भारतको सौन्दर्य सामग्री बजारमा लामो समयसम्म सीधा, चम्किलो र मुलायम कपाललाई आकर्षक मान्ने प्रवृत्ति हाबी रह्यो।

घुम्रिएको, लहरिएको वा प्राकृतिक रूपमा बाक्लो बनावट भएको कपालका लागि छुट्टै उत्पादन खोज्ने ग्राहकले भने सीमित विकल्प, महँगा आयातित सामग्री र प्रयोग गरेर हेर्ने अनिश्चिततासँग जुध्नुपर्थ्यो।

यही समस्याले भारतकी युवा उद्यमी अंशिता मेहरोत्रालाई नयाँ व्यवसायको बाटो देखायो।

उनले आफ्नै कपालका लागि उत्पादन खोज्ने क्रममा देखेको अभावलाई व्यक्तिगत समस्याका रूपमा मात्र लिइनन्, त्यसलाई बजारमा रहेको व्यावसायिक अवसरका रूपमा बुझिन्।

त्यसैको परिणाम बन्यो ‘फिक्स माइ कर्ल्स’, घुम्रिएको र लहरिएको कपालको स्याहारमा केन्द्रित भारतीय ब्रान्ड।

सन् २०१९ मा सुरु भएको यो व्यवसायले विशेष ग्राहक समूहको आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर उत्पादन विकास गर्‍यो।

केही वर्षमै कम्पनीले आफ्ना उत्पादनलाई अनलाइन बजार, सौन्दर्य सामग्री बिक्री गर्ने मञ्च र छिटो सामान पुर्‍याउने सेवामार्फत ग्राहकसम्म विस्तार गर्‍यो।

सन् २०२५ मा प्रकाशित फोर्ब्स एसियाको विवरणअनुसार कम्पनीले त्यस वर्ष मार्चमा समाप्त भएको आर्थिक वर्षमा अनुमानित २८ लाख अमेरिकी डलर आम्दानी गरेको थियो।

अर्कोतर्फ, भारतीय उद्यमसम्बन्धी सञ्चारमाध्यम इन्क४२ ले आर्थिक वर्ष २०२४/२५ मा कम्पनीको आम्दानी २१ करोड ४२ लाख भारतीय रुपैयाँ पुगेको जनाएको छ।

फरक स्रोतका यी तथ्याङ्कलाई एउटै लेखा विवरणका रूपमा मिसाउनु हुँदैन, तर दुवैले कम्पनीले छोटो अवधिमा उल्लेखनीय बजार विस्तार गरेको देखाउँछन्।

अंशिता मेहरोत्राको कथा केवल एउटा सौन्दर्य सामग्री ब्रान्डको विस्तार होइन।

यो ग्राहकको वास्तविक समस्या बुझ्ने, सीमित बजारमा सम्भावना पहिचान गर्ने, उत्पादनलाई प्रयोगकर्ताको आवश्यकताअनुसार विकास गर्ने र डिजिटल माध्यमबाट ग्राहक समुदाय बनाउने व्यावसायिक यात्राको उदाहरण हो।

आफ्नै समस्यामा भेटिएको बजार

अंशिताको व्यवसायको सुरुवात बजार सर्वेक्षणबाट मात्र भएको थिएन। यसको जरा आफ्नै अनुभवमा थियो। घुम्रिएको कपाल भएकी उनले बाल्यकालदेखि नै आफ्नो कपालको प्राकृतिक बनावटलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्ने वातावरण नपाएको अनुभव गरेकी थिइन्।

उनको अनुभवमा घुम्रिएको कपाललाई प्राकृतिक विशेषताका रूपमा बुझ्नुभन्दा त्यसलाई सीधा पार्ने, फुल्ने समस्या घटाउने वा नियन्त्रणमा राख्ने विषयका रूपमा हेरिन्थ्यो।

कपालको प्राकृतिक बनावटअनुसार उपयुक्त सामग्री छान्नु पनि सजिलो थिएन।

सामान्य स्याम्पु र कन्डिसनर सबै प्रकारका कपालका लागि उपलब्ध भए पनि घुम्रिएको कपालको चिस्यान, गाँठो पर्ने समस्या, सुक्खापन र आकार कायम राख्न विशेष हेरचाह आवश्यक पर्छ।

