एउटा ट्रक कहाँ छ, कति इन्धन खर्च गरिरहेको छ, चालकले कस्तो व्यवहार गरिरहेको छ र सामान निर्धारित समयमा गन्तव्यमा पुग्छ कि पुग्दैन भन्ने कुरा थाहा पाउन नसक्दा यातायात व्यवसायले ठूलो लागत बेहोर्नुपर्छ।
सयौँ वा हजारौँ सवारीसाधन सञ्चालन गर्ने कम्पनीका लागि यस्तो समस्या झन् जटिल हुन्छ। परम्परागत ढुवानी व्यवसायमा यस्ता विवरण कागजी अभिलेख, फोन सम्पर्क र म्यानुअल व्यवस्थापनमा निर्भर हुने गरेका छन्।
यही समस्यालाई प्रविधिसँग जोडेर व्यावसायिक अवसरमा रूपान्तरण गर्ने सोचबाट इन्डोनेसियाकी उद्यमी एङ्गिया मेइसेसारीले ट्रान्सट्र्याक स्थापना गरिन्।
सन् २०१९ मा सुरु भएको यो कम्पनीले यातायात, ढुवानी र आपूर्ति शृङ्खलालाई डिजिटल प्रणालीबाट व्यवस्थापन गर्ने प्रविधि विकास गरिरहेको छ।
आज ट्रान्सट्र्याक सामान्य सवारीसाधन ट्र्याक गर्ने कम्पनीमा सीमित छैन।
यसले सवारीसाधनको वास्तविक समयको अवस्थादेखि चालकको व्यवहार, इन्धन खपत, मर्मतसम्भार, ढुवानी मार्ग, सामानको आवागमन र आपूर्ति शृङ्खलाको व्यवस्थापनसम्मका सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
कम्पनीको विस्तारसँगै अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताको ध्यान पनि आकर्षित भएको छ। सन् २०२४ अगस्टमा ट्रान्सट्र्याकले १२ मिलियन अमेरिकी डलरको सिरिज ए लगानी प्राप्त गर्यो।
युरोपेली लगानी कम्पनी युराजियो र सिंगापुरस्थित कोकुन क्यापिटलको सहनेतृत्वमा भएको उक्त लगानीले कम्पनीलाई दक्षिणपूर्वी एसियाको बजारमा थप विस्तार गर्ने अवसर दिएको छ।
एउटा परम्परागत उद्योगको समस्या पहिचान गरेर त्यसलाई प्रविधिमा आधारित व्यावसायिक समाधान बनाउने एङ्गियाको यात्रा नयाँ पुस्ताका उद्यमीका लागि उदाहरण बनेको छ।
उनको सफलताको आधार कुनै नयाँ यातायात साधन निर्माण गर्नु होइन, पहिलेबाट सञ्चालनमा रहेका साधनलाई अझ प्रभावकारी बनाउने प्रणाली विकास गर्नु हो।
उद्योगको अनुभवबाट उद्यमशीलतातर्फ
एङ्गिया मेइसेसारीको व्यवसायिक यात्रा अचानक सुरु भएको होइन। उनीसँग सूचना प्रविधि, इन्टरनेट अफ थिङ्स (आईओटी) र सवारीसाधन व्यवस्थापन प्रविधिको क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा बढीको अनुभव छ।
ट्रान्सट्र्याकको आधिकारिक विवरणअनुसार उनले विश्वव्यापी सवारीसाधन सूचना तथा निगरानी प्रविधिको क्षेत्रमा १५ वर्षभन्दा बढी नेतृत्वदायी जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्।
यस अनुभवले उनलाई यातायात तथा ढुवानी उद्योगका वास्तविक समस्या नजिकबाट बुझ्ने अवसर दियो। सवारीसाधनको संख्या बढ्दै जाँदा त्यसको व्यवस्थापन जटिल बन्दै जान्छ।
एउटा कम्पनीसँग सयौँ ट्रक छन् भने ती सबैको स्थान, अवस्था, इन्धन खपत र मर्मतसम्भारको जानकारी एकैपटक राख्नु चुनौतीपूर्ण हुन्छ।
व्यवसायीले सवारीसाधन खरिदमा ठूलो लगानी गर्छन्।
त्यसपछि इन्धन, चालकको पारिश्रमिक, मर्मतसम्भार, बीमा र सञ्चालन खर्च निरन्तर थपिन्छ। तर यी खर्चको वास्तविक अवस्था र सवारीसाधनको उत्पादकत्वबारे तत्काल जानकारी नहुँदा लागत नियन्त्रण गर्न कठिन हुन्छ।
एङ्गियाले यही समस्या प्रविधिबाट समाधान गर्न सकिने सम्भावना देखिन्।
यातायात व्यवसायलाई केवल सवारीसाधन सञ्चालन गर्ने क्षेत्रका रूपमा नभई तथ्यांकमा आधारित व्यवस्थापन आवश्यक पर्ने उद्योगका रूपमा बुझिन्।
