काठमाडौं । लोकप्रिय कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेल क्लडको विकासकर्ता कम्पनी एन्थ्रोपिकले १५ खर्ब अमेरिकी डलर मूल्यांकनको लक्ष्यसहित प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) ल्याउने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। रोयटर्सका अनुसार, कम्पनीले सेयर बजारमा सूचीकृत हुने तयारी गरेको हो।

अमेरिकी सेयर बजारमा ‘एएनटी’ संकेतचिह्नमार्फत सूचीकृत हुने तयारीमा रहेको एन्थ्रोपिकको आईपीओलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा लगानीकर्ताको आकर्षण र विश्वास मापन गर्ने ठूलो परीक्षणका रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि, निष्कासन गरिने सेयरको संख्या र मूल्य दायरा भने अझै तय भएको छैन।

यसअघि कम्पनीको मूल्यांकन २० खर्ब डलरसम्म पुग्न सक्ने चर्चा चलेको थियो। तर, आम्दानी वृद्धिदर र वित्तीय अवस्थाबारे उठेका चिन्ताका कारण मूल्यांकनको लक्ष्य १५ खर्ब डलरमा सीमित भएको बताइएको छ। यसले कम्पनीको वर्तमान वित्तीय नतिजाभन्दा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको भविष्यप्रतिको अपेक्षालाई बढी महत्त्व दिइएको देखाउँछ।

रोयटर्सका अनुसार, चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमासिकमा एन्थ्रोपिकको आम्दानी अघिल्लो त्रैमासको तुलनामा ४५ प्रतिशतले बढेर १६ अर्ब ८० करोड डलर पुगेको छ। कम्पनीले यस अवधिमा समायोजित नाफासमेत देखाएको छ। कोड लेखन, स्वचालन र व्यावसायिक प्रयोजनमा क्लडको माग बढ्दै जाँदा आम्दानीमा वृद्धि भएको हो।

तर, आम्दानी बढे पनि कम्पनीको वित्तीय जोखिम कम छैन। आईपीओ विवरणपत्रअनुसार, सन् २०२५ मा एन्थ्रोपिकले करिब ४२ अर्ब डलर खुद घाटा बेहोरेको थियो। त्यसमा सेयरमा रूपान्तरण हुन सक्ने वित्तीय औजारको लेखांकन समायोजनअन्तर्गत ३४ अर्ब डलर समावेश थियो। उक्त समायोजन हटाउँदासमेत कम्पनीको सञ्चालन घाटा ८ अर्ब डलरभन्दा बढी रहेको विवरणमा उल्लेख छ।

कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडेलको विकास र तालिम, उच्च क्षमताका कम्प्युटिङ प्रणाली, अनुसन्धान तथा दक्ष जनशक्तिमा भइरहेको ठूलो खर्चले कम्पनीको सञ्चालन लागत बढाएको छ। भविष्यमा थप शक्तिशाली मोडेल विकास गर्नुपर्ने दबाबका बीच आम्दानीको वृद्धि र खर्चबीच सन्तुलन कायम गर्नु एन्थ्रोपिकका लागि प्रमुख चुनौती बनेको छ।

कम्पनीले आगामी वर्षहरूमा क्लाउड सेवा, कम्प्युटिङ क्षमता र पूर्वाधारसम्बन्धी प्रतिबद्धताका लागि ५१८ अर्ब डलर खर्च गर्ने योजना बनाएको छ। यो ठूलो लगानीले एन्थ्रोपिकको विस्तार योजना पुँजीप्रधान रहेको देखाउँछ। यति ठूलो खर्च धान्न भविष्यको आम्दानी पर्याप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न आईपीओमा लगानी गर्नेहरूका लागि महत्त्वपूर्ण हुनेछ।

साझेदारमाथिको निर्भरता पनि कम्पनीको अर्को जोखिम हो। सन् २०२५ मा एन्थ्रोपिकको कुल बिक्रीको ४७ प्रतिशत हिस्सा प्रमुख साझेदार अमेजन र गुगलमार्फत आएको थियो। यी दुवै कम्पनी एन्थ्रोपिकका ठूला लगानीकर्ता र पूर्वाधार प्रदायक हुन्। उनीहरू आफ्नै कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिमा पनि लगानी गरिरहेका छन्, जसले साझेदारी र प्रतिस्पर्धा दुवैको अवस्था सिर्जना गरेको छ।

यसका अतिरिक्त, सन् २०२५ मा कम्पनीको कुल आम्दानीको झन्डै एक चौथाइ हिस्सा दुई प्रमुख ग्राहकबाट आएको विवरणमा उल्लेख छ। सीमित ग्राहकमा आम्दानी केन्द्रित हुँदा कुनै ठूलो ग्राहकले खर्च घटाए वा सेवा प्रदायक परिवर्तन गरे कम्पनीको आम्दानीमा असर पर्न सक्छ।

एन्थ्रोपिकको प्रस्तावित आईपीओले कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा तीव्र रूपमा बढिरहेको व्यावसायिक सम्भावना र त्यससँग जोडिएको वित्तीय जोखिम दुवैलाई उजागर गरेको छ। आम्दानीको तीव्र वृद्धि र क्लडको बढ्दो माग कम्पनीका लागि सकारात्मक पक्ष हुन्। तर, ठूलो सञ्चालन घाटा, पूर्वाधारमा भारी खर्च र केही साझेदार तथा ग्राहकमा निर्भरताले यसको दीर्घकालीन नाफामाथि प्रश्न उठाएका छन्।

१५ खर्ब डलरको मूल्यांकन हासिल गर्न सकेमा एन्थ्रोपिक विश्वकै उच्च मूल्यांकन भएका कम्पनीमध्ये पर्नेछ। तर, प्रस्तावित मूल्यांकन अन्तिम निष्कासन मूल्य होइन। आईपीओको वास्तविक मूल्य, निष्कासनको आकार र लगानीकर्ताको प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएपछि मात्रै कम्पनीको बजार मूल्यांकनप्रतिको विश्वास स्पष्ट हुनेछ।