एजेन्सी । हर्मुज जलयोजक कहिले पुनः खुल्छ भन्ने विषयमा बजारमा अनिश्चितता छाएपछि सोमबार तेलको मूल्यमा वृद्धि भएको छ ।
इरानले नयाँ ढुवानी मार्गहरू स्थापना गर्न ओमानसँगको सम्झौता अन्तिम चरणमा पुगेको बताएको छ तर यो जलमार्ग पुनः खुल्नुअघि अमेरिकाले थप शर्तहरू पूरा गर्नुपर्ने अडान राखेको छ ।
ब्रेन्ट कच्चा तेलको फ्युचर्स मूल्य १.१२ सेन्ट वा १.५ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारल ८४.७ डलर पुगेको छ । अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट कच्चा तेलको मूल्य ९४ सेन्ट वा १.०७ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारल ७९ डलर पुगेको छ ।
इरान र ओमान सम्झौताको नजिक पुगेको र यसले हर्मुज जलयोजक खुल्ने बाटो प्रशस्त गर्ने अपेक्षाका बीच गत साता दुवै मानकहरू ७ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेका थिए । युद्ध सुरु हुनुअघि विश्वको कुल तेलको पाँचौं हिस्सा यही जलयोजक भएर ढुवानी गरिन्थ्यो ।
इरानले आइतबार ओमानसँगको आफ्नो सम्झौता अन्तिम चरणमा रहेको बताएको छ तर वाशिङटनले व्यापक अमेरिकी आक्रमणका लागि इरानलाई क्षतिपूर्ति दिने लगायतका अन्य शर्तहरू पूरा गरेपछि मात्र जलमार्ग पुनः खुल्ने कुरा दोहोर्याएको छ ।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराक्चीले आइतबार तेहरान र वाशिङटनबीच कुनै वार्ता नभएको र अमेरिकाले जुन महिनामा भएको अन्तरिम सम्झौताको उल्लंघन गरिरहेसम्म इरान वार्तामा सहभागी नहुने बताएका छन् ।
सप्ताहान्तमा साउदी तेल खानीमा आक्रमण भएपछि आपूर्तिको चिन्ता पनि बढेको छ । इरानसमर्थित हुतीहरूले आइतबार साउदी अरामकोको जाजान रिफाइनरीमा आक्रमण गरेको बताएका छन् । यो आक्रमण साउदी अरबले इरानमाथि अमेरिकी–इजरायली युद्धबाट उत्पन्न क्षेत्रीय अस्थिरताको जवाफमा टर्की र पाकिस्तानसँग रक्षा सम्झौता गरेको दुई दिनपछि भएको हो ।
यूएईको एडनोकले शुक्रबार द्वन्द्व सुरु भएयता हर्मुज जलयोजक हुँदै आवतजावत गर्ने आफ्ना १५ वटा जहाजमाथि आक्रमण भएको बताएको छ ।
आपूर्ति अवरोधको अवधि अब तेलको मूल्य कता जान्छ भन्ने निर्धारण गर्ने मुख्य कारक हुनेछ । प्रत्येक अतिरिक्त महिनाको अवरोधले ब्रेन्टको मूल्यमा प्रति ब्यारल ७ देखि ८ डलर थप्न सक्ने जेपी मोर्गनको अनुमान छ । अवरोध तीन महिनासम्म लम्बिएमा बैंकले औसत मासिक ब्रेन्ट मूल्य प्रति ब्यारल करिब ११४ डलर पुग्ने अपेक्षा गरेको छ ।
गोल्डम्यान स्याक्सले पनि विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग हर्मुज जलयोजकमा ढुवानी अवरोध जारी रहेमा ब्रेन्टको मूल्य प्रति ब्यारल १२० डलरसम्म पुग्न सक्ने चेतावनी दिएको छ ।
तर, यसको मुख्य अनुमान पश्चिम एसियामा तनाव अन्ततः कम हुनेछ भन्ने नै छ । त्यस अवस्थामा गोल्डम्यानले ब्रेन्टको मूल्य चौथो त्रैमासिकमा औसत ८० डलर र अर्को वर्ष ७५ डलर हुने अपेक्षा गरेको छ । यसले हर्मुज जलयोजक र लाल सागरमा लामो समयसम्म अवरोध हुनसक्ने सम्भावनाका कारण मूल्य बढ्ने जोखिम कायमै रहेको चेतावनी पनि दिएको छ ।
‘हाम्रो दृष्टिकोणको दिशा अपरिवर्तित छ तर बाटो र समयतालिका परिवर्तन भएको छ । हामी अझै पनि सन् २०२७ सम्म पुग्दा तेलको मूल्य घट्ने अपेक्षा गर्छौं जसका तीनवटा कारणहरू छन् । द्वन्द्व क्षेत्र बाहिरको आपूर्ति विस्तार भइरहेको छ, ओपेक प्लसले उत्पादन लक्ष्यहरू बढाइरहेको छ, यूएईको उत्पादन रेकर्ड स्तरमा छ र गैर–ओपेक उत्पादनले मूल्य अनुसार प्रतिक्रिया दिइरहेको छ,’ कोटक सेक्युरिटीजका कमोडिटी रिसर्च प्रमुख अनिन्द्य बनर्जीले भने ।
