काठमाडौं । अगस्ट २७ र २८ को मध्यरातमा आकाशमा यस वर्षको निकै गहिरो आंशिक चन्द्रग्रहण देखिने भएको छ । ग्रहणका क्रममा पृथ्वीको छायाले चन्द्रमाको करिब ९६.२ प्रतिशत भाग ढाक्नेछ । चन्द्रमाको अधिकांश भाग पृथ्वीको घना छायामा पर्दा यो गाढा रातो वा रातो–सुन्तला रंगमा देखिन सक्नेछ ।
खगोलीय गणनाअनुसार ग्रहणको आंशिक चरण अगस्ट २८ को ०२ः३३ यूटीसीमा सुरु हुनेछ र ०४ः१२ यूटीसीमा अधिकतम अवस्थामा पुग्नेछ । सम्पूर्ण ग्रहणका विभिन्न चरण करिब ५ घण्टा ३८ मिनेटसम्म चल्नेछन् भने आंशिक ग्रहणको अवधि ३ घण्टा १८ मिनेट रहनेछ ।
ग्रहणका क्रममा चन्द्रमा पूर्ण रूपमा अँध्यारो भने हुनेछैन । सूर्यको प्रकाश पृथ्वीको वायुमण्डल हुँदै छानिएर र मोडिएर चन्द्रमासम्म पुग्दा रातोतर्फको प्रकाश बढी प्रभावशाली हुन्छ । यही कारण चन्द्रमाको अधिकांश भाग गाढा रातो देखिन सक्छ । पूर्ण चन्द्रग्रहणमा देखिने यही प्रभावलाई सामान्यतया ‘ब्लड मुन’ भनिन्छ । यसपटक भने ग्रहण आंशिक भएकाले चन्द्रमाको एउटा सानो भाग प्रत्यक्ष सूर्यप्रकाशमा रहनेछ ।
यो ग्रहण उत्तरी तथा दक्षिणी अमेरिका, युरोपका केही भाग र अफ्रिकाका केही क्षेत्रमा देखिनेछ । करिब ३ अर्ब ३० करोड मानिसले कुनै न कुनै रूपमा ग्रहण अवलोकन गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ । अमेरिकाको पश्चिमी क्षेत्रमा सूर्यास्तपछि ग्रहणको उत्कर्षतर्फको अवस्था देखिनेछ भने पूर्वी तटीय क्षेत्रमा मध्यरात आसपास चरम अवस्था देखिनेछ । युरोप र अफ्रिकाका केही भागमा भने सूर्योदयअघि ग्रहण अवलोकन गर्न सकिनेछ ।
तर नेपालसहित भारत, चीन, जापान र अस्ट्रेलियाबाट भने यो आंशिक चन्द्रग्रहण देखिने छैन । ग्रहणको मुख्य चरण चलिरहेका बेला यी क्षेत्रका धेरै स्थानमा चन्द्रमा क्षितिजमाथि नरहने भएकाले अवलोकन सम्भव नहुने खगोलीय विवरणले देखाउँछ ।
चन्द्रग्रहण सूर्यग्रहणभन्दा सुरक्षित रूपमा अवलोकन गर्न सकिने खगोलीय घटना हो । चन्द्रग्रहण हेर्न विशेष सुरक्षा चश्माको आवश्यकता पर्दैन । ग्रहण देखिने स्थानमा मौसम सफा भए नाङ्गो आँखाले समेत चन्द्रमाको परिवर्तन अवलोकन गर्न सकिन्छ । दूरबिन वा टेलिस्कोप प्रयोग गर्दा भने चन्द्रमाको सतहमा पृथ्वीको छायाले पार्ने प्रभाव अझ स्पष्ट देख्न सकिन्छ ।
सूर्य, पृथ्वी र चन्द्रमा लगभग एउटै सीधामा आउँदा चन्द्रग्रहण लाग्छ । पृथ्वी सूर्य र चन्द्रमाको बीचमा पर्दा सूर्यको प्रत्यक्ष प्रकाश चन्द्रमासम्म पुग्न रोकिएपछि चन्द्रमा पृथ्वीको छायामा प्रवेश गर्छ । छायाको केही भागमा चन्द्रमा प्रवेश गरे आंशिक र पूरै घना छायाभित्र परे पूर्ण चन्द्रग्रहण हुन्छ ।
यसपटक पृथ्वीको घना छायाले चन्द्रमाको ९६.२ प्रतिशत क्षेत्र ढाक्ने भएकाले यो निकै गहिरो आंशिक चन्द्रग्रहण हुनेछ । खगोलीय अवलोकनकर्ताका लागि यो वर्षको उल्लेखनीय आकाशीय घटनामध्ये एक मानिएको छ ।
