मिडिया उद्योगमा टेड टर्नरको नाम स्थापित हुनुअघि उनको परिचय एउटा पारिवारिक विज्ञापन व्यवसाय सम्हालिरहेका युवाको थियो।

२४ वर्षको उमेरमा पिताको मृत्यु भएपछि अचानक कम्पनीको जिम्मेवारी उनको काँधमा आयो।

व्यवसाय ऋणमा थियो, भविष्य निश्चित थिएन र वरिपरिका मानिसका लागि कम्पनी बेचेर जोखिमबाट बाहिरिनु सजिलो विकल्प हुन सक्थ्यो। टर्नरले भने त्यस्तो बाटो रोजेनन्।

उनले संकटमा परेको पारिवारिक व्यवसाय सम्हाले र त्यसलाई विस्तार गर्दै लगे।

बिलबोर्ड विज्ञापनबाट सुरु भएको उनको यात्रा रेडियो, टेलिभिजन, स्याटेलाइट र अन्ततः चौबीसै घण्टा समाचार प्रसारणसम्म पुग्यो। स्थानीय टेलिभिजन स्टेशनलाई राष्ट्रिय ‘सुपरस्टेसन’ बनाउनेदेखि विश्वकै पहिलो चौबीस घण्टा केबल समाचार नेटवर्क सीएनएन स्थापना गर्नेसम्मको यात्राले टर्नरलाई अमेरिकी मिडिया उद्योगका सबैभन्दा प्रभावशाली उद्यमीमध्ये एक बनायो।

उनको व्यवसायिक शैलीको सबैभन्दा ठूलो विशेषता स्थापित बजारको सीमाभन्दा बाहिर सम्भावना खोज्नु थियो। अरूले जोखिम देखेको ठाउँमा उनी नयाँ बजार देख्थे। प्रविधि अझै पूर्ण रूपमा परिपक्व नभएको अवस्थामा त्यसको व्यावसायिक सम्भावना खोज्थे।

चौबीस घण्टा समाचार चल्छ भन्ने विश्वास गर्ने आधार कमजोर हुँदा पनि उनले त्यही अवधारणामा लगानी गरे।

त्यसैले टेड टर्नरको कथा केवल एउटा मिडिया कम्पनीको सफलता होइन। यो एउटा यस्तो उद्यमीको कथा हो, जसले सानो पारिवारिक व्यवसायलाई सञ्चार उद्योगको विशाल संरचनामा रूपान्तरण गरे र टेलिभिजनमा समाचार हेर्ने विश्वव्यापी बानी नै बदलिदिए।

सम्पन्न परिवारमा जन्म, सहज बाल्यकाल भने थिएन

रोबर्ट एडवर्ड टर्नर तृतीय, जसलाई संसारले टेड टर्नरका रूपमा चिन्छ, १९ नोभेम्बर १९३८ मा अमेरिकाको ओहायो राज्यको सिनसिनाटीमा जन्मिएका थिए।

उनका पिता एड टर्नर विज्ञापन व्यवसायमा सक्रिय थिए र टर्नर एडभर्टाइजिङ नामको कम्पनीमार्फत बिलबोर्ड विज्ञापन सञ्चालन गर्थे। टेड नौ वर्षका हुँदा परिवार जर्जियाको सवानामा सरेपछि उनको बाल्यकाल त्यहीँ बित्यो।

परिवार आर्थिक रूपमा सम्पन्न थियो, तर घरको वातावरण सधैं सहज थिएन।

उनका पिता व्यवसायमा सफल भए पनि व्यक्तिगत जीवनमा गम्भीर उतारचढावसँग जुधिरहेका थिए। टेडले बाल्यकालमै पितासँगको जटिल सम्बन्ध, पारिवारिक दूरी र अनुशासनको कठोर अनुभव गरे। पछि आफ्नो जीवनका विभिन्न चरणमा उनले यी अनुभवले आफूलाई गहिरो रूपमा प्रभावित गरेको बताएका थिए।

दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा उनका पिता नौसेनामा भर्ती भए। परिवारको जीवनमा त्यसले थप परिवर्तन ल्यायो। टेडले सैन्य विद्यालयमा समेत समय बिताए र त्यही क्रममा पौडी तथा नौकायनमा उनको रुचि बढ्दै गयो। प्रतिस्पर्धा, जोखिम र चुनौतीप्रतिको आकर्षण उनको व्यक्तित्वको स्थायी हिस्सा बन्दै गयो।

सन् १९५६ मा उनी ब्राउन विश्वविद्यालयमा भर्ना भए। विश्वविद्यालयमा उनको अध्ययन भने पूरा हुन सकेन।

