कुनै व्यवसायको सुरुवात ठूलो पुँजी, स्थापित बजार वा प्रविधिको वर्चस्वबाटै हुनुपर्छ भन्ने छैन।
कहिलेकाहीँ एउटा सामान्य समस्यालाई गहिरोसँग बुझ्ने क्षमता नै ठूलो उद्यमको आधार बन्न सक्छ। मे हबीबको व्यावसायिक यात्रा यसको उदाहरण हो।
भाषाको अवरोध हटाउने उद्देश्यबाट सुरु भएको उनको उद्यम अहिले विश्वका ठूला कम्पनीलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता सेवा उपलब्ध गराउने व्यवसाय बनेको छ।
हबीब सहसंस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रहेको अमेरिकी प्रविधि कम्पनी राइटरको मूल्याङ्कन सन् २०२४ नोभेम्बरमा १ अर्ब ९० करोड अमेरिकी डलर पुगेको थियो।
कम्पनीले त्यतिबेला २० करोड डलरको लगानी जुटाएको थियो।
एउटा भाषा अनुवादसम्बन्धी व्यवसायबाट सुरु भएको उद्यमले करिब एक दशकको अवधिमा विश्वव्यापी प्रविधि बजारमा आफ्नो स्थान बनाउनु सामान्य व्यावसायिक उपलब्धि होइन।
तर उनको सफलता केवल कम्पनीको मूल्याङ्कनमा सीमित छैन।
बजारको आवश्यकता बुझ्ने, असफलताको जोखिम स्वीकार गर्ने, पुरानो व्यवसायको अनुभवलाई नयाँ उत्पादनमा उपयोग गर्ने र ठूला संस्थालाई आफ्नो प्रविधिमाथि विश्वास दिलाउने क्षमताले हबीबको उद्यमशील यात्रालाई फरक बनाएको छ।
आप्रवासी परिवारदेखि हार्वर्डसम्म
मे हबीबको जन्म लेबनानको एउटा ग्रामीण गाउँमा भएको हो। उनी पाँच वर्षकी हुँदा उनका अभिभावक युद्धग्रस्त लेबनान छाडेर क्यानडा पुगे। नयाँ देशमा परिवारले जीवन पुनःनिर्माण गर्नुपर्यो।
आप्रवासी परिवारका रूपमा उनीहरूले आर्थिक कठिनाइ र नयाँ समाजमा स्थापित हुने चुनौती सामना गरे।
उनका अभिभावक परम्परागत अर्थमा प्रविधि उद्यमी थिएनन्। उनका बुबा र काकाले पुराना गाडी किन्ने, मर्मत गर्ने र पुनः बिक्री गर्ने कामसमेत गरेका थिए।
सीमित स्रोतबाट आम्दानी सिर्जना गर्ने र अवसर खोज्ने उनीहरूको व्यवहार हबीबका लागि उद्यमशीलताको प्रारम्भिक पाठ बन्यो।
परिवारमा आठ सन्तानमध्ये जेठी हबीबले सानैदेखि जिम्मेवारी लिनुपर्यो। आप्रवासी परिवारले नयाँ समाजमा भाषा र संस्कृतिको अवरोध सामना गर्दा उनी परिवारका लागि अनुवादकको भूमिका निर्वाह गर्थिन्।
एउटा भाषाबाट अर्को भाषामा कुरा बुझाउने यही अनुभवले भाषाको महत्त्व र त्यसले मानिसबीच सिर्जना गर्ने दूरीबारे उनको बुझाइ विकसित गर्यो।
उनले अमेरिकाको प्रतिष्ठित हार्वर्ड विश्वविद्यालयमा अर्थशास्त्र तथा निकटपूर्वीय भाषा र सभ्यताको अध्ययन गरिन्।
अध्ययनकै क्रममा उनी विश्वविद्यालयको विद्यार्थी सञ्चालित समाचारपत्र ‘द हार्वर्ड क्रिमसन’को सहायक व्यवस्थापकीय सम्पादकसमेत बनिन्। भाषा, लेखन, अर्थतन्त्र र सञ्चारप्रतिको रुचि उनको शैक्षिक यात्रामा पनि देखियो।
विश्वविद्यालयको अध्ययनपछि उनले तत्कालै उद्यम सुरु गरिनन्।