उनले सन् २०१९ मा ट्रान्सट्र्याक स्थापना गरिन्।
सुरुमा जकार्ता र बान्डुङ गरी दुई सहरमा १२ जना कर्मचारीबाट कम्पनीको काम सुरु भएको थियो। प्रारम्भिक उद्देश्य सवारीसाधन र यातायात व्यवस्थापनलाई डिजिटल बनाउने प्रणाली उपलब्ध गराउनु थियो।
उद्योगको अनुभव भए पनि आफ्नै प्रविधि कम्पनी स्थापना गर्नु फरक चुनौती थियो। उत्पादन विकास, ग्राहक प्राप्ति, कर्मचारी व्यवस्थापन र लगानी जुटाउने काम एकैपटक अघि बढाउनुपर्ने थियो।
कम्पनीको सुरुवाती चरणमा उनीसँग ठूलो लगानीकर्ता सञ्जाल वा स्थापित स्टार्टअप व्यवसायको अनुभव थिएन।
तर उद्योगको समस्या बुझ्ने क्षमता र त्यसको समाधान दिन सक्ने प्रविधिले विस्तारै ग्राहकको विश्वास जित्न थाल्यो। यही विश्वास ट्रान्सट्र्याकको विस्तारको आधार बन्यो।
ट्रक ट्र्याकिङबाट एकीकृत प्रणाली
ट्रान्सट्र्याकको प्रारम्भिक उत्पादन सवारीसाधन तथा यातायात व्यवस्थापन प्रणाली थियो। यसको मुख्य उद्देश्य सवारीसाधन कहाँ छन् र कसरी सञ्चालन भइरहेका छन् भन्ने जानकारी व्यवसायीलाई उपलब्ध गराउनु थियो।
सामान्य ट्र्याकिङ प्रणालीले सवारीसाधनको स्थान देखाउँछ। तर व्यवसाय सञ्चालनका लागि त्यति जानकारी पर्याप्त हुँदैन।
सवारीसाधन कहाँ पुग्यो भन्ने थाहा पाउनु एउटा पक्ष हो भने त्यसले कति इन्धन खर्च गर्यो, कति समय रोकियो, चालकले कस्तो व्यवहार गर्यो र निर्धारित समयमा सामान पुर्यायो कि पुर्याएन भन्ने कुरा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
ट्रान्सट्र्याकले यही आवश्यकतालाई ध्यानमा राखेर आफ्नो उत्पादन विकास गर्यो। सन् २०२० मा कम्पनीले आफ्नो प्रणालीलाई विस्तार गरेर फ्लीट टेलिम्याटिक्स इन्टिग्रेटरका रूपमा विकास गर्यो।
यसबाट सवारीसाधनमा जडान गरिएका उपकरण र सेन्सरबाट प्राप्त तथ्यांकलाई एकीकृत रूपमा व्यवस्थापन गर्न सम्भव भयो।
सन् २०२१ मा कम्पनीले ट्रक अपोइन्टमेन्ट प्रणाली विकास गर्यो। बन्दरगाह, गोदाम र सामान लोड तथा अनलोड गर्ने स्थानमा ट्रकको लामो प्रतीक्षा समय घटाउनु यसको उद्देश्य थियो।
त्यसपछि सन् २०२२ मा फ्लीट अपरेसन अप्टिमाइजर विकास गरियो। यसले सवारीसाधनको सञ्चालन, मार्ग, इन्धन, चालक र मर्मतसम्भारलाई थप व्यवस्थित बनाउने काम गर्छ।
सन् २०२३ मा कम्पनीले सप्लाई चेन इन्टिग्रेटर प्रणाली सार्वजनिक गर्यो। यसले सामानका मालिक, ढुवानी कम्पनी, सवारीसाधन सञ्चालक र तेस्रो पक्षका सेवा प्रदायकलाई एउटै डिजिटल प्रणालीमा जोड्ने काम गर्छ।
यसरी ट्रान्सट्र्याकले एउटा सामान्य ट्रक ट्र्याकिङ सेवाबाट सुरु गरेर यातायात र आपूर्ति शृङ्खलाको एकीकृत प्रविधि प्लेटफर्म विकास गर्यो।
तथ्यांकबाट घट्दै सञ्चालन लागत
ट्रान्सट्र्याकको व्यवसायिक मोडलको मुख्य आधार तथ्यांक हो। सवारीसाधनमा जडान गरिएका उपकरण र सेन्सरले संकलन गर्ने जानकारीलाई प्रणालीले विश्लेषण गर्छ।
त्यसबाट व्यवसायीले आफ्नो सवारीसाधनको अवस्था र सञ्चालनको प्रभावकारिता बुझ्न सक्छन्।
उदाहरणका लागि कुनै ट्रकले निर्धारित मार्गभन्दा बढी दूरी पार गरिरहेको छ भने त्यसको कारण पहिचान गर्न सकिन्छ।
लामो समय इन्जिन चालु राखेर सवारीसाधन रोकिएको छ भने त्यसबाट हुने इन्धन खपतको जानकारी प्राप्त हुन्छ। चालकको व्यवहार र सवारीसाधनको गति विश्लेषण गरेर दुर्घटनाको जोखिम घटाउन सकिन्छ।