अनुशासनसम्बन्धी घटनापछि उनलाई विश्वविद्यालयबाट निष्कासन गरियो र त्यसपछि उनी पारिवारिक व्यवसायतर्फ फर्किए। त्यो समय उनको जीवनमा औपचारिक शिक्षाबाट व्यवसायिक व्यवहारतर्फ जाने निर्णायक मोड बन्यो।

पारिवारिक व्यवसायमा प्रवेश गरेपछि टेडले आफू केवल मालिकको छोरा भएर बस्न नचाहेको स्पष्ट देखाए। उनले व्यवसायको दैनिक सञ्चालनमा सक्रिय भूमिका लिए, बिक्री र बजार विस्तारमा ध्यान दिए र कम्पनीका शाखामा आफ्नो व्यवस्थापकीय क्षमता प्रयोग गर्न थाले।

सन् १९६० को सुरुवातमै उनले आफ्नो जिम्मेवारीमा रहेको कार्यालयको आम्दानी उल्लेखनीय रूपमा बढाए।

उनको व्यवसायिक क्षमता देखिन थालेको थियो, तर त्यसलाई परीक्षण गर्ने सबैभन्दा कठिन समय अझै आउन बाँकी थियो।

२४ वर्षमै ऋणग्रस्त व्यवसायको जिम्मेवारी

सन् १९६२ मा टर्नर एडभर्टाइजिङले एउटा प्रतिस्पर्धी कम्पनी अधिग्रहण गरेपछि व्यवसायको वित्तीय भार बढ्यो। अधिग्रहणका लागि लिइएको ऋणले कम्पनीलाई दबाबमा पार्‍यो। त्यही समय टेडको जीवनमा व्यक्तिगत र व्यवसायिक दुवै संकट एकैपटक आइपुग्यो।

सन् १९६३ मा उनका पिता एड टर्नरले आत्महत्या गरे। त्यतिबेला टेड जम्मा २४ वर्षका थिए। पिताको मृत्युले उनलाई गहिरो व्यक्तिगत आघात दियो भने व्यवसायिक रूपमा उनीमाथि पारिवारिक कम्पनीको सम्पूर्ण जिम्मेवारी आइपुग्यो।

कम्पनी बेचेर तत्काल आर्थिक जोखिम घटाउने विकल्प उनको अगाडि थियो। तर टेडले व्यवसाय बिक्री गरेनन्। उनले कम्पनी आफैं सम्हाल्ने निर्णय गरे र टर्नर एडभर्टाइजिङको नेतृत्वमा आए। ऋणको भार घटाउने, आम्दानी बढाउने र व्यवसाय विस्तार गर्ने काम उनको प्राथमिकता बन्यो।

यो निर्णय उनको करियरको पहिलो ठूलो जोखिम थियो। उनीसँग ठूलो कर्पोरेट अनुभव थिएन, उमेर पनि निकै कम थियो र कम्पनीको वित्तीय अवस्था बलियो थिएन। तर टर्नरले आफ्नो ऊर्जा व्यवसाय विस्तारमा लगाए।

बिलबोर्ड विज्ञापनको बजारमा उनले नयाँ स्थान खोज्दै गए। कम्पनीको सञ्चालनमा सुधार ल्याए र दक्षिणपूर्वी अमेरिकामा व्यवसायको पहुँच बढाए। केही वर्षमै उनले पारिवारिक कम्पनीलाई क्षेत्रीय रूपमा प्रभावशाली विज्ञापन व्यवसायमा रूपान्तरण गरे।

तर टेडको दृष्टि त्यहाँ रोकिएन। उनी सञ्चार उद्योगको ठूलो बजारतर्फ आकर्षित भइरहेका थिए। विज्ञापन बोर्डमा स्थिर रूपमा विज्ञापन देखाउने व्यवसायभन्दा रेडियो र टेलिभिजनमा सामग्रीमार्फत दर्शकसम्म पुग्ने सम्भावना उनलाई बढी आकर्षक लाग्न थाल्यो।

यही सोचले उनलाई रेडियोतर्फ पुर्‍यायो। त्यसपछि उनले टेलिभिजनमा प्रवेश गर्ने निर्णय गरे, जहाँ उनको सबैभन्दा ठूलो व्यवसायिक प्रयोग सुरु भयो।