यस्तो आवश्यकताका लागि विदेशमा बनेका उत्पादन उपलब्ध भए पनि ती सबै भारतीय ग्राहकका लागि सहज रूपमा किन्न सकिने अवस्थामा थिएनन्।

अंशिता क्यानडामा अध्ययन गरिरहेकी थिइन्। त्यहाँ उनले घुम्रिएको कपालका लागि उपयोगी उत्पादन र त्यससम्बन्धी जानकारी पाएकी थिइन्। तर भारत फर्किएपछि आफूले प्रयोग गर्ने उत्पादन स्थानीय बजारमा सहज रूपमा नपाउँदा उनलाई समस्या भयो।

विदेशबाट सामान मगाउँदा ढुवानी खर्च महँगो पर्ने र नियमित रूपमा उपलब्ध नहुने अवस्थाले विकल्प खोज्न बाध्य बनायो।

यही क्रममा उनले बजारमा रहेका उत्पादन र ग्राहकका अनुभव बुझ्न थालिन्।

सामाजिक सञ्जालमा घुम्रिएको कपालको स्याहारसम्बन्धी सामग्री खोज्दा धेरै प्रयोगकर्ताले आफूलाई सुहाउने उत्पादन नपाएको र उपलब्ध सामग्रीबाट अपेक्षित नतिजा प्राप्त गर्न नसकेको गुनासो गरिरहेको देखिन्।

उनको आफ्नै समस्या अरू धेरैको साझा समस्या रहेछ भन्ने बुझाइले व्यवसायको अवधारणालाई बलियो बनायो।

फिक्स माइ कर्ल्सको आधिकारिक विवरणमा पनि संस्थापकको व्यक्तिगत अनुभवलाई ब्रान्ड जन्मिनुको मुख्य कारणका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

कम्पनीको उद्देश्य केवल कपाल मिलाउने सामग्री बेच्नु नभई प्राकृतिक बनावट भएको कपाललाई स्वीकार गर्न र त्यसको उपयुक्त स्याहार गर्न ग्राहकलाई सहयोग गर्नु रहेको बताइएको छ।

व्यवसायमा नयाँ अवसर सधैँ नयाँ आविष्कारबाट मात्र जन्मिँदैन। कहिलेकाहीँ बजारमा उपलब्ध उत्पादनले कुनै समूहको आवश्यकता पूरा गर्न नसक्दा पनि अवसर सिर्जना हुन्छ। अंशिताले यही खाली ठाउँ पहिचान गरिन्।

उनको अनुभवले एउटा महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक प्रश्न उठायो, बजारमा धेरै उत्पादन बिक्री भइरहेका छन् भन्दैमा सबै ग्राहकका आवश्यकता पूरा भएका हुन्छन् त? फिक्स माइ कर्ल्सको सुरुवात यही प्रश्नको व्यावहारिक उत्तर खोज्ने प्रयास थियो।

पाँच उत्पादनबाट सुरु भएको यात्रा

सन् २०१९ को सुरुवाततिर अंशिताले आफ्नो अवधारणालाई वास्तविक उत्पादनमा बदल्ने काम थालिन्। उनको परिवारसँग छाला स्याहार सामग्री उत्पादन गर्ने व्यवसायको अनुभव थियो।

उनकी आमा शाइली मेहरोत्रा भारतीय छाला स्याहार ब्रान्ड फिक्सडर्मासँग आबद्ध थिइन्। यही व्यावसायिक पृष्ठभूमिले उत्पादन विकासको प्रारम्भिक चरणमा प्राविधिक ज्ञान र उत्पादनसम्बन्धी सहयोग प्राप्त गर्न सहज बनायो।

फोर्ब्स एसियाका अनुसार अंशिताले परिवारको व्यवसायसँग सम्बन्धित टोलीको सहयोगमा घुम्रिएको कपालका लागि पाँच प्रकारका उत्पादन विकास गरिन्। उत्पादन बनाउने काममा बजारमा उपलब्ध सामग्रीको नक्कल गर्नु मात्र पर्याप्त थिएन।

