणका रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गर्यो।
एडोबीसँग प्रतिस्पर्धा
डिजाइन सफ्टवेयरको बजारमा एडोबी लामो समयदेखि स्थापित कम्पनी थियो। फोटो सम्पादन, ग्राफिक्स, डिजिटल प्रकाशन र अन्य सिर्जनात्मक काममा उसका उत्पादनहरूको व्यापक प्रयोग थियो। यस्तो बजारमा नयाँ कम्पनीले प्रवेश गर्नु सजिलो थिएन।
फिग्माले स्थापित कम्पनीसँग सीधा प्रतिस्पर्धा गर्दा केवल सुविधाको सूची बढाउने रणनीति अपनाएन। उसले प्रयोगकर्ताले डिजाइन उपकरण कसरी प्राप्त गर्ने, कसरी साझा गर्ने र टोलीसँग कसरी काम गर्ने भन्ने आधारभूत प्रक्रियालाई नै फरक बनाउने प्रयास गर्यो।
ब्राउजरमा आधारित सञ्चालनले सफ्टवेयर स्थापना र फाइल आदानप्रदानको झन्झट घटायो।
सहकार्यका सुविधाले टोलीका सदस्यलाई एउटै परियोजनामा काम गर्न सहज बनायो। यसरी फिग्माले प्रविधि, उत्पादन अनुभव र कार्यप्रवाहलाई जोडेर आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक पहिचान निर्माण गर्यो।
सन् २०२२ मा एडोबीले फिग्मालाई करिब २० अर्ब अमेरिकी डलरमा अधिग्रहण गर्ने सम्झौता घोषणा गरेको थियो। तर नियामक निकायको प्रतिस्पर्धासम्बन्धी चिन्ता र आवश्यक स्वीकृति प्राप्त गर्न नसक्ने अवस्थाका कारण सन् २०२३ मा दुवै कम्पनीले सम्झौता रद्द गरे।
सम्झौता रद्द भएपछि एडोबीले फिग्मालाई एक अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको समाप्ति शुल्क तिर्न सहमति जनाएको थियो।
यो घटनाले फिग्माको बजार सम्भावना र रणनीतिक महत्त्वलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चर्चामा ल्यायो। साथै प्रविधि उद्योगमा ठूलो कम्पनीले नयाँ प्रतिस्पर्धी अधिग्रहण गर्दा प्रतिस्पर्धा र बजार संरचनासम्बन्धी नियामकीय प्रश्न कति महत्त्वपूर्ण हुन्छन् भन्ने पनि देखायो।
सार्वजनिक कम्पनी बन्ने यात्रा
फिग्माले सन् २०२५ मा अमेरिकी पुँजी बजारमा सार्वजनिक निष्कासनमार्फत प्रवेश गर्यो। कम्पनीको प्रारम्भिक सार्वजनिक सेयर निष्कासनले लगानीकर्ता र प्रविधि उद्योगको ध्यान आकर्षित गर्यो। एडोबीसँगको अधिग्रहण सम्झौता रद्द भएपछि स्वतन्त्र कम्पनीका रूपमा अघि बढेको फिग्माका लागि यो नयाँ चरण थियो।
सार्वजनिक कम्पनी बनेपछि व्यवसायको मूल्याङ्कन केवल उत्पादनको लोकप्रियतामा सीमित रहँदैन। आम्दानीको वृद्धि, नाफा, सञ्चालन खर्च, ग्राहक टिकाइराख्ने क्षमता र भविष्यको लगानीसम्बन्धी निर्णय पनि लगानीकर्ताको मूल्याङ्कनका आधार बन्छन्।
फिग्माले सार्वजनिक बजारमा प्रवेश गर्दा डिजाइनको भविष्यलाई आफ्नो व्यावसायिक दृष्टिकोणसँग जोडेको थियो। कम्पनीको संस्थापक पत्रमा डिजाइनलाई मानिसका विचारलाई वास्तविक उत्पादनमा रूपान्तरण गर्ने माध्यमका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।
यस दृष्टिकोणले फिग्माको उत्पादन विकास र भविष्यको रणनीतिमा डिजाइनको केन्द्रीय भूमिकालाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता र भविष्यको प्रतिस्पर्धा
डिजिटल उत्पादन निर्माणमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोग बढ्दै जाँदा डिजाइन सफ्टवेयरको बजार पनि परिवर्तन भइरहेको छ। अब प्रयोगकर्ताले साधारण निर्देशनबाट डिजाइनको प्रारम्भिक नमुना तयार गर्न, सामग्री निर्माण गर्न र केही विकाससम्बन्धी काम स्वचालित बनाउन सक्ने उपकरणहरू प्रयोग गर्न थालेका छन्।
यस परिवर्तनले फिग्माका लागि अवसर र चुनौती दुवै सिर्जना गर्छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई डिजाइन प्रक्रियासँग जोड्न सके प्रयोगकर्ताले कम समयमा प्रारम्भिक अवधारणा तयार गर्न र त्यसलाई सुधार गर्न सक्छन्। डिजाइनर, विकासकर्ता र अन्य टोलीका सदस्यबीचको सहकार्य पनि थप प्रभावकारी हुन सक्छ।
तर यही प्रविधिले नयाँ प्रतिस्पर्धीलाई पनि बजारमा प्रवेश गर्न सहज बनाउन सक्छ।
स्थापित डिजाइन उपकरणले उपलब्ध गराउने केही सुविधालाई नयाँ एआई उपकरणले छिटो र कम लागतमा उपलब्ध गराउन सक्ने सम्भावना छ। यस्तो अवस्थामा फिग्माले आफ्नो उत्पादनलाई निरन्तर सुधार गर्नुका साथै प्रयोगकर्ताले अन्य उपकरणभन्दा यसलाई किन रोज्ने भन्ने प्रश्नको स्पष्ट उत्तर दिनुपर्छ।
कम्पनीको दीर्घकालीन सफलता नयाँ सुविधा थप्ने क्षमतामा मात्र निर्भर रहनेछैन। प्रयोगकर्ताको काम सहज बनाउने, टोलीको उत्पादकत्व बढाउने, सुरक्षा र विश्वसनीयता कायम राख्ने तथा व्यावसायिक ग्राहकको आवश्यकताअनुसार उत्पादन विकास गर्ने क्षमता निर्णायक हुनेछ।
उद्यमशीलताको पाठ
डिलन फिल्डको यात्रा प्रविधि व्यवसायमा सफलता प्राप्त गर्न ठूलो कम्पनीको स्रोतसाधन मात्र आवश्यक हुँदैन भन्ने उदाहरण हो। बजारमा पहिलेदेखि स्थापित प्रतिस्पर्धी भए पनि प्रयोगकर्ताको समस्यालाई फरक दृष्टिकोणबाट समाधान गर्न सके नयाँ कम्पनीले आफ्नो स्थान बनाउन सक्छ।
फिग्माले डिजाइन सफ्टवेयरलाई ब्राउजरमा उपलब्ध गराउने विचारलाई व्यावसायिक उत्पादनमा रूपान्तरण गर्यो।
सहकार्यलाई यसको केन्द्रमा राख्यो र प्रयोगकर्ताको वास्तविक कार्यप्रवाहलाई ध्यानमा राख्यो। उत्पादन निर्माणमा समय लगानी गर्ने, बजारको आवश्यकता बुझ्ने र नयाँ प्रविधिलाई व्यवहारिक उपयोगसँग जोड्ने प्रयासले कम्पनीलाई विस्तारको अवसर दिलायो।
एडोबीसँगको अधिग्रहण सम्झौता रद्द हुनु र त्यसपछि सार्वजनिक कम्पनीका रूपमा अघि बढ्नुले पनि उद्यमशील यात्रामा एउटै परिणाम अन्तिम हुँदैन भन्ने देखाउँछ।
कम्पनीले आफ्नो स्वतन्त्र रणनीति कायम राख्दै लगानीकर्ता, ग्राहक र कर्मचारीप्रतिको जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ।
फिग्माको आगामी यात्रा कृत्रिम बुद्धिमत्ता, नयाँ डिजाइन उपकरण र डिजिटल उत्पादन निर्माणको बदलिँदो अभ्याससँग जोडिनेछ।
डिलन फिल्डका लागि चुनौती अब एउटा सफल उत्पादन निर्माण गर्नु मात्र होइन, तीव्र प्रतिस्पर्धाबीच कम्पनीको नवप्रवर्तन क्षमता कायम राख्नु र विश्वभरका प्रयोगकर्ताका लागि उपयोगी डिजिटल कार्यक्षेत्र विकास गर्नु हो।
कलेजको पढाइ छाडेर सुरु गरिएको स्टार्टअपले विश्वव्यापी डिजाइन उद्योगमा आफ्नो स्थान बनाएको छ।
फिग्माको कथा प्रविधिमा नयाँ सम्भावना पहिचान गर्ने, प्रयोगकर्ताको समस्या समाधान गर्ने र दीर्घकालीन दृष्टिका साथ कम्पनी निर्माण गर्ने उद्यमशीलताको उदाहरण बनेको छ।
