काठमाडौं । भोकमरी र कुपोषणको अवस्थासम्बन्धी विश्वव्यापी सूचकांकमा नेपालले भारत, पाकिस्तान र बंगलादेशभन्दा राम्रो स्थिति देखाएको दाबी गरिएको छ। प्रस्तुत विवरणअनुसार नेपालले १४.५ अंक प्राप्त गर्दै मध्यम भोकमरीको श्रेणीमा स्थान बनाएको छ। दक्षिण एसियामा श्रीलंका १०.२ अंकसहित नेपालभन्दा अगाडि रहेको उल्लेख छ।
उक्त विवरणअनुसार बंगलादेशले १९.२ अंक प्राप्त गरेको छ भने भारत २४.१ र पाकिस्तान २५.५ अंकसहित गम्भीर भोकमरीको श्रेणीमा परेका छन्। सूचकांकमा कम अंक हुनु तुलनात्मक रूपमा राम्रो अवस्था मानिन्छ।
भोकमरीको अवस्था मापन गर्दा जनसंख्यामा अल्पपोषणको दर, पाँच वर्षमुनिका बालबालिकामा उमेरअनुसार उचाइ नबढ्ने समस्या, उचाइअनुसार तौल कम हुने अवस्था र पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको मृत्युदरलाई आधार बनाइन्छ।
दक्षिण एसियाली मुलुकहरूमा भोकमरीको अवस्था फरक देखिनुमा खाद्य उपलब्धता, पोषण, स्वास्थ्य सेवा, सरसफाइ, शिक्षा र आर्थिक अवसरजस्ता पक्षले प्रभाव पार्छन्। बंगलादेशको प्रगतिमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको विस्तार, सरसफाइमा सुधार र किशोरीहरूको शिक्षामा पहुँच बढ्नुले योगदान गरेको विवरणमा उल्लेख छ।
पाकिस्तानमा खाद्यवस्तुको मूल्यवृद्धि, बालबालिकामा कुपोषण, स्वास्थ्य तथा शिक्षामा न्यून लगानी र जलवायुजन्य विपद्ले खाद्य सुरक्षामा चुनौती थपेको बताइएको छ।
ग्लोबल हंगर इन्डेक्समा शून्यदेखि १०० सम्मको अंक प्रयोग गरिन्छ। सामान्य वर्गीकरणअनुसार १० भन्दा कम अंक न्यून, १० देखि १९.९ अंक मध्यम, २० देखि ३४.९ अंक गम्भीर, ३५ देखि ४९.९ अंक चिन्ताजनक र ५० वा सोभन्दा बढी अंक अत्यन्त चिन्ताजनक भोकमरीको अवस्था हो।
नेपालले तुलनात्मक रूपमा राम्रो स्थिति कायम राखेको विवरण आए पनि भोकमरीलाई न्यून स्तरमा झार्न पोषण, स्वास्थ्य सेवा र सुलभ खाद्य उपलब्धतामा थप सुधार आवश्यक देखिन्छ। विशेषगरी बालबालिकामा कुपोषण घटाउने, खाद्य सुरक्षामा पहुँच बढाउने र जोखिममा रहेका परिवारलाई लक्षित सहयोग पुर्याउने काम महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