ग्राहकले सामना गरिरहेका समस्यालाई बुझेर स्याम्पु, कन्डिसनर, कपालमा लगाइराख्ने क्रिम र कपालको प्राकृतिक आकार कायम राख्न सहयोग गर्ने जेलजस्ता सामग्रीको उपयुक्त संयोजन आवश्यक थियो।

यस्तो उत्पादनको विकासमा ग्राहकको कपालको बनावट, चिस्यान, वातावरण र दैनिक हेरचाहको तरिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

घुम्रिएको कपालमा देखिने फुल्ने समस्या कम गर्नु, कपाललाई अत्यधिक भारी नबनाई आकार कायम राख्नु र सुक्खापन घटाउनुजस्ता आवश्यकतालाई ध्यानमा राखेर उत्पादनको अवधारणा तयार गरियो।

प्रारम्भिक चरणमा उत्पादनको संख्या सीमित राख्नुको एउटा फाइदा ग्राहकको प्रतिक्रिया बुझ्न सक्नु थियो।

धेरै प्रकारका सामग्री एकैपटक बजारमा ल्याएर ठूलो खर्च गर्नुको सट्टा आवश्यकतामा केन्द्रित उत्पादन विकास गर्नु व्यवसायको आधार बन्यो। पछि प्राप्त ग्राहक प्रतिक्रियाका आधारमा उत्पादनको दायरा र प्रयोगका विकल्प विस्तार गर्ने बाटो खुल्यो।

अंशिताका लागि यो केवल उत्पादन बनाउने काम थिएन। उनले आफूजस्तै समस्या भोगिरहेका मानिसलाई लक्षित ग्राहकका रूपमा पहिचान गरेकी थिइन्।

त्यसैले उत्पादनको भाषा, जानकारी र ब्रान्डको प्रस्तुति पनि यही समुदायसँग जोडिने गरी विकास गरियो।

कम्पनीको नाम ‘फिक्स माइ कर्ल्स’ अर्थात् ‘मेरा घुम्रिएका कपाल मिलाइदेऊ’ भन्ने अर्थसँग जोडिन्छ।

नाममा रहेको ‘फिक्स’ शब्दलाई प्राकृतिक कपालमा समस्या छ भन्ने अर्थमा मात्र नभई कपालको हेरचाह गर्ने र त्यसलाई सहज रूपमा अपनाउने सन्देशका रूपमा ब्रान्डले प्रस्तुत गरेको छ।

यसको केन्द्रमा कपालको प्राकृतिक बनावट बदल्नुको सट्टा त्यसको आवश्यकताअनुसार स्याहार गर्नु भन्ने धारणा छ।

विशेष ग्राहकलाई केन्द्रमा राख्ने रणनीति

फिक्स माइ कर्ल्सको व्यवसाय विस्तारको मुख्य आधार सबै ग्राहकलाई एकैपटक आकर्षित गर्ने प्रयासभन्दा निश्चित आवश्यकतामा केन्द्रित हुनु थियो।

सामान्य सौन्दर्य सामग्री बजारमा ठूला कम्पनीका उत्पादनसँग प्रतिस्पर्धा गर्नु कठिन हुन्छ। तर ती कम्पनीले पर्याप्त ध्यान नदिएको ग्राहक समूहका लागि उपयुक्त उत्पादन विकास गर्न सके नयाँ ब्रान्डले आफ्नो पहिचान बनाउन सक्छ।

भारतको बजारमा घुम्रिएको कपाल भएका ग्राहकका लागि विशेष सामग्रीको माग हुँदाहुँदै पनि घरेलु ब्रान्डका विकल्प सीमित रहेको अंशिताको अनुभव थियो।

आयातित सामग्रीमा निर्भर ग्राहकलाई स्थानीय रूपमा उपलब्ध हुने, आफ्नो आवश्यकतासँग मेल खाने र नियमित रूपमा किन्न सकिने उत्पादन दिनु कम्पनीको व्यावसायिक उद्देश्य बन्यो।

यसका उत्पादनमा स्याम्पु, कन्डिसनर, कपालमा लगाइराख्ने क्रिम, जेल तथा अन्य स्याहार सामग्री समावेश छन्। कम्पनीले घुम्रिएको मात्र नभई लहरिएको र अन्य प्राकृतिक बनावट भएको कपाललाई पनि लक्षित गर्दै उत्पादनको दायरा बढाएको छ।