कम्पनीले उपलब्ध गराउने फ्लीट म्यानेजमेन्ट प्रणालीले सवारीसाधन, चालक र सामानको अवस्थालाई एउटै स्थानबाट अनुगमन गर्न सहयोग गर्छ।
भेहिकल मेन्टिनेन्स प्रणालीले सवारीसाधनको मर्मतसम्भारको समय र खर्च व्यवस्थापन गर्छ। ट्रक अपोइन्टमेन्ट प्रणालीले गोदाम तथा बन्दरगाहमा हुने अनावश्यक प्रतीक्षा समय घटाउन सहयोग पुर्याउँछ।
त्यस्तै, चालकको व्यवहार र थकान पहिचान गर्ने ड्राइभर मोनिटरिङ सिस्टम तथा दुर्घटना जोखिम घटाउन सहयोग गर्ने एडभान्स्ड ड्राइभर असिस्टेन्स सिस्टम पनि कम्पनीका उत्पादनमा समावेश छन्।
ट्रान्सट्र्याकको दाबीअनुसार यसको डिजिटल प्रणाली प्रयोग गर्ने व्यवसायले सवारीसाधनको उत्पादकत्व र उपयोगिता ४० प्रतिशतसम्म बढाउन तथा अतिरिक्त समय, इन्धन, श्रम, कुल दूरी र अनावश्यक रोकाइसम्बन्धी लागत ३० प्रतिशतसम्म घटाउन सक्छन्।
यी कम्पनीले प्रस्तुत गरेका उपलब्धिका दाबी हुन्, सबै ग्राहकमा समान परिणाम सुनिश्चित गर्ने स्वतन्त्र अध्ययनका निष्कर्ष होइनन्।
कम्पनीका सहसंस्थापक तथा प्रमुख प्रविधि अधिकृत एरिस पुजुद कुर्नियावानका अनुसार आईओटीले सवारीसाधनलाई इन्टरनेटसँग जोडेर वास्तविक समयको जानकारी संकलन गर्छ भने कृत्रिम बुद्धिमत्ताले प्राप्त तथ्यांक विश्लेषण गर्न सहयोग गर्छ।
यसले व्यवसायीलाई अनुमानका आधारमा होइन, वास्तविक तथ्यांकका आधारमा निर्णय गर्न सक्षम बनाउँछ।
पाँच वर्षमै तीव्र व्यावसायिक विस्तार
ट्रान्सट्र्याकको विस्तार सुरुवाती पाँच वर्षमै उल्लेखनीय रह्यो। सन् २०१९ मा दुई सहर र १२ कर्मचारीबाट सुरु भएको कम्पनी सन् २०२३ सम्म आइपुग्दा इन्डोनेसियाका ११० सहरमा फैलिएको थियो।
कम्पनीले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार सन् २०२३ मा यसको वार्षिक आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३४४ प्रतिशतले बढेको थियो।
त्यही वर्ष कम्पनीले व्यवस्थापन गरिरहेका सवारीसाधनको संख्या २१४ प्रतिशतले बढेर एक लाख ३५ हजारभन्दा बढी पुगेको थियो।
सन् २०२३ मा ग्राहक संख्या ७४ प्रतिशतले बढेर एक हजार १०० नाघेको कम्पनीले जनाएको थियो।
औसत मासिक आम्दानी वृद्धिदर १४ प्रतिशत रहेको र मासिक रूपमा व्यवस्थापनमा रहेका सवारीसाधनको संख्यामा औसत १२ प्रतिशत वृद्धि भएको विवरण पनि कम्पनीले सार्वजनिक गरेको थियो।
त्यसबेला कम्पनीमा २०० भन्दा बढी कर्मचारी थिए। इन्डोनेसियाबाहिर मलेसियाका ३० सहरमा सेवा विस्तार भइसकेको थियो भने सिंगापुरमा पनि सञ्चालन सुरु गरिएको थियो।
सन् २०२४ मा कम्पनीले आफ्नो विस्तारलाई थप गति दियो। त्यस वर्षको लगानीसम्बन्धी घोषणाअनुसार ट्रान्सट्र्याकले इन्डोनेसियाका १३० भन्दा बढी सहर तथा मलेसिया र सिंगापुरमा गरी ३० सहरमा सेवा उपलब्ध गराइरहेको थियो।
कम्पनीका ग्राहक एक हजार २०० नाघेका थिए भने एक लाख ५० हजारभन्दा बढी सदस्यता तथा सेवा एकाइ व्यवस्थापनमा रहेको विवरण सार्वजनिक गरिएको थियो।
सन् २०२६ मा कम्पनीले आफ्नो आधिकारिक विवरणमा एक हजार ६०० भन्दा बढी ग्राहक रहेको जनाएको छ। दक्षिणपूर्वी एसिया र मध्यपूर्वका बजारमा विस्तारलाई तीव्र बनाउने योजना पनि अघि सारेको छ।
यसले ट्रान्सट्र्याकको वृद्धि केवल लगानी जुटाउने गतिविधिमा सीमित नभई ग्राहक, सवारीसाधन र बजार विