अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्न दिएको सातदिने प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि सोमबार अमेरिकी सेयर बजारमा दबाब देखिएको छ। इरान–अमेरिका तनावका कारण तेलको आपूर्ति प्रभावित हुन सक्ने चिन्ताले कच्चा तेलको मूल्य बढेको छ भने अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर पनि उकालो लागेको छ।
अमेरिकी १० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर सात आधारबिन्दुले बढेर ५ दशमलव २५ प्रतिशत पुगेको छ। यो सन् २०२६ कै उच्च स्तर हो भने सन् २००७ को मध्ययताकै सबैभन्दा उच्च स्तरसमेत हो। त्यस्तै, ३० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर ५ दशमलव ६ प्रतिशतको नजिक पुगेको छ। दुई वर्षे ऋणपत्रको ब्याजदर पनि पाँच आधारबिन्दुभन्दा बढी बढेर ४ दशमलव ९१६ प्रतिशत पुगेको छ।
होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्न दिएको सातदिने प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि सोमबार अमेरिकी सेयर बजारमा दबाब देखिएको छ। इरान–अमेरिका तनावका कारण तेलको आपूर्ति प्रभावित हुन सक्ने चिन्ताले कच्चा तेलको मूल्य बढेको छ भने अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर पनि उकालो लागेको छ।
अमेरिकी १० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर सात आधारबिन्दुले बढेर ५ दशमलव २५ प्रतिशत पुगेको छ। यो सन् २०२६ कै उच्च स्तर हो भने सन् २००७ को मध्ययताकै सबैभन्दा उच्च स्तरसमेत हो। त्यस्तै, ३० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको ब्याजदर ५ दशमलव ६ प्रतिशतको नजिक पुगेको छ। दुई वर्षे ऋणपत्रको ब्याजदर पनि पाँच आधारबिन्दुभन्दा बढी बढेर ४ दशमलव ९१६ प्रतिशत पुगेको छ।
होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्ने इरानको प्रस्ताव अमेरिकी पक्षबाट अस्वीकार भएपछि सुरुआती कारोबारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेको थियो। पछि केही घटे पनि तेलको मूल्य उच्च नै रह्यो। पश्चिमी टेक्ससको मध्यवर्ती कच्चा तेल करिब ९२ दशमलव ६ अमेरिकी डलर प्रतिब्यारेलमा कारोबार भयो। त्यस्तै, उत्तरी सागरबाट उत्पादित ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य शून्य दशमलव ९२ प्रतिशतले बढेर १०५ अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ।
तेलको मूल्यमा भएको वृद्धिले अमेरिकामा मुद्रास्फीति थप बढ्न सक्ने चिन्ता पनि बढाएको छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर थप बढाउन सक्ने सम्भावनाले लगानीकर्ताको चिन्ता बढेको छ। अक्टोबर २८ मा हुने बैठकमा ब्याजदर थप शून्य दशमलव २५ प्रतिशत बिन्दुले बढ्ने सम्भावना करिब ७० प्रतिशत रहेको बजार अनुमान छ।
कम्पनीगत अवस्था
कम्पनीगत रूपमा केही ठूला कम्पनीका सेयरमा उल्लेखनीय उतारचढाव देखिएको छ।
एनभिडियाको सेयर मूल्य १ दशमलव ६८ प्रतिशतले बढेको छ। कम्पनीको सञ्चालक समितिले थप १५० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको आफ्नै सेयर पुनर्खरिद गर्ने कार्यक्रम स्वीकृत गरेको छ। यससँगै कम्पनीसँग बाँकी रहेको सेयर पुनर्खरिद अधिकार २३५ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ।
यसैबीच, बोइङको सेयर मूल्य करिब ७ प्रतिशतले घटेको छ। कम्पनीले ७३७ म्याक्स विमानको अवतरण प्रक्रियालाई असर गर्ने सफ्टवेयरसम्बन्धी समस्याबारे जानकारी दिएपछि लगानीकर्तामा चिन्ता बढेको हो।
मेटा प्लेटफम्र्सको सेयर मूल्य पनि करिब ४ दशमलव ८ प्रतिशतले घटेको छ। कम्पनीले आफ्नो नयाँ उद्यम कृत्रिम बुद्धिमत्ता अभियानको नेतृत्व गर्न मङ्गोडिबीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतलाई नियुक्त गर्ने घोषणा गरेपछि मङ्गोडिबीको सेयर मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ।
त्यस्तै, टेस्लाको सेयर मूल्य करिब ४ प्रतिशतले घटेको छ। कम्पनीले रोडस्टरको नयाँ संस्करण सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रम स्थगित गरेपछि सेयरमा दबाब परेको हो।
स्पेसएक्सको सेयर मूल्य पनि २ प्रतिशतभन्दा बढी घटेको छ। यद्यपि, कम्पनीको स्टारसिप रकेटले १४औँ परीक्षण उडानका क्रममा पहिलोपटक कक्षमा पुग्न सफलता हासिल गरेको छ।
आगामी आर्थिक तथ्याङ्कमा लगानीकर्ताको ध्यान
यसै साता सार्वजनिक हुने महत्वपूर्ण अमेरिकी आर्थिक तथ्याङ्कतर्फ लगानीकर्ताको ध्यान केन्द्रित भएको छ। बुधबार अगस्ट महिनाको व्यक्तिगत उपभोग खर्चसम्बन्धी मूल्य सूचकाङ्क सार्वजनिक हुनेछ। यो अमेरिकामा मुद्रास्फीतिको अवस्था मापन गर्न महत्वपूर्ण सूचक मानिन्छ।
त्यसपछि शुक्रबार सेप्टेम्बर महिनाको रोजगारीसम्बन्धी प्रतिवेदन सार्वजनिक हुनेछ। मुद्रास्फीति, रोजगारी र तेलको मूल्यमा देखिएको परिवर्तनले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकको आगामी ब्याजदरसम्बन्धी निर्णयमा प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले लगानीकर्ताले यी तथ्याङ्कलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन्।