फिक्स माइ कर्ल्सको आधिकारिक वेबसाइटले उत्पादनलाई प्राकृतिक कपालको बनावटलाई स्वीकार गर्न र त्यसको उपयुक्त हेरचाह गर्न सहयोग गर्ने सामग्रीका रूपमा प्रस्तुत गर्छ।

लगानीकर्ता कम्पनी डीएसजी कन्ज्युमर पार्टनर्सले पनि यसलाई घुम्रिएको र लहरिएको कपालको स्याहारमा केन्द्रित भारतीय ब्रान्डका रूपमा चिनाएको छ।

विशेष बजारमा केन्द्रित हुनुको अर्को फाइदा ग्राहकको आवश्यकता बुझ्न सजिलो हुनु हो।

सामान्य कपाल स्याहार सामग्री किन्ने सबै ग्राहकलाई एउटै सन्देश दिनुभन्दा घुम्रिएको कपाल भएका ग्राहकले सामना गर्ने विशेष समस्या समाधान गर्ने जानकारी दिन सकिन्छ।

यसले उत्पादनको छनोटदेखि प्रयोग गर्ने तरिका र नियमित खरिदसम्म ग्राहकलाई सहयोग पुर्‍याउँछ।

तर विशेष बजारमा काम गर्नु आफैँमा सफलताको ग्यारेन्टी होइन। ग्राहकको समूह सानो हुन सक्छ, उत्पादनको विकासमा अनुसन्धान आवश्यक पर्न सक्छ र ग्राहकले अपेक्षा गरेको नतिजा नआए ब्रान्डप्रतिको विश्वास घट्न सक्छ।

त्यसैले कम्पनीले उत्पादनको गुणस्तर, उपयुक्त जानकारी र नियमित उपलब्धताबीच सन्तुलन मिलाउनुपर्छ।

फिक्स माइ कर्ल्सको यात्रा देखाउने एउटा महत्त्वपूर्ण पक्ष यही हो। कम्पनीले एउटा विशेष समस्यालाई केन्द्रमा राखेर सुरुवात गरे पनि त्यसलाई दिगो व्यवसायमा बदल्न उत्पादन विकाससँगै ग्राहक शिक्षण, वितरण र बजार विस्तारमा काम गर्नुपरेको छ।

सामाजिक सञ्जालबाट बनेको ग्राहक समुदाय

नयाँ सौन्दर्य सामग्री ब्रान्डका लागि विज्ञापनमा ठूलो खर्च गर्नु मात्र बजार विस्तारको उपाय होइन।

ग्राहकलाई उत्पादन किन आवश्यक छ, कसरी प्रयोग गर्ने र कुन प्रकारको कपालका लागि उपयुक्त हुन्छ भन्ने जानकारी दिन सक्नु पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। फिक्स माइ कर्ल्सले यही पक्षलाई आफ्नो बजार रणनीतिमा जोड्यो।

फोटोः संस्थापक अंशिता मेहरोत्रा

कम्पनीले सामाजिक सञ्जालमार्फत घुम्रिएको कपालको हेरचाह, उत्पादन प्रयोग गर्ने तरिका र प्राकृतिक कपालको बनावट स्वीकार गर्ने विषयमा जानकारी दिन थाल्यो।

यस्तो सामग्रीले उत्पादनको प्रचार गर्नुका साथै ग्राहकलाई आफ्ना समस्या बुझ्न र समाधानका विकल्प छान्न सहयोग गर्‍यो।

घुम्रिएको कपाल भएका धेरै ग्राहकका लागि उपयुक्त सामग्री छान्नु आफैँमा जटिल हुन सक्छ।

स्याम्पु र कन्डिसनर मात्र पर्याप्त नहुन सक्छ; कपालको चिस्यान कायम राख्ने, गाँठो कम गर्ने र प्राकृतिक आकारलाई लामो समय टिकाउने सामग्री पनि आवश्यक पर्न सक्छ।

त्यसैले उत्पादन बेच्ने कम्पनीले ग्राहकलाई प्रयोगसम्बन्धी जानकारी दिन सके विश्वास निर्माण गर्न सहज हुन्छ।