सन् २००७ देखि २००९ सम्म लेहम्यान ब्रदर्समा विश्लेषकका रूपमा काम गरिन्। त्यसपछि सन् २००९ देखि २०१३ सम्म अबुधाबीस्थित लगानी संस्था मुबादाला डेभलपमेन्ट कम्पनीमा उपाध्यक्षका रूपमा काम गरिन्।
वित्तीय क्षेत्रको यो अनुभवले उनलाई लगानी, पुँजी परिचालन, व्यवसायको मूल्याङ्कन र संस्थागत निर्णय प्रक्रियाबारे व्यावहारिक ज्ञान दियो।
तर लामो समय अरूको व्यवसाय र लगानी व्यवस्थापन गर्ने काममा रहँदा आफ्नै कम्पनी निर्माण गर्ने चाहना भने बलियो हुँदै गयो।
उनले पछि एक अन्तर्वार्तामा आफ्नो परिवारमा साना पसल र व्यवसाय सञ्चालन गर्ने परम्परा रहेको बताएकी छन्। प्रविधिमा आधारित उद्यमशीलता भने उनको आफ्नै पुस्ताले अघि बढाएको नयाँ बाटो थियो।
एउटा सन्देशबाट सुरु भएको साझेदारी
हबीबको उद्यमशील यात्रामा वासिम अलसिखसँगको भेट निर्णायक बन्यो। उनीहरू दुवै प्राकृतिक भाषा प्रशोधन र मेसिन अनुवाद प्रविधिमा रुचि राख्थे।
त्यतिबेला कम्प्युटरलाई मानिसले प्रयोग गर्ने भाषा बुझाउन र एउटा भाषाको सामग्री अर्को भाषामा रूपान्तरण गर्न सक्ने प्रविधिको विकास प्रारम्भिक चरणमा थियो।
हबीबले अलसिखको कामबारे जानकारी पाएपछि सामाजिक सञ्जालमार्फत सम्पर्क गरिन्। उनले एउटा व्यावसायिक विचार राखिन्, जसको उद्देश्य कम्पनीहरूलाई विभिन्न भाषामा आफ्नो उत्पादन र सेवा विस्तार गर्न सहज बनाउनु थियो।
दुवैबीचको पहिलो भेट बिहानको खाजाका लागि तय भएको थियो। त्यसपछि उनीहरूले करिब छ महिना भाषा अनुवादको समस्या, प्रविधिको सम्भावना र त्यसलाई व्यवसायमा बदल्ने उपायबारे छलफल गरे।
हबीबले लगानी जुटाउने र बजारको सम्भावना पहिचान गर्ने जिम्मेवारी सम्हालिन् भने अलसिखले प्रविधिको नमुना तयार पार्ने काम गरे।
यसरी सन् २०१४ मा कोर्डोबा नामक कम्पनी स्थापना भयो। कम्पनीको मुख्य काम विभिन्न देश र भाषामा व्यवसाय विस्तार गर्न चाहने संस्थालाई सामग्री अनुवाद तथा स्थानीयकरणमा सहयोग गर्नु थियो।
उदाहरणका लागि, कुनै कम्पनीले आफ्नो सफ्टवेयर अमेरिका, युरोप, मध्यपूर्व वा एसियाली बजारमा लैजानुपर्दा त्यसको भाषा, प्रयोगशैली र स्थानीय आवश्यकताअनुसार सामग्री तयार गर्नुपर्छ।
यस्तो काम परम्परागत रूपमा समय र खर्च दुवै लाग्ने प्रक्रिया थियो। कोर्डोबाले प्रविधिको प्रयोगबाट यो प्रक्रिया सहज बनाउने प्रयास गर्यो।
हबीब र अलसिखले यही समस्यालाई व्यावसायिक अवसरका रूपमा लिए।
उनीहरूको सोच केवल अनुवाद सेवा उपलब्ध गराउने थिएन, कम्पनीहरूले विभिन्न भाषामा सामग्री तयार पार्ने र व्यवस्थापन गर्ने प्रक्रिया नै प्रविधिमार्फत रूपान्तरण गर्ने थियो।
कोर्डोबाले लगानीकर्ताको विश्वास पनि प्राप्त गर्यो। तर प्रारम्भिक व्यवसायबाट प्राप्त अनुभवले उनीहरूलाई अर्को ठूलो सम्भावनातर्फ डोर्यायो।
भाषा अनुवादमा विकसित गरेको प्रविधि र ज्ञानलाई कम्पनीको सम्पूर्ण सामग्री उत्पादन प्रक्रियामा उपयोग गर्न सकिने सम्भावना उनीहरूले देखे।