कमजोर टेलिभिजन स्टेशनबाट राष्ट्रिय बजारसम्म

सन् १९७० मा टेड टर्नरले एटलान्टाको एउटा कमजोर यूएचएफ टेलिभिजन स्टेशन खरिद गरे। स्टेशनको अवस्था बलियो थिएन र स्थापित भीएचएफ नेटवर्कसँग प्रतिस्पर्धा गर्न निकै कठिन थियो। त्यसबेला यूएचएफ स्टेशनलाई ठूलो बजारमा टिकाउन चुनौतीपूर्ण मानिन्थ्यो।

टर्नरले भने स्टेशनको कमजोरीलाई अन्तिम समस्या मानेनन्। उनले कार्यक्रम उत्पादनको लागत नियन्त्रण गर्ने र उपलब्ध सामग्रीलाई प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्ने रणनीति अपनाए। पुराना चलचित्र, पुराना टेलिभिजन कार्यक्रम र खेलकुद प्रसारणलाई उनले दर्शक आकर्षित गर्ने प्रमुख सामग्री बनाए।

सन् १९७३ देखि एटलान्टा ब्रेभ्सका बेसबल खेल प्रसारण गर्न थालेपछि स्टेशनको सामग्रीमा नियमितता आयो। खेलकुदले दर्शकलाई निश्चित समयमा स्टेशनमा फर्काउन थाल्यो र टर्नरले टेलिभिजन सामग्रीको व्यावसायिक मूल्यलाई नयाँ ढंगले बुझ्न थाले।

उनको रणनीति सरल देखिए पनि त्यसमा ठूलो व्यावसायिक सोच थियो। नयाँ कार्यक्रम उत्पादनमा अत्यधिक पैसा खर्च गर्नुको सट्टा पहिले नै उपलब्ध सामग्रीलाई पुनःप्रयोग गर्ने, त्यसलाई खेलकुदसँग जोड्ने र विज्ञापनमार्फत आम्दानी बढाउने।

स्टेशन क्रमशः नाफामा जान थाल्यो। टर्नरले त्यहाँ अर्को सम्भावना देखे। यदि एटलान्टामा प्रसारण भइरहेको सामग्रीलाई अन्य शहरसम्म पुर्‍याउन सकियो भने एउटै सामग्रीबाट ठूलो बजार बनाउन सकिन्छ।

समस्या भने वितरणमा थियो। स्थानीय स्टेशनको सिग्नल स्थानीय क्षेत्रभन्दा बाहिर सहज रूपमा पुग्दैनथ्यो। त्यही समय टर्नरले सञ्चार स्याटेलाइट प्रविधिको सम्भावना पहिचान गरे।

यो निर्णय उनको व्यवसायिक यात्राको निर्णायक मोड बन्यो।

स्याटेलाइटमार्फत स्टेशनको सिग्नल देशका विभिन्न केबल प्रणालीसम्म पुर्‍याउन थालियो। एटलान्टामा उत्पादन भइरहेको सामग्री अब एटलान्टाका दर्शकमा मात्र सीमित रहेन। अमेरिकाका विभिन्न भागका दर्शकले एउटै स्टेशन हेर्न थाले।

स्थानीय टेलिभिजन स्टेशन राष्ट्रिय केबल व्यवसायमा रूपान्तरण भयो। टर्नरले एउटा कमजोर स्थानीय स्टेशनलाई वितरण प्रणालीको नयाँ प्रयोगमार्फत राष्ट्रिय ब्रान्डमा बदलिदिएका थिए।

यसबाट उनले एउटा महत्वपूर्ण व्यवसायिक सूत्र पहिचान गरे। मिडिया व्यवसायमा सामग्री जति महत्वपूर्ण हुन्छ, त्यसलाई दर्शकसम्म पुर्‍याउने वितरण प्रणाली पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

त्यही सूत्रले उनलाई अझ ठूलो विचारतर्फ पुर्‍यायो।

चौबीस घण्टा समाचारको असम्भव जस्तो योजना

सन् १९७० को दशकको अन्त्यतिर टेड टर्नरले टेलिभिजन उद्योगको स्थापित ढाँचालाई फेरि चुनौती दिने योजना बनाए। उनको विचार थियो, समाचार निश्चित समयमा मात्र किन प्रसारण गर्ने, दर्शकलाई आवश्यक परेको जुनसुकै समयमा समाचार उपलब्ध गराउन सकिने गरी चौबीसै घण्टा चल्ने समाचार नेटवर्क किन नबनाउने।

आजको डिजिटल युगमा यो सामान्य विचारजस्तो लाग्न सक्छ। तर त्यसबेला टेलिभिजन समाचारको संरचना पूर्ण रूपमा फरक थियो। एबीसी, सीबीएस र एनबीसीजस्ता स्थापित नेटवर्कले निश्चित समयमा समाचार बुलेटिन प्रसारण गर्थे। समाचार हेर्न दर्शकले निर्धारित समय पर्खनुपर्थ्यो।