फिक्स माइ कर्ल्सले आफ्नो पहिचान उत्पादनमा मात्र सीमित नराखी प्राकृतिक कपालको बनावटलाई स्वीकार गर्ने समुदाय निर्माणसँग पनि जोडेको छ।

कम्पनीको संस्थापकसम्बन्धी विवरणमा घुम्रिएको कपाललाई लुकाउनुपर्ने वा बदल्नुपर्ने वस्तुका रूपमा नभई स्वीकार गर्नुपर्ने प्राकृतिक विशेषताका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

यो रणनीति व्यावसायिक रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण छ। ग्राहकले उत्पादन किन्ने निर्णय मूल्य, गुणस्तर र उपलब्धताका आधारमा गरे पनि ब्रान्डसँगको सम्बन्धले पुनः खरिदमा प्रभाव पार्न सक्छ।

प्रयोगसम्बन्धी उपयोगी जानकारी, ग्राहकको अनुभव र निरन्तर संवादले ब्रान्डप्रति विश्वास बढाउन मद्दत गर्छ।

यद्यपि सामाजिक सञ्जालमा धेरै अनुयायी हुनु र व्यवसाय नाफामा चल्नु एउटै कुरा होइन। प्रचारबाट प्राप्त ग्राहकलाई नियमित खरिदकर्तामा बदल्न सक्नु, उत्पादन समयमै उपलब्ध गराउनु र वितरणको खर्च नियन्त्रण गर्नु आवश्यक हुन्छ।

फिक्स माइ कर्ल्सको पछिल्लो विस्तारमा अनलाइन बजार र छिटो सामान पुर्‍याउने सेवाको भूमिका बढ्नुले ग्राहक समुदायलाई वास्तविक बिक्रीमा बदल्ने चुनौती पनि देखाउँछ।

अनलाइन बिक्रीबाट देशव्यापी बजारसम्म

फिक्स माइ कर्ल्सले आफ्नै वेबसाइटमार्फत बिक्री सुरु गरेको भए पनि विस्तारका लागि अन्य बिक्री मञ्चको उपयोग गर्‍यो। भारतमा अमेजन र सौन्दर्य सामग्री बिक्री गर्ने न्याका जस्ता अनलाइन बजारमार्फत ग्राहकसम्म पुग्ने बाटो खुल्यो।

यसले कम्पनीलाई आफ्नै बिक्री प्रणालीमा मात्र निर्भर नभई पहिले नै ग्राहकको पहुँचमा रहेका माध्यम प्रयोग गर्ने अवसर दियो।

फोर्ब्स एसियाले सन् २०२५ मा प्रकाशित गरेको विवरणमा कम्पनीले विभिन्न माध्यमबाट दस देशका ग्राहकसम्म पाँच लाखभन्दा बढी अर्डर पुर्‍याएको जनाएको थियो।

त्यो विवरण प्रकाशित भएको समयको अवस्था हो। कम्पनीको पछिल्लो व्यावसायिक विवरणले भारतभित्र १५ बिक्री मञ्च र भारतबाहिर १५ देशमा उपस्थिति रहेको उल्लेख गर्छ।

बिक्री मञ्च र देशको संख्या समयअनुसार बदलिन सक्ने भएकाले यी तथ्यलाई सम्बन्धित समयको सन्दर्भमा बुझ्नुपर्छ।

कम्पनीको विस्तारमा अर्को महत्त्वपूर्ण मोड छिटो सामान पुर्‍याउने सेवाको उपयोग हो। सन् २०२४ को जनवरीमा ब्लिन्किटले ब्रान्डको पहुँच विस्तार गरेपछि कम्पनीले नयाँ ग्राहक समूहसम्म पुग्ने अवसर पाएको इन्क४२ ले जनाएको छ।

यस्तो सेवाले ग्राहकलाई केही दिन पर्खेर सामान मगाउनुपर्ने अवस्थाभन्दा छिटो खरिद गर्न सहज बनाउँछ।

छिटो सामान पुर्‍याउने व्यापारमा प्रवेश गर्नु भनेको केवल नयाँ बिक्री माध्यम थप्नु होइन। यसका लागि पर्याप्त मौज्दात राख्नु, बिक्री हुने स्थानको माग बुझ्नु, सामान समयमै पुनः भण्डारण गर्नु र वितरणको लागत व्यवस्थापन गर्नु आवश्यक हुन्छ।

