गोरखा। मरुवा रोगको सङ्क्रमणका कारण गोरखामा यस वर्ष चैते धानको उत्पादन ३५ प्रतिशतले घटेको छ ।
जिल्लाको प्रमुख खाद्यबालीका रूपमा रहेको चैते धानमा मरुवा रोगको प्रकोप बढेपछि उत्पादनमा कमी आएको कृषि विकास कार्यालय गोरखाले जनाएको छ । कृषि प्रसार अधिकृत विवेक पौडेलका अनुसार गत वर्ष बाली भित्र्याउने समयमा परेको पानीका कारण किसानले त्यही धानलाई बीउका रूपमा प्रयोग गरेपछि रोगको सङ्क्रमण बढेको हो ।
गुणस्तरीय बीउ प्रयोग गर्दा रोगको जोखिम कम हुने भए पनि पानीमा भिजेको धान बीउका रूपमा प्रयोग गरिएकाले यस वर्ष समस्या देखिएको पौडेलले बताए ।
उनका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा जिल्लामा करिब तीन हजार मेट्रिकटन चैते धान उत्पादन भएको थियो । यस वर्ष उत्पादन घटेर करिब एक हजार पाँच सय मेट्रिकटनमा सीमित भएको छ ।
जिल्लाभर ७२५ हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धान खेती गरिएकामा करिब पाँच हजार रोपनी क्षेत्रफलमा मरुवा रोगका कारण पूर्ण क्षति भएको पौडेलले जानकारी दिए । रोगको सङ्क्रमण भएको अन्य क्षेत्रमा समेत करिब १५ प्रतिशत उत्पादनमा क्षति पुगेको उनले बताए ।
कृषि विकास कार्यालयका प्रमुख कुलप्रसाद तिवारीका अनुसार मरुवा रोगका कारण जिल्लामा चैते धानमा करिब ९८ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ ।
कार्यालयले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६७ लाख रुपैयाँ खर्च गरेर चैते धान प्रवर्द्धन कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो । उक्त कार्यक्रम ६७ हेक्टर क्षेत्रफलमा सञ्चालन गरिएकोमा ३० हेक्टरमा लगाइएको धानमा मरुवा रोगले ५० प्रतिशतभन्दा बढी क्षति गरेको तिवारीले बताए ।
बाँकी २७ हेक्टर क्षेत्रफलबाट ९४ मेट्रिकटन धान उत्पादन भएको छ । रोगको प्रभावका कारण प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत अपेक्षित उत्पादनभन्दा घटेर करिब १६० मेट्रिकटन धान मात्र उत्पादन भएको कार्यालयले जनाएको छ ।
कार्यक्रमअन्तर्गत कार्यालयले ८३० मिटर पक्की कुलो निर्माण गरी सिँचाइ सुविधा उपलब्ध गराएको थियो । किसानलाई उन्नत बीउ, हाते ट्याक्टर, स्प्रे ट्याङ्की, सिँचाइ मोटर, बोरा, त्रिपाल तथा कुटानी–पिसानी उपकरणसमेत उपलब्ध गराइएको कार्यालयले जनाएको छ ।
गोरखा नगरपालिका, पालुङटार नगरपालिका, सहिद लखन गाउँपालिका र सिरानचोक गाउँपालिका आसपासका क्षेत्रमा मुख्य रूपमा चैते धान खेती हुँदै आएको छ।
