बिहान ऐनाअगाडि उभिएर अनुहार धुँदा, कपाल मिलाउँदा वा सौन्दर्य प्रसाधन प्रयोग गर्दा त्यसको पछाडि रहेको कम्पनीबारे धेरैले सोच्दैनन्।
लिपस्टिक, स्याम्पु, मस्कारा, छालाको क्रिम र कपालको रङजस्ता दैनिक प्रयोगका उत्पादन विश्वभरका बजारमा पुग्नु आफैँमा ठूलो व्यावसायिक उपलब्धि हो।
यस्ता उत्पादनको पछाडि फ्रान्सको लोरियल समूह छ, जसले एउटा सामान्य समस्याको समाधान खोज्ने प्रयोगबाट विश्वव्यापी सौन्दर्य उद्योगमा आफ्नो स्थान बनाएको हो।
सन् १९०७ मा फ्रान्सेली रसायनशास्त्री युजेन श्युलरले विकास गरेको कपाल रङको सूत्रबाट सुरु भएको व्यवसाय आज दर्जनौँ अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्ड, विशाल अनुसन्धान संरचना र विश्वव्यापी वितरण सञ्जाल भएको समूहमा विस्तार भएको छ।
लोरियल पेरिस, गार्नियर, म्याबेलिन, ल्यांकम र सेराभीजस्ता ब्रान्ड एउटै कम्पनीअन्तर्गत सञ्चालन हुन्छन्। तिनका उत्पादन मूल्य, ग्राहक वर्ग र बजारअनुसार फरक छन्, तर तिनलाई जोड्ने आधार विज्ञान, ब्रान्डको पहिचान र उपभोक्ताको आवश्यकताअनुसार उत्पादन विकास गर्ने रणनीति हो।
कम्पनीको सन् २०२५ को वार्षिक नतिजाअनुसार बिक्री ४४.०५ अर्ब युरो पुगेको थियो।
यो आकारले लोरियललाई सौन्दर्य प्रसाधन उद्योगको प्रमुख विश्वव्यापी शक्तिका रूपमा स्थापित गरेको छ। तर यसको यात्रा निरन्तर सफलताको सरल कथा होइन। संस्थापकको प्रयोगशालाबाट सुरु भएको व्यवसायले युद्धकालीन राजनीतिक विवाद, पारिवारिक स्वामित्वसम्बन्धी प्रश्न, तीव्र प्रतिस्पर्धा, बजारको उतारचढाव र बदलिँदो उपभोक्ता व्यवहारको सामना गर्दै आएको छ।
मिठाई पसलको परिवारबाट रसायनशास्त्रसम्म
युजेन श्युलरको जन्म सन् १८८१ मा पेरिसमा भएको थियो।
उनको पारिवारिक पृष्ठभूमि सामान्य थियो। परिवारको जीविकोपार्जनसँग जोडिएको व्यवसाय र सीमित स्रोतका बीच हुर्किएका श्युलरले अध्ययनमा रुचि देखाए।
छात्रवृत्ति र शैक्षिक अवसरको उपयोग गर्दै उनी रसायनशास्त्रको अध्ययनमा अघि बढे। यही ज्ञान पछि उनको व्यावसायिक जीवनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पुँजी बन्यो।
त्यतिबेला कपाल रङ्ग्याउने बजारमा ग्राहकको समस्या स्पष्ट थियो।
उपलब्ध उत्पादनले अपेक्षित रङ नदिने, लामो समय टिक्न नसक्ने वा कपाल र टाउकोको छालामा प्रतिकूल असर पार्ने जोखिम थियो। सौन्दर्य प्रसाधनको बजार विस्तार हुँदै गए पनि उत्पादनको गुणस्तर र सुरक्षामा सुधारको आवश्यकता थियो।
श्युलरले यही समस्यालाई व्यावसायिक अवसरका रूपमा लिए।