टर्नरले त्यही संरचनामा बजारको खाली ठाउँ देखे।

उनको विचारमा समाचार पनि त्यस्तै सामग्री बन्न सक्छ, जसलाई दर्शकले आफूलाई आवश्यक परेको समयमा हेर्न पाऊन्। कुनै ठूलो घटना बिहान भयो भने बेलुकासम्म पर्खनुपर्ने अवस्था नरहोस्, अन्तर्राष्ट्रिय संकट राति भयो भने बिहानको समाचारसम्म दर्शकले कुर्नु नपरोस् भन्ने उनको सोच थियो।

तर यस्तो नेटवर्क सञ्चालन गर्न ठूलो लगानी आवश्यक थियो। चौबीस घण्टा प्रसारणका लागि पर्याप्त समाचार सामग्री चाहिन्थ्यो। रिपोर्टर, सम्पादक, प्रस्तोता र प्राविधिक जनशक्ति चौबीसै घण्टा सक्रिय राख्नुपर्थ्यो। त्यसबाहेक स्याटेलाइट, स्टुडियो, प्रसारण उपकरण र समाचार ब्युरोमा निरन्तर लगानी आवश्यक थियो।

बैंक र सम्भावित लगानीकर्ताले योजनाप्रति तत्काल विश्वास गरेनन्। स्थापित नेटवर्कहरू पनि यस्तो व्यवसायिक मोडलप्रति उत्साहित थिएनन्। चौबीस घण्टा समाचार हेर्ने दर्शक पर्याप्त नहुने तर्क बलियो थियो।

टर्नरले बजार अनुसन्धानभन्दा आफ्नो अन्तर्ज्ञानलाई बढी महत्व दिए। उनले आफैं पत्रकारिता व्यवसायको अनुभवी व्यक्ति नभएको स्वीकार गरे, तर आफ्नो विचार कार्यान्वयन गर्न अनुभवी पत्रकार र व्यवस्थापकको टोली निर्माण गरे।

रीड सोन्फेल्डजस्ता अनुभवी पत्रकारहरूलाई जोडेर उनले समाचार नेटवर्कको संरचना तयार गरे। टर्नरको भूमिका समाचार लेख्ने पत्रकारको भन्दा नयाँ व्यापारिक संरचना निर्माण गर्ने उद्यमीको थियो।

उनले आफ्नो विद्यमान मिडिया व्यवसायबाट स्रोत निकालेर नयाँ नेटवर्कमा लगानी गरे। जोखिम ठूलो थियो, तर टर्नरले यसलाई आफ्नो अर्को ठूलो प्रयोगका रूपमा लिए।

त्यसको परिणाम थियो सीएनएन।

जुन १, १९८० मा बदलिएको टेलिभिजन इतिहास

सन् १९८० जुन १ मा एटलान्टाको टेकवुड परिसरबाट केबल न्युज नेटवर्क अर्थात् सीएनएनको प्रसारण सुरु भयो। पहिलो प्रसारणमा प्रस्तोता डेभ वाकर र लोइस हार्टले समाचार पढेका थिए।

सीएनएनको सुरुवात कुनै ठूलो टेलिभिजन समारोहजस्तो थिएन। स्रोत सीमित थिए, पूर्वाधार नयाँ थियो र चौबीसै घण्टा प्रसारणका लागि पर्याप्त सामग्री व्यवस्थापन गर्नु आफैंमा ठूलो चुनौती थियो। तर पहिलो दिनदेखि नै नेटवर्कले आफ्नो मूल अवधारणा कार्यान्वयन गर्‍यो, समाचार चौबीसै घण्टा उपलब्ध गराउने।

सुरुवाती वर्षहरू सीएनएनका लागि आर्थिक रूपमा कठिन थिए। दर्शक संख्या सीमित थियो र चौबीस घण्टा नेटवर्क सञ्चालनको लागत निरन्तर बढिरहेको थियो। तर टर्नरले नेटवर्क बन्द गर्ने वा योजना परिवर्तन गर्ने बाटो रोजेनन्।

उनको विश्वास थियो कि समाचारको माग समयसँगै बढ्नेछ।

सीएनएनले समाचारलाई दैनिक आधा घण्टा वा एक घण्टाको कार्यक्रमबाट निरन्तर प्रसारण सेवामा परिवर्तन गर्‍यो। कुनै घटना भयो भने नियमित कार्यक्रम रोक्न सकिन्थ्यो। घटनास्थलबाट प्रत्यक्ष रिपोर्टिङ गर्न सकिन्थ्यो। दर्शकले समाचारका लागि अर्को बुलेटिन कुर्नुपर्दैनथ्यो।