माग अनुमान गलत भए सामान अभाव हुन सक्छ; बिक्रीभन्दा बढी मौज्दात राखे पुँजी अनावश्यक रूपमा रोकिएर बस्न सक्छ।

इन्क४२ को सन् २०२६ मा प्रकाशित विवरणअनुसार फिक्स माइ कर्ल्सको बिक्रीमा बजार मञ्चको हिस्सा करिब ४५ प्रतिशत र छिटो सामान पुर्‍याउने सेवाको हिस्सा करिब ३० प्रतिशत रहेको थियो।

आफ्नै वेबसाइटबाट हुने बिक्रीको हिस्सा १५ देखि २० प्रतिशतको आसपास रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट करिब ९ प्रतिशत आम्दानी हुने विवरण पनि प्रकाशित गरिएको छ। यी अनुपातलाई सम्बन्धित स्रोतले दिएको अनुमानका रूपमा बुझ्नुपर्छ।

यसले कम्पनीको बिक्री रणनीति समयसँगै परिवर्तन भएको देखाउँछ। प्रारम्भमा आफ्नै वेबसाइट र सामाजिक सञ्जालमार्फत ग्राहक बनाउने काम महत्त्वपूर्ण थियो।

पछि अन्य बिक्री मञ्च र छिटो आपूर्ति सेवाले ग्राहकसम्म पुग्ने क्षमता बढाए। तर प्रत्येक माध्यमको शुल्क, छुट, वितरण खर्च र नाफामा पर्ने असर फरक हुने भएकाले बिक्री बढ्नु मात्र पर्याप्त सूचक होइन।

लगानीकर्ताको विश्वास र आम्दानीको विस्तार

व्यवसाय विस्तार गर्न ग्राहकको माग मात्र पर्याप्त हुँदैन। उत्पादन विकास, मौज्दात, वितरण, कर्मचारी र बजार विस्तारका लागि पुँजी पनि आवश्यक पर्छ। फिक्स माइ कर्ल्सले प्रारम्भिक पारिवारिक सहयोगपछि बाह्य लगानीकर्ताको ध्यान आकर्षित गर्न सफल भयो।

फोर्ब्स एसियाका अनुसार सन् २०२४ को अप्रिलमा अंशिताले महिला संस्थापकका लागि उपलब्ध गराइएको एक लाख अमेरिकी डलरको अनुदान प्राप्त गरिन्।

त्यसको अर्को महिनामा अमेजन सम्बभ भेन्चर फन्डको नेतृत्वमा भएको लगानी चरणबाट कम्पनीले नौ लाख १० हजार अमेरिकी डलर जुटाएको विवरण प्रकाशित भयो। उक्त लगानी चरणमा कम्पनीको मूल्याङ्कन ६८ लाख अमेरिकी डलर गरिएको फोर्ब्स एसियाले उल्लेख गरेको छ।

लगानी प्राप्त हुनु व्यवसाय सफल भइसकेको प्रमाण होइन। लगानीकर्ताले भविष्यमा विस्तार हुने सम्भावना देखेर पुँजी लगाउँछन्। त्यसपछि कम्पनीले बिक्री बढाउने, ग्राहकलाई कायम राख्ने, उत्पादन सुधार गर्ने र खर्च व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्छ।

बाह्य लगानीसँगै व्यवसायमाथि वृद्धि र प्रतिफल देखाउने दबाब पनि बढ्छ।

फिक्स माइ कर्ल्सको आम्दानीसम्बन्धी तथ्याङ्कले तीव्र विस्तार देखाउँछ।

इन्क४२ का अनुसार कम्पनीको आम्दानी आर्थिक वर्ष २०२३/२४ मा ८ करोड ७३ लाख भारतीय रुपैयाँबाट बढेर आर्थिक वर्ष २०२४/२५ मा २१ करोड ४२ लाख भारतीय रुपैयाँ पुगेको थियो। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा करिब १४५ प्रतिशत वृद्धि हो।