पुरानो व्यवसायबाट नयाँ मोड
सन् २०२० मा हबीब र अलसिखले राइटर स्थापना गरे। यो निर्णय केवल नयाँ कम्पनी खोल्ने निर्णय थिएन। उनीहरूले आफूले वर्षौं लगाएर विकास गरेको व्यवसायको मूल दिशा परिवर्तन गरिरहेका थिए।
कोर्डोबाको केन्द्रमा एउटा भाषाबाट अर्को भाषामा सामग्री रूपान्तरण गर्ने काम थियो। राइटरको उद्देश्य भने कम्पनीहरूलाई आफ्नै शैली, भाषा, तथ्य र नीतिअनुसार सामग्री उत्पादन गर्न सहयोग गर्नु थियो।
यो परिवर्तन सहज थिएन। एउटा स्थापित व्यवसायको अनुभव र ग्राहक सम्बन्धलाई नयाँ प्रविधिमा रूपान्तरण गर्नुपर्ने थियो। त्यसमाथि नयाँ कम्पनीले बजारमा आफ्नो स्थान बनाउँदै गर्दा कोभिड महामारी सुरु भयो।
लगानीकर्ता र व्यवसायीहरू अनिश्चिततामा थिए। विश्वभर आर्थिक गतिविधि सुस्त बनेको थियो।
तर हबीबले यही समयमा व्यवसायको नयाँ मोडल अघि बढाइन्।
कम्पनीले प्रारम्भिक चरणमा ५० लाख डलरको लगानी जुटायो। राइटरको उद्देश्य कम्पनीहरूलाई वेबसाइट, विज्ञापन, बिक्री सामग्री, ग्राहक सेवा, उत्पादन विवरण र आन्तरिक सञ्चारका सामग्री तयार गर्न कृत्रिम बुद्धिमत्ताको सहयोग उपलब्ध गराउनु थियो।
यसको विशेषता सामान्य लेखन उपकरणभन्दा फरक थियो।
कुनै कम्पनीले प्रयोग गर्ने शब्दावली, ब्रान्डको पहिचान, आन्तरिक नियम र उपलब्ध तथ्याङ्कअनुसार सामग्री तयार गर्न सकिने प्रणाली विकास गर्नु यसको लक्ष्य थियो।
सामान्य कृत्रिम बुद्धिमत्ता उपकरणले सबै प्रयोगकर्तालाई लगभग एउटै प्रकृतिको उत्तर दिन सक्छ। तर बैंक, बीमा कम्पनी, औषधि उत्पादक वा ठूला खुद्रा व्यवसायका लागि एउटै उत्तर पर्याप्त हुँदैन।
उनीहरूलाई आफ्नै नियम, गोपनीयता, व्यावसायिक भाषा र नियामकीय मापदण्डअनुसार काम गर्ने प्रणाली चाहिन्छ।
राइटरले यही आवश्यकतालाई आफ्नो बजार बनायो। कम्पनीले ग्राहकको आफ्नै तथ्याङ्क र व्यावसायिक सन्दर्भसँग जोडिएर काम गर्ने कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली विकास गर्न थाल्यो।
ठूला कम्पनीलाई ग्राहक बनाउने रणनीति
प्रविधि कम्पनीका लागि उत्पादन बनाउनु एउटा चुनौती हो भने त्यसलाई ठूला संस्थाले प्रयोग गर्ने अवस्थामा पुर्याउनु अर्को ठूलो चुनौती हो। हबीबले सुरुदेखि नै यही दोस्रो पक्षलाई प्राथमिकता दिइन्।
उनले बजारमा उत्पादन ल्याउनुअघि सम्भावित ग्राहकसँग प्रत्यक्ष संवाद गरिन्।
प्रतिस्पर्धी उपकरण प्रयोग गरिरहेका कम्पनीका अधिकारीसँग भेटिन्। उनीहरूको समस्या, अपेक्षा र विद्यमान प्रविधिबाट प्राप्त हुन नसकेको परिणामबारे जानकारी लिइन्।
उनले दर्जनौँ कम्पनीसँग छलफल गरेर बजारको आवश्यकता बुझ्ने प्रयास गरेको बताएकी छन्। यस क्रममा कम्पनीका प्रमुख डिजिटल अधिकारी, बजार व्यवस्थापन प्रमुख र सामग्री उत्पादनसँग सम्बन्धित अधिकारीलाई लक्षित गरियो।