यसले टेलिभिजन समाचारको व्यवसायिक मोडलमा नयाँ सम्भावना खोल्यो।

सुरुवातमा आलोचना भए पनि सीएनएन विस्तारै आफ्नो स्थान बनाउन थाल्यो। ठूला राजनीतिक घटना, प्राकृतिक विपत्ति, दुर्घटना र अन्तर्राष्ट्रिय संकटका समयमा निरन्तर प्रसारणले यसको उपयोगिता बढाउँदै लग्यो।

सीएनएनको वास्तविक शक्ति त्यतिबेला देखियो, जब विश्वव्यापी घटनाको प्रत्यक्ष कभरेज आवश्यक पर्न थाल्यो।

युद्धको प्रत्यक्ष प्रसारणले विश्वमा चिनायो

सीएनएनको विश्वव्यापी पहिचान निर्माणमा सन् १९९१ को खाडी युद्धले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो। इराकमाथि अमेरिकी नेतृत्वको सैन्य कारबाही सुरु भएपछि सीएनएनले बगदादबाट प्रत्यक्ष प्रसारण गर्‍यो।

त्यो समयसम्म विश्वभरका दर्शकले युद्धका दृश्य प्रत्यक्ष रूपमा टेलिभिजनमा निरन्तर हेर्ने अनुभव धेरै कम पाएका थिए। सीएनएनले त्यसलाई सम्भव बनायो।

बगदादबाट प्रत्यक्ष रिपोर्टिङले नेटवर्कको अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच र क्षमता देखायो। सीएनएन अब अमेरिकी केबल समाचार स्टेशन मात्र रहेन। अन्तर्राष्ट्रिय संकटका बेला विश्वभरका दर्शकले हेर्ने समाचार नेटवर्कका रूपमा यसको परिचय स्थापित भयो।

टर्नरको प्रारम्भिक प्रयोगले व्यावसायिक रूपमा अर्को चरण पार गर्‍यो। चौबीस घण्टा समाचार केवल एउटा असामान्य टेलिभिजन विचार रहेन, त्यो विश्वव्यापी समाचार उद्योगको स्थायी व्यापारिक संरचना बन्न थाल्यो।

समाचारको समय बदलियो। दर्शकको बानी बदलियो। टेलिभिजन नेटवर्कको प्रतिस्पर्धा बदलियो।

यसको प्रभाव अमेरिकामा मात्र सीमित रहेन। विश्वका विभिन्न देशमा चौबीस घण्टा समाचार प्रसारण गर्ने नेटवर्क विस्तार हुन थाले।

टर्नरले निर्माण गरेको मोडलले समाचारलाई निरन्तर उपलब्ध हुने सामग्रीमा रूपान्तरण गरिसकेको थियो।

समाचारसँगै खेलकुद र मनोरञ्जनको साम्राज्य

सीएनएनको सफलतापछि टर्नर ब्रोडकास्टिङ सिस्टमको विस्तार समाचारमा मात्र सीमित रहेन। कम्पनीले मनोरञ्जन, चलचित्र र खेलकुदमा समेत आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्‍यो।

टर्नरले टीएनटी स्थापना गरे, कार्टुन नेटवर्क सुरु गरे र टर्नर क्लासिक मुभिजमार्फत पुराना चलचित्रको विशाल पुस्तकालयलाई छुट्टै टेलिभिजन व्यवसायमा रूपान्तरण गरे।

यसमा पनि उनको मूल रणनीति एउटै थियो, फरक दर्शक समूहका लागि फरक सामग्री निर्माण र त्यसलाई आफ्नै वितरण संरचनामार्फत ठूलो बजारमा पुर्‍याउने।

टर्नरले खेलकुदलाई पनि मिडिया व्यवसायको महत्वपूर्ण हिस्सा बनाए। एटलान्टा ब्रेभ्स र एटलान्टा हक्सजस्ता खेलकुद टोली उनको स्वामित्वमा आए। ब्रेभ्सका खेललाई टेलिभिजन नेटवर्कसँग जोडेर प्रसारण गर्दा खेलकुद टोली र मिडिया व्यवसायबीचको सम्बन्ध अझ बलियो भयो।

यो केवल खेलकुदप्रतिको उनको व्यक्तिगत रुचिको विषय थिएन। नियमित खेल प्रसारणले दर्शकलाई च्यानलसँग जोडिराख्थ्यो र विज्ञापन बिक्रीका लागि पनि स्थिर सामग्री उपलब्ध गराउँथ्यो।