तर आम्दानी बढेको तथ्यलाई नाफासँग समान मान्न मिल्दैन। कम्पनीको वित्तीय विवरणसम्बन्धी इन्क४२ को तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०२४/२५ मा करपछिको नाफा करिब १ लाख ३० हजार भारतीय रुपैयाँ मात्र थियो।

यसको अर्थ बिक्रीको आकार तीव्र रूपमा बढे पनि नाफाको अनुपात अत्यन्त कम थियो।

यही पक्ष फिक्स माइ कर्ल्सको व्यावसायिक यात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण पाठ हो। नयाँ बजारमा प्रवेश गर्न छुट दिनुपर्ने, ग्राहक आकर्षित गर्न प्रचार गर्नुपर्ने, बिक्री मञ्चलाई शुल्क तिर्नुपर्ने र मौज्दात व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ।

यी सबै खर्च आम्दानीसँगै बढे भने बिक्रीमा तीव्र वृद्धि हुँदा पनि नाफा न्यून रहन सक्छ।

कम्पनीको आगामी चुनौती बिक्री बढाउने मात्र नभई प्रत्येक बिक्रीबाट पर्याप्त नाफा कमाउने क्षमता सुधार्नु हो। त्यसका लागि उत्पादन लागत, वितरण खर्च, छुट, ग्राहक पुनः खरिद र बिक्री माध्यमअनुसारको प्रतिफलको नियमित समीक्षा आवश्यक हुन्छ।

दिगो व्यवसायको सफलता आम्दानीको आकारमा मात्र होइन, त्यो आम्दानीबाट कति रकम बचाउन सकिन्छ भन्ने कुरामा पनि निर्भर हुन्छ।

विस्तारसँगै बढेको प्रतिस्पर्धा

घुम्रिएको कपालका लागि विशेष उत्पादनको माग बढ्दै जाँदा यस क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा पनि बढ्ने सम्भावना छ। फिक्स माइ कर्ल्सले बजारमा पहिचान बनाएको भए पनि अन्य ब्रान्ड, नयाँ उत्पादन र ठूला सौन्दर्य सामग्री कम्पनीबाट प्रतिस्पर्धा सामना गर्नुपर्ने हुन्छ।

कम्पनीको उत्पादनलाई भारतीय मौसम र पानीको अवस्थासँग मेल खाने गरी विकास गरिएको इन्क४२ ले उल्लेख गरेको छ। अत्यधिक चिस्यान, कडा पानी र स्थानीय प्रयोगको अवस्थाले कपालको स्याहारमा प्रभाव पार्न सक्छ।

त्यसैले बाहिरी बजारमा बनेका उत्पादनलाई जस्ताको तस्तै बेच्नुभन्दा स्थानीय ग्राहकको आवश्यकताअनुसार उत्पादन विकास गर्नु ब्रान्डको प्रतिस्पर्धात्मक आधार बन्न सक्छ।

फिक्स माइ कर्ल्सले उत्पादनको दायरा पनि विस्तार गरेको छ। सन् २०२६ मा प्रकाशित इन्क४२ को विवरणअनुसार कम्पनीसँग कपाल धुने र सजाउने विभिन्न श्रेणीमा ५५ भन्दा बढी उत्पादन सूचीबद्ध थिए। तर उत्पादनको संख्या बढाउनु आफैँमा सफलता होइन।

प्रत्येक उत्पादनको माग, गुणस्तर, लागत र बजारमा अलग पहिचान हुनु आवश्यक हुन्छ।

कम्पनीका लागि अर्को चुनौती अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा विस्तार गर्नु हो। विभिन्न देशका ग्राहकको कपालको बनावट, मौसम, पानी, खरिद क्षमता र सौन्दर्यसम्बन्धी धारणा फरक हुन सक्छन्।

एउटा बजारमा सफल भएको उत्पादन अर्को बजारमा पनि उत्तिकै सफल हुन्छ भन्ने निश्चित हुँदैन। स्थानीय नियम, आयात प्रक्रिया, उत्पादनसम्बन्धी मापदण्ड र वितरण खर्चले पनि विस्तारको गति निर्धारण गर्छ।

यससँगै कम्पनीले आफ्नो ब्रान्डको मूल उद्देश्य कायम राख्नुपर्ने हुन्छ। तीव्र विस्तारको क्रममा उत्पादनको गुणस्तरमा सम्झौता भयो वा ग्राहकको आवश्यकताभन्दा बिक्रीको मात्रा प्राथमिकतामा पर्‍यो भने सुरुवाती पहिचान कमजोर हुन सक्छ।