यसले राइटरलाई एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा बुझायो। ठूला कम्पनीलाई केवल सामग्री लेखिदिने उपकरण आवश्यक थिएन।
उनीहरूलाई एउटै व्यावसायिक मापदण्डमा सामग्री उत्पादन गर्ने, तथ्यगत त्रुटि घटाउने, कर्मचारीको समय बचत गर्ने र संस्थागत नियम पालना गराउने प्रणाली चाहिएको थियो।
राइटरले यही समस्याको समाधान बेच्न थाल्यो। कम्पनीले ग्राहकलाई सफ्टवेयर मात्र उपलब्ध गराएन, उनीहरूको काम गर्ने प्रक्रियाअनुसार कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली तयार पार्ने सेवा पनि दियो।
यसको परिणाम ग्राहक विस्तारमा देखियो। सन् २०२४ जुनसम्म राइटरले २५० कम्पनीलाई ग्राहक बनाइसकेको थियो। त्यतिबेला कम्पनीको आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा तीन गुणा बढेको सार्वजनिक गरिएको थियो।
कम्पनीका ग्राहकमा उबर, क्वालकम, एक्सेन्चर, इन्टुइट, हिल्टन, स्पोटिफाई, ड्रपबक्स, सेल्सफोर्स र भ्यानगार्डजस्ता ठूला संस्थाहरू समावेश भए।
यी संस्थाले राइटरको प्रविधिलाई फरक फरक काममा प्रयोग गर्न थाले।
उबरले ग्राहक सेवा प्रणालीमा आउने सामान्य प्रश्नको उत्तर तयार गर्न राइटर प्रयोग गरेको छ।
क्वालकमले कानुनी तथा बौद्धिक सम्पत्ति व्यवस्थापनसम्बन्धी काममा यसको उपयोग गरेको छ। ड्रपबक्सले सामग्री तयार पार्ने र सम्पादन गर्ने काममा यसको प्रविधि प्रयोग गरेको छ।
यसरी राइटरले एउटा सामान्य लेखन उपकरणको छवि पार गर्दै कम्पनीको दैनिक कार्यप्रक्रियासँग जोडिने प्रविधि सेवा प्रदायकका रूपमा आफूलाई स्थापित गर्यो।
लगानीकर्ताको विश्वास र १.९ अर्ब डलरको मूल्याङ्कन
राइटरको व्यावसायिक विस्तारसँगै लगानीकर्ताको चासो पनि बढ्दै गयो। सन् २०२३ सेप्टेम्बरमा कम्पनीले एक करोड होइन, १० करोड अमेरिकी डलरको दोस्रो चरणको लगानी जुटायो।
त्यसपछि सन् २०२४ नोभेम्बरमा २० करोड डलरको तेस्रो चरणको लगानी प्राप्त गर्यो।
तेस्रो चरणको लगानी प्रिम्जी इन्भेस्ट, र्याडिकल भेन्चर्स र आइकोनिक ग्रोथको सहनेतृत्वमा जुटाइएको थियो।
एडोबी, सेल्सफोर्स, सिटी भेन्चर्स, आईबीएम र वर्कडेका लगानी शाखासहित अन्य संस्थाले पनि लगानीमा सहभागिता जनाएका थिए।
२० करोड डलरको उक्त लगानीपछि राइटरको मूल्याङ्कन १ अर्ब ९० करोड डलर पुगेको थियो।
कम्पनीले स्थापनादेखि विभिन्न चरणमा करिब ३२ करोड डलरभन्दा बढी लगानी जुटाएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।
यो मूल्याङ्कन कम्पनीको सेयर बजारमा सूचीकृत भएर निर्धारण भएको बजार पुँजीकरण होइन।
निजी लगानीको चरणमा लगानीकर्ता र कम्पनीबीच भएको मूल्याङ्कन हो। तर प्रविधि क्षेत्रमा कम्पनीले हासिल गरेको व्यावसायिक सम्भावना र लगानीकर्ताको विश्वास बुझ्न यो महत्त्वपूर्ण सूचक हो।
सन् २०२४ को लगानी जुटाउँदा कम्पनीले त्यही वर्षको अन्त्यसम्म वार्षिक आवर्ती आम्दानी करिब पाँच करोड डलर पुर्याउने अपेक्षा गरेको थियो।
सन् २०२६ मार्चमा प्रकाशित विवरणअनुसार राइटरका ग्राहक कम्पनीको संख्या ३०० पुगेको थियो र कर्मचारी संख्या करिब ५०० थियो।
सन् २०२५ को आम्दानी ७ करोड डलरभन्दा बढी रहेको कम्पनीसँग निकट स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख गरिएको छ। यो आम्दानीको तथ्याङ्क कम्पनीले लेखापरीक्षणसहित सार्वजनिक गरेको वित्तीय विवरण भने होइन।
लगानीकर्ताले राइटरमा पैसा लगाउनुको एउटा कारण यसको प्रविधि र अर्को कारण यसको बजार रणनीति थियो।
कम्पनीले प्रतिस्पर्धी प्रविधि मात्र बनाइरहेको थिएन, ठूला संस्थाका वास्तविक समस्या समाधान गर्ने उत्पादन विकास गरिरहेको थियो।
आफ्नै कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडल
राइटरको अर्को महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक निर्णय आफ्नै ठूलो भाषा मोडल विकास गर्नु थियो। कम्पनीले पाल्माइरा नामको कृत्रिम बुद्धिमत्ता मोडल परिवार विकास गर्यो।
यसको उद्देश्य सामान्य प्रयोजनका कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीभन्दा संस्थागत आवश्यकताअनुसार बढी उपयोगी र नियन्त्रणयोग्य प्रविधि उपलब्ध गराउनु थियो।
ठूला कम्पनीका लागि कृत्रिम बुद्धिमत्ताले दिएको उत्तर आकर्षक हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। उत्तर तथ्यमा आधारित हुनुपर्छ, गोप्य सूचना बाहिर जानु हुँदैन र कम्पनीका आन्तरिक नियमसँग मेल खानुपर्छ।
गलत सूचना, तथ्यगत त्रुटि वा गोप्य विवरण सार्वजनिक हुने जोखिमले संस्थालाई ठूलो व्यावसायिक तथा कानुनी क्षति पुर्याउन सक्छ।
राइटरले यही चुनौतीलाई ध्यानमा राखेर आफ्नै भाषा मोडल, ग्राहकको तथ्याङ्कसँग जोडिने प्रणाली र नियन्त्रणका उपाय विकास गर्यो।
कम्पनीले वित्तीय सेवा र स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि छुट्टाछुट्टै मोडलसमेत विकास गरेको थियो।
वित्तीय क्षेत्रमा प्रयोग हुने प्रणालीले बैंक, बीमा तथा लगानी संस्थाका विशिष्ट शब्दावली र तथ्याङ्क बुझ्नुपर्छ।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा प्रयोग हुने प्रणालीमा तथ्यगत शुद्धता र जोखिम नियन्त्रण झन् महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले एउटै सामान्य मोडल सबै क्षेत्रमा प्रभावकारी नहुन सक्छ।
राइटरले क्षेत्रअनुसारको आवश्यकता पहिचान गरेर उत्पादन विकास गर्नु आफ्नो प्रतिस्पर्धात्मक आधार बनायो।
कम्पनीले ग्राहकलाई प्रविधि उपलब्ध गराउने मात्र होइन, उनीहरूको काम गर्ने शैलीअनुसार कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली निर्माण गर्ने बाटो रोज्यो।