सन् १९९५ मा एटलान्टा ब्रेभ्सले विश्व सिरिज जित्दा टर्नरको स्वामित्वमा रहेको टोलीले खेलकुदको मैदानमा ठूलो उपलब्धि हासिल गर्‍यो। त्यसअघि नै टर्नर आफैं नौकायनमा पनि सक्रिय थिए र सन् १९७७ मा उनको टोलीले अमेरिकाज कप जितेको थियो।

व्यवसाय, खेलकुद र मिडियालाई एकअर्कासँग जोड्ने उनको क्षमता टर्नर साम्राज्यको महत्वपूर्ण विशेषता बन्यो।

‘माउथ अफ द साउथ’को बेधडक शैली

टेड टर्नरको व्यवसायिक पहिचान उनको व्यक्तित्वबाट अलग थिएन। उनी सार्वजनिक रूपमा निकै स्पष्ट बोल्ने, जोखिम लिन नडराउने र आफ्ना विचार खुला रूपमा प्रस्तुत गर्ने व्यक्ति थिए।

उनको यही शैलीका कारण उनलाई ‘माउथ अफ द साउथ’ र ‘क्याप्टेन आउटरेजियस’ जस्ता उपनाम दिइयो। टर्नरलाई आफूले निर्माण गरेको व्यवसायमा ठूलो विश्वास थियो र आफ्नो दृष्टिकोण सार्वजनिक रूपमा प्रस्तुत गर्न उनी हिच्किचाउँदैनथे।

उनको शैली परम्परागत कर्पोरेट प्रमुखभन्दा फरक थियो। उनी बजार अनुसन्धान र स्थापित उद्योगको धारणालाई चुनौती दिन तयार हुन्थे। चौबीस घण्टा समाचारको योजना यसको सबैभन्दा ठूलो उदाहरण थियो।

जहाँ उद्योगले दर्शक नदेखेको थियो, उनले भविष्यको दर्शक देखे। जहाँ बैंकले जोखिम देखेको थियो, उनले नयाँ बजार देखे। जहाँ परम्परागत टेलिभिजनले निश्चित समयको समाचार देखेको थियो, उनले निरन्तर समाचार सेवाको सम्भावना देखे।

उनका सबै निर्णय सफल थिए भन्ने होइन। उनको सार्वजनिक जीवनमा विवाद पनि आए र व्यवसायिक रणनीतिमा आलोचना पनि भयो। तर नयाँ बजार खोज्ने उनको शैली र ठूलो जोखिम लिन सक्ने क्षमता उनको उद्यमी पहिचानको केन्द्रमा रह्यो।

टर्नरको प्रसिद्ध आत्मविश्वास उनको एउटा भनाइमा पनि झल्किन्छ, उनले आफूमा अलिकति विनम्रता थपिएको भए आफू पूर्ण हुने बताएका थिए। यो अभिव्यक्ति उनको व्यक्तित्वको शैली बुझ्न पर्याप्त थियो।

७.५ अर्ब डलरको कारोबारले बदलिएको साम्राज्य

टेड टर्नरले निर्माण गरेको मिडिया साम्राज्य अन्ततः अमेरिकी मिडिया उद्योगको सबैभन्दा ठूलो कर्पोरेट संरचनामध्ये एकसँग जोडियो।

सन् १९९६ मा टाइम वार्नरले टर्नर ब्रोडकास्टिङ सिस्टमलाई करिब ७.५ अर्ब डलर मूल्यको कारोबारमार्फत आफ्नो संरचनामा समेट्यो। यो कारोबार टर्नरका लागि एउटा लामो व्यवसायिक यात्राको महत्वपूर्ण मोड थियो।

२४ वर्षको उमेरमा ऋणग्रस्त पारिवारिक बिलबोर्ड व्यवसाय सम्हालेका युवक अब अर्बौं डलर मूल्यको मिडिया साम्राज्य निर्माण गर्ने उद्यमीका रूपमा स्थापित भइसकेका थिए।

टर्नरले बिलबोर्डबाट सुरु गरेको व्यवसाय रेडियो हुँदै टेलिभिजनमा पुगेको थियो। टेलिभिजनबाट स्याटेलाइट वितरणमा पुगेपछि त्यसले राष्ट्रिय बजार पायो। त्यही वितरण संरचनाले सीएनएनलाई जन्म दियो र पछि समाचार, खेलकुद, चलचित्र तथा मनोरञ्जनका विभिन्न नेटवर्क निर्माण भए।

यो एउटा कम्पनीको विस्तार मात्र थिएन। टर्नरले सञ्चार व्यवसायको एउटा नयाँ संरचना बनाएका थिए।

व्यवसायपछि परोपकार र वातावरण

टेड टर्नरको प्रभाव व्यवसायमा मात्र सीमित रहेन। उनले आफ्नो सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा परोपकार, वातावरण संरक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय अभियानमा प्रयोग गरे।

सन् १९८६ मा उनले गुडविल गेम्स सुरु गरे। शीतयुद्धको समयमा अमेरिका र सोभियत संघबीचको तनावको पृष्ठभूमिमा खेलकुदलाई अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्ने उनको प्रयासले व्यापक चर्चा पायो।

वातावरण संरक्षणमा पनि उनको विशेष रुचि थियो। उनले ठूलो भूभाग खरिद गरेर वन्यजन्तु संरक्षण र जैविक विविधतासँग सम्बन्धित गतिविधिमा लगानी गरे। लोपोन्मुख प्रजातिको संरक्षणका लागि टर्नर एन्डेंजर्ड स्पिसिज फन्डलगायतका पहलमा उनको भूमिका रह्यो।

सन् १९९७ मा उनले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई करिब १ अर्ब डलर बराबरको योगदान गर्ने घोषणा गरे। त्यो समय व्यक्तिगत रूपमा गरिएको सबैभन्दा ठूलो परोपकारी योगदानमध्ये एक थियो।

उनले आणविक हतियारको जोखिम न्यूनीकरण, वातावरण संरक्षण र विश्वव्यापी स्वास्थ्य तथा सामाजिक अभियानसँग सम्बन्धित विभिन्न संस्थालाई पनि सहयोग गरे।

यसरी हेर्दा टर्नरको व्यवसायिक जीवनको पछिल्लो चरणमा सम्पत्ति सिर्जनाभन्दा त्यसको सामाजिक प्रयोगले पनि ठूलो स्थान पायो।

व्यक्तिगत जीवन र सार्वजनिक व्यक्तित्व

टेड टर्नरको निजी जीवन पनि उनको सार्वजनिक व्यक्तित्वझैं चर्चामा रह्यो। उनले तीन पटक विवाह गरे र अभिनेत्री जेन फोन्डासँगको विवाह सबैभन्दा चर्चित रह्यो। उनका पाँच सन्तान छन्।

उनको जीवनमा व्यक्तिगत उतारचढाव र व्यवसायिक महत्वाकांक्षा सँगसँगै अघि बढे। पिताको मृत्युले उनलाई २४ वर्षमै ठूलो जिम्मेवारीमा पुर्‍यायो। त्यसपछि उनले जीवनमा पछाडि फर्केर हेर्नुभन्दा नयाँ लक्ष्यतर्फ अघि बढ्ने शैली अपनाए।

पिताको जीवन र मृत्युबाट उनले एउटा कुरा गहिरोसँग बुझेका थिए, मानिससँग आफ्नो जीवनमा काम गर्नका लागि कुनै न कुनै ठूलो लक्ष्य हुनुपर्छ भन्ने उनको धारणा थियो। त्यसैले सफलताको एउटा चरण पूरा भएपछि अर्को लक्ष्य खोज्ने उनको स्वभाव बन्यो।

बिलबोर्ड व्यवसाय विस्तार भएपछि रेडियो आयो। रेडियोपछि टेलिभिजन आयो। स्थानीय टेलिभिजनपछि राष्ट्रिय सुपरस्टेसन आयो। त्यसपछि चौबीस घण्टा समाचार र अन्ततः विश्वव्यापी मिडिया साम्राज्य।

उनको जीवनको गति यही क्रमले निर्धारण गर्‍यो।

सानो व्यवसायबाट विश्व मिडियासम्म

टेड टर्नरको कथा अन्ततः एउटा व्यवसायीले आफ्नो विरासतलाई कसरी पुनर्कल्पना गर्न सक्छ भन्ने उदाहरणका रूपमा स्थापित हुन्छ।

उनले पिताबाट बिलबोर्ड विज्ञापन व्यवसाय पाए, तर त्यसलाई त्यही स्वरूपमा राखेनन्। उनले सञ्चार उद्योगको विस्तारलाई पहिचान गरे र आफ्नो व्यवसायलाई रेडियो हुँदै टेलिभिजनमा लगे। टेलिभिजनलाई स्थानीय बजारमा सीमित राखेनन्, स्याटेलाइटमार्फत राष्ट्रिय दर्शकसम्म पुर्‍याए।

त्यसपछि उनले अझ ठूलो खाली ठाउँ पहिचान गरे। समाचारलाई निश्चित समयमा मात्र प्रसारण गर्ने पुरानो मोडलको सट्टा चौबीसै घण्टा समाचार उपलब्ध गराउने संरचना निर्माण गरे।