उनले प्रयोगशालामा रङका विभिन्न सूत्र परीक्षण गरे र सन् १९०७ मा नयाँ कृत्रिम कपाल रङ विकास गरे। त्यसलाई ओरेओल नाम दिइयो। उत्पादनलाई बजारमा पुर्याउने क्रममा उनले कपाल सजाउने पेसाकर्मीलाई प्राथमिक ग्राहक बनाए। उनीहरूलाई उत्पादनको नमुना देखाउने, प्रयोग गरेर परिणाम बुझाउने र प्रतिक्रिया लिने कामले प्रारम्भिक बजार निर्माणमा सहयोग गर्यो।
प्रयोगशालाबाट कम्पनी निर्माण
नयाँ सूत्र बनाउनु र त्यसलाई व्यावसायिक उत्पादनमा बदल्नु फरक चुनौती थियो।
श्युलरसँग ठूलो पुँजी वा स्थापित वितरण सञ्जाल थिएन। उनले सीमित स्रोतबाट उत्पादन विकास, बिक्री र बजार विस्तारको काम अघि बढाए। सन् १९०९ मा उनले आफ्नो व्यवसायलाई औपचारिक कम्पनीका रूपमा स्थापित गरे। यही कम्पनी क्रमशः लोरियल समूहमा विकसित भयो।
उनको प्रारम्भिक रणनीति उत्पादन बेच्ने काममा मात्र सीमित थिएन। कपाल सजाउने पेसाकर्मीलाई जानकारी दिने, तालिम प्रदान गर्ने र उत्पादनको प्रयोगबारे विश्वास दिलाउने काम पनि व्यवसायको हिस्सा बन्यो। यसले कम्पनीलाई ग्राहकसँग दीर्घकालीन सम्बन्ध बनाउन सहयोग गर्यो।
श्युलरले बजारको मागअनुसार उत्पादनको दायरा विस्तार गर्दै लगे।
कपाल रङको व्यवसायबाट सुरु भएको कम्पनीले पछि स्याम्पु, छालाको सुरक्षा गर्ने उत्पादन र अन्य सौन्दर्य प्रसाधनमा प्रवेश गर्यो। विज्ञापन, उत्पादन विकास र वितरणमा गरिएको लगानीले कम्पनीलाई फ्रान्सको बजारबाट अन्तर्राष्ट्रिय बजारतर्फ अघि बढायो।
उत्पादनभन्दा ठूलो ब्रान्ड रणनीति
लोरियलको विस्तारमा एउटा निर्णायक पक्ष विभिन्न ग्राहक वर्गका लागि अलग ब्रान्ड विकास गर्नु र स्थापित ब्रान्ड अधिग्रहण गर्नु रह्यो।
आम उपभोक्ताका लागि लोरियल पेरिस, गार्नियर र म्याबेलिनजस्ता ब्रान्ड उपयोगी बने। उच्च मूल्यका सौन्दर्य उत्पादनको बजारमा ल्यांकम र यभ सा लोरांजस्ता नामले स्थान बनाए। छालाको हेरचाहमा ला रोश-पोजे, भिशी र सेराभीले कम्पनीको उपस्थिति बलियो बनाए।
यसरी एउटै कम्पनीले फरक मूल्यस्तर र उपभोक्ता समूहलाई समेट्न सक्यो। ब्रान्डको पहिचान अलग राख्दै अनुसन्धान, उत्पादन विकास र वितरणको साझा क्षमताबाट लाभ लिनु लोरियलको विस्तार रणनीतिको महत्त्वपूर्ण पक्ष बन्यो।
विरासत, नेतृत्व र विवाद
सन् १९५७ मा श्युलरको निधन भएपछि कम्पनीको स्वामित्व र नेतृत्व नयाँ चरणमा प्रवेश गर्यो।
उनकी छोरी लिलियन बेटनकोर्ट परिवारको प्रमुख हिस्सेदार बनिन् भने व्यावसायिक व्यवस्थापनको जिम्मेवारी नेतृत्व टोलीले सम्हाल्यो। सन् १९६३ मा लोरियल सेयर बजारमा सूचीकृत भयो। त्यसपछि ल्यांकम र गार्नियरजस्ता ब्रान्डको अधिग्रहणले कम्पनीको अन्तर्राष्ट्रिय विस्तारलाई गति दियो।