सन् २०२४ मा कम्पनीले कृत्रिम रूपमा तयार पारिएको तथ्याङ्क प्रयोग गरेर नयाँ मोडल विकास गरेको जनाएको थियो। त्यसको प्रशिक्षण लागत करिब सात लाख डलर रहेको कम्पनीको दाबी थियो।
यसले अत्यधिक महँगो प्रविधि विकासको प्रतिस्पर्धामा लागत व्यवस्थापन पनि महत्त्वपूर्ण हुने देखाउँछ।
लेखन उपकरणबाट स्वचालित कार्यप्रणालीसम्म
राइटरको व्यवसाय अहिले सामग्री लेखनमा मात्र सीमित छैन।
कम्पनीले कृत्रिम बुद्धिमत्ताका स्वचालित एजेन्ट विकासमा जोड दिएको छ। यस्ता एजेन्टले निर्देशन प्राप्त गरेपछि विभिन्न प्रणालीसँग जोडिएर कामको योजना बनाउन र निश्चित प्रक्रिया पूरा गर्न सक्छन्।
उदाहरणका लागि, कुनै कम्पनीको ग्राहकले सेवा, भुक्तानी वा उत्पादनबारे प्रश्न सोध्यो भने प्रणालीले उपलब्ध तथ्याङ्कका आधारमा उत्तर दिन सक्छ।
त्यसपछि आवश्यक परे सम्बन्धित विभागमा जानकारी पठाउने, विवरण जाँच्ने र अर्को प्रक्रिया अघि बढाउने कामसमेत गर्न सक्छ।
यसले कर्मचारीले दोहोर्याएर गर्नुपर्ने काम घटाउने र निर्णय प्रक्रियालाई छिटो बनाउने सम्भावना राख्छ। तर यस्तो प्रविधि प्रयोग गर्दा गोपनीयता, तथ्यगत शुद्धता र मानवीय निगरानी आवश्यक हुन्छ।
विशेषगरी स्वास्थ्य, वित्त र कानुनी सेवामा गलत निर्णयको प्रभाव गम्भीर हुन सक्छ।
हबीबले कम्पनीको भविष्य यही दिशामा देखेकी छन्। उनका अनुसार ठूला संस्थाले कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई सामान्य संवाद वा सामग्री उत्पादनमा मात्र सीमित राख्नु हुँदैन।
त्यसलाई वास्तविक व्यावसायिक काम सम्पन्न गर्ने प्रणालीका रूपमा विकास गर्नुपर्छ।
सन् २०२६ मा राइटरले आफ्नो सेवा बजार, बिक्री र आम्दानी विस्तारसँग जोडिएका काममा केन्द्रित गरेको छ।
कम्पनीको आधिकारिक विवरणअनुसार यसको प्रणाली विश्वका ठूला दुई हजार कम्पनी समूहका सयौँ संस्थाले प्रयोग गरिरहेका छन्।
कम्पनीले ग्राहकको ब्रान्ड पहिचानअनुसार काम गर्ने एजेन्ट र संस्थागत तथ्याङ्कमा आधारित प्रणाली विकासलाई प्राथमिकता दिएको छ।
यस क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा पनि तीव्र छ। ओपनएआई, एन्थ्रोपिक, सेल्सफोर्सलगायतका कम्पनीले संस्थागत कृत्रिम बुद्धिमत्ता बजारमा लगानी र उत्पादन विस्तार गरिरहेका छन्।
राइटरले आफ्नो बजार जोगाउन निरन्तर नयाँ मोडल, सुरक्षा प्रणाली र व्यावसायिक समाधान विकास गर्नुपर्ने चुनौती छ।
महिलाको नेतृत्व र उद्यमशीलताको फरक बाटो
कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा पुरुष संस्थापक र प्राविधिक नेतृत्वको चर्चा बढी हुने गरेको अवस्थामा हबीबको उद्यमशील यात्रा महिला नेतृत्वको दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण छ।
मध्यपूर्वी पृष्ठभूमिबाट आएकी उनले सिलिकन भ्यालीको लगानी बजारमा आफ्नो स्थान बनाइन्। उनले प्राविधिक सहसंस्थापकसँग दीर्घकालीन साझेदारी कायम राख्दै कम्पनीलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा विस्तार गरिन्।