सन् १९८० मा सुरु भएको सीएनएनले प्रारम्भिक कठिनाइ पार गर्दै विश्वव्यापी समाचार ब्रान्डको रूप लियो। ठूला अन्तर्राष्ट्रिय घटनाको प्रत्यक्ष कभरेजले यसको प्रभाव बढायो र टर्नरको मिडिया साम्राज्य समाचारभन्दा बाहिर मनोरञ्जन, चलचित्र र खेलकुदसम्म विस्तार भयो।

सन् १९९६ को टाइम वार्नर कारोबारले उनको व्यवसायिक यात्रालाई अर्को चरणमा पुर्‍यायो। त्यसबेलासम्म टेड टर्नरले एउटा पारिवारिक विज्ञापन कम्पनीलाई विश्व मिडिया उद्योगको महत्वपूर्ण शक्तिमा रूपान्तरण गरिसकेका थिए।

उनको सफलता केवल पूँजीको परिणाम थिएन। उनले जोखिम लिन सक्ने क्षमता, नयाँ प्रविधि अपनाउने साहस र दर्शकको बदलिँदो व्यवहार बुझ्ने प्रयासलाई व्यवसायसँग जोड्न सके।

बिलबोर्डमा स्थिर विज्ञापन देखाउने कम्पनीबाट सुरु भएको यात्रा स्याटेलाइटमार्फत विश्वभर समाचार पुर्‍याउने नेटवर्कसम्म पुग्यो। यो रूपान्तरणले टर्नरको व्यवसायिक दृष्टिकोणलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण मिडिया उद्योगको विकासलाई पनि प्रभाव पारेको थियो।

आज चौबीस घण्टा समाचार प्रसारण सामान्य कुरा बनेको छ। विश्वका विभिन्न भागमा रहेका दर्शकले कुनै पनि समयमा प्रत्यक्ष समाचार हेर्न सक्छन्। डिजिटल प्लेटफर्म, मोबाइल फोन र सामाजिक सञ्जालले समाचार वितरणको संरचना फेरि बदलिसकेका छन्, तर समाचारलाई निरन्तर उपलब्ध गराउने व्यवसायिक सोचको इतिहासमा टेड टर्नरको योगदान महत्वपूर्ण रहन्छ।

उनको कथा संकटबाट सुरु भएको थियो। २४ वर्षको उमेरमा पिताको मृत्यु भएपछि ऋणले दबिएको व्यवसाय सम्हाल्नुपर्ने अवस्था आयो। उनले त्यो व्यवसाय बेचेनन्, बरु त्यसलाई विस्तार गरे।

त्यसपछि हरेक चरणमा उनले एउटा नयाँ सीमा तोडे। बिलबोर्डबाट रेडियो, रेडियोबाट टेलिभिजन, स्थानीय टेलिभिजनबाट राष्ट्रिय सुपरस्टेसन र त्यहाँबाट चौबीस घण्टा समाचार नेटवर्कसम्मको यात्रा कुनै एकैपटक बनेको योजना थिएन। यो क्रमशः नयाँ अवसर पहिचान गर्दै अघि बढेको व्यवसायिक यात्रा थियो।

टेड टर्नरले मिडिया उद्योगलाई एउटा महत्वपूर्ण कुरा सिकाए, बजारको स्थापित नियम सधैं अन्तिम सत्य हुँदैन। प्रविधि, वितरण प्रणाली र दर्शकको व्यवहार परिवर्तन हुँदै जाँदा पुरानो व्यवसायभित्रै नयाँ बजार जन्मिन सक्छ।

उनले त्यही नयाँ बजार खोजे। त्यसलाई व्यवसायमा बदले।

र अन्ततः एउटा सानो पारिवारिक विज्ञापन कम्पनीलाई विश्व मिडिया उद्योगको इतिहासमा स्थायी रूपमा दर्ज हुने साम्राज्यमा रूपान्तरण गरे।

टेड टर्नरको विरासत त्यसैले सीएनएनको स्थापना वा ७.५ अर्ब डलरको कारोबारमा मात्र सीमित छैन। उनको वास्तविक विरासत त्यो सोचमा छ, जसले स्थानीय व्यवसायबाट राष्ट्रिय बजार र राष्ट्रिय बजारबाट विश्वव्यापी प्रभावसम्म पुग्ने बाटो देखायो। सानो व्यवसायबाट सुरु भएको त्यो यात्रा अन्ततः विश्व मिडियासम्म पुग्यो।