कम्पनीको इतिहासमा विवादास्पद पक्ष पनि छन्।
संस्थापकको राजनीतिक सम्बन्ध र दोस्रो विश्वयुद्धकालीन फ्रान्सको चरम दक्षिणपन्थी गतिविधिसँग जोडिएका प्रसङ्गले लोरियलको इतिहासलाई जटिल बनाएका छन्। यस्ता विषयले व्यावसायिक सफलता मात्र होइन, संस्थापक र कम्पनीको सामाजिक तथा राजनीतिक जिम्मेवारी पनि मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने देखाउँछन्।
विज्ञान र प्रविधिमा आधारित विस्तार
लोरियलले आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अनुसन्धान तथा विकासमा लगानी गरेर बलियो बनाएको छ।
छाला र कपालको संरचना, उत्पादनका सक्रिय तत्त्व, प्रयोगकर्ताको अनुभव र डिजिटल प्रविधिको प्रयोग यसका प्रमुख क्षेत्र हुन्। भर्चुअल मेकअप परीक्षण, छालाको डिजिटल विश्लेषण र कृत्रिम बुद्धिमत्तामा आधारित सेवाले उपभोक्तासँगको सम्बन्धलाई नयाँ स्वरूप दिएका छन्।
विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा अनुसन्धान तथा बजारअनुसार उत्पादन विकास गर्ने रणनीतिले पनि कम्पनीको विस्तारमा योगदान गरेको छ।
छालाको बनावट, मौसम, सौन्दर्यसम्बन्धी प्राथमिकता र उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमतामा भिन्नता हुने भएकाले एउटै उत्पादन सबै बजारमा समान रूपमा सफल हुँदैन। लोरियलले यही भिन्नतालाई ध्यानमा राखेर ब्रान्ड र उत्पादनको पोर्टफोलियो विस्तार गरेको छ।
सफलतासँगै बढेको प्रतिस्पर्धा
ठूलो बजार हिस्सा र व्यापक ब्रान्ड पोर्टफोलियो हुँदाहुँदै पनि लोरियलका चुनौती समाप्त भएका छैनन्।
चीनलगायतका बजारमा मागको उतारचढाव, विदेशी मुद्राको परिवर्तन, उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमतामा आएको दबाब र नयाँ प्रतिस्पर्धी ब्रान्डको उदयले कम्पनीको वृद्धिलाई प्रभावित गर्न सक्छन्।
वातावरणीय प्रभाव, प्याकेजिङमा प्लास्टिकको प्रयोग, पशु परीक्षणसम्बन्धी नीति र सौन्दर्यका सामाजिक मापदण्डबारे उठ्ने प्रश्नले पनि कम्पनीको जवाफदेहितालाई निरन्तर परीक्षण गरिरहेका छन्।
पेरिसको एउटा सानो प्रयोगशालामा कपाल रङको सूत्र विकास गर्ने श्युलरको प्रयास आज विश्वव्यापी उद्योगमा परिणत भएको छ।
उनको व्यावसायिक यात्राले वैज्ञानिक ज्ञानलाई बजारको आवश्यकतासँग जोड्ने, ग्राहकको विश्वास निर्माण गर्ने र उत्पादनलाई बलियो ब्रान्डमा रूपान्तरण गर्ने महत्त्व देखाउँछ।
लोरियलको इतिहासले अर्को पाठ पनि दिन्छ। ठूलो साम्राज्य निर्माण गर्न सक्नु उपलब्धि हो, तर बदलिँदो बजारमा आफ्नो स्थान जोगाइराख्न निरन्तर नवप्रवर्तन, जिम्मेवार नेतृत्व र दीर्घकालीन रणनीति आवश्यक पर्छ।