उनको सफलताको एउटा पक्ष आफ्नो क्षमता नभएको क्षेत्रमा विज्ञको साथ लिन सक्नु पनि हो। अलसिखले प्रविधि विकासको नेतृत्व गरे भने हबीबले बजार, लगानी, ग्राहक सम्बन्ध र संस्थागत विस्तारमा भूमिका निर्वाह गरिन्।
उनीहरूबीचको १४ वर्षभन्दा लामो व्यावसायिक साझेदारी कम्पनीको विकासमा महत्त्वपूर्ण आधार बनेको छ।
राइटरले कम्पनी विस्तारसँगै ठूला प्रविधि संस्थामा काम गरिसकेका अनुभवी व्यवस्थापकलाई नेतृत्व तहमा भित्र्याएको छ। वित्त, बजार विस्तार, बिक्री र सञ्चालनका क्षेत्रमा अनुभवी व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।
यसले संस्थापकको व्यक्तिगत क्षमताले मात्र ठूलो कम्पनी सञ्चालन नहुने र त्यसका लागि व्यावसायिक व्यवस्थापन संरचना पनि आवश्यक हुने देखाउँछ।
हबीबको यात्रामा एउटा अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष छ। उनले सुरुमा बनाएको व्यवसायलाई अन्तिम गन्तव्य मानेर बसिनन्। बजार परिवर्तन हुँदै जाँदा पुरानो प्रविधि र अनुभवलाई नयाँ सम्भावनासँग जोडिन्।
कोर्डोबाको भाषा अनुवादसम्बन्धी अनुभव र राइटरको कृत्रिम बुद्धिमत्ता व्यवसायबीच यही सम्बन्ध छ।
उनको उद्यमशीलताको पाठ नयाँ प्रविधि आविष्कार गर्नु मात्र होइन, बजारले वास्तवमै के खोजिरहेको छ भन्ने बुझ्नु पनि हो।
ठूला कम्पनीलाई ग्राहक बनाउन उत्पादनको गुणस्तर, सुरक्षा, विश्वास र लगानीको प्रतिफल प्रमाणित गर्न सक्नुपर्छ। राइटरले आफ्नो व्यावसायिक मोडलमा यी पक्षलाई जोडेको छ।
१ अर्ब ९० करोड डलरको मूल्याङ्कनले हबीबको कम्पनीलाई प्रविधि क्षेत्रमा चर्चित बनाएको छ। तर त्यो मूल्याङ्कनलाई स्थायी सफलता मान्न सकिँदैन।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता बजार तीव्र गतिमा बदलिरहेको छ। प्रतिस्पर्धीको प्रवेश, प्रविधि विकासको लागत, ग्राहकको अपेक्षा र नियामकीय चुनौतीले राइटरको आगामी यात्रालाई प्रभावित गर्न सक्छन्।
त्यसैले हबीबको वास्तविक उपलब्धि एउटा निश्चित मूल्याङ्कनमा पुग्नु मात्र होइन। भाषाको अवरोध हटाउने सानो व्यावसायिक सोचलाई संस्थागत कृत्रिम बुद्धिमत्ताको ठूलो बजारसँग जोड्नु हो।
उनले देखाएको बाटोमा समस्या पहिचान, बजार अनुसन्धान, प्रविधिमा लगानी, व्यावसायिक साझेदारी र ग्राहकको विश्वास मुख्य आधार बनेका छन्।
भाषा बुझ्ने प्रविधिबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले कम्पनीका जटिल काम सञ्चालन गर्ने कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्म पुगेको छ। व्यवसायको आकार बढ्दै जाँदा हबीबको चुनौती पनि बदलिएको छ।
अब प्रश्न कम्पनी कति ठूलो भयो भन्ने मात्र होइन, विश्वका ठूला संस्थाले आफ्नो महत्त्वपूर्ण कामका लागि राइटरमाथि कति लामो समयसम्म भरोसा गर्छन् भन्ने हो।