विशेष ग्राहक समूहलाई केन्द्रमा राखेर सुरु भएको व्यवसायले विस्तार गर्दा पनि आफ्ना ग्राहकको समस्या बुझ्ने क्षमता जोगाइराख्नुपर्छ।

सफलताको सूत्र व्यक्तिगत अनुभवमा सीमित छैन

अंशिता मेहरोत्राको यात्रालाई केवल आफ्नो कपालको समस्याबाट सुरु भएको व्यवसायका रूपमा हेर्नु अपूरो हुन्छ।

व्यक्तिगत अनुभवले अवसर देखायो, तर त्यसलाई व्यवसायमा बदल्न बजार बुझ्ने, उत्पादन विकास गर्ने, ग्राहकको प्रतिक्रिया लिने, बिक्री माध्यम छान्ने र पुँजी व्यवस्थापन गर्ने काम आवश्यक पर्‍यो।

फिक्स माइ कर्ल्सको उदाहरणले नयाँ व्यवसाय सुरु गर्न सबैभन्दा पहिले ठूलो बजार वा अत्यधिक लगानी खोज्नैपर्छ भन्ने मान्यता चुनौती दिन्छ।

कुनै निश्चित समूहको समस्या स्पष्ट रूपमा बुझ्न सकियो र त्यसको समाधानका लागि ग्राहकले मूल्य तिर्न तयार हुने उत्पादन बनाउन सकियो भने सीमित बजारबाट पनि व्यवसाय सुरु गर्न सकिन्छ।

तर व्यवसाय विस्तारको वास्तविक परीक्षा सुरुवाती सफलतापछि सुरु हुन्छ। ग्राहक संख्या बढाउनु, उत्पादनलाई नियमित उपलब्ध गराउनु, बिक्री लागत नियन्त्रण गर्नु, प्रतिस्पर्धी ब्रान्डबाट फरक पहिचान कायम राख्नु र नाफा बढाउनु दीर्घकालीन चुनौती हुन्।

फिक्स माइ कर्ल्सले तीव्र आम्दानी वृद्धि र बाह्य लगानी आकर्षित गरेको छ, तर कम नाफाको तथ्याङ्कले दिगो व्यवसाय निर्माण गर्न अझै वित्तीय अनुशासन आवश्यक रहेको देखाउँछ।

यस कथाको मूल सन्देश यही हो, व्यवसायको अवसर सधैँ बजारमा नयाँ वस्तु आविष्कार गर्नुमा मात्र हुँदैन। कहिलेकाहीँ बजारमा पहिल्यै उपलब्ध वस्तुले पूरा गर्न नसकेको आवश्यकता बुझ्नु नै नयाँ ब्रान्डको सुरुवात हुन सक्छ।

अंशिताले घुम्रिएको कपाललाई बदल्नुपर्ने समस्या ठान्ने दृष्टिकोणबाट त्यसको प्राकृतिक बनावटअनुसार स्याहार गर्ने आवश्यकता पहिचान गरिन्।

त्यसपछि व्यक्तिगत अनुभवलाई उत्पादन, ग्राहक समुदाय र बिक्री सञ्जालसँग जोडिन्।

फिक्स माइ कर्ल्सको आगामी सफलता कति नयाँ उत्पादन थपिन्छन् वा कति देशमा बिक्री हुन्छ भन्ने कुराले मात्र निर्धारण गर्ने छैन।

बिक्रीबाट नाफा बढाउन सक्ने क्षमता, ग्राहकको विश्वास कायम राख्ने निरन्तरता र विशेष बजारमा आफ्नो पहिचान जोगाउने रणनीतिले त्यसको भविष्य तय गर्नेछ।

एउटा व्यक्तिगत समस्याबाट सुरु भएको यो व्यवसायले बजारको खाली ठाउँ पहिचान गर्ने शक्ति देखाएको छ; अब त्यसलाई दीर्घकालीन र नाफामूलक कम्पनीमा रूपान्तरण गर्नु यसको अर्को परीक्षा हुनेछ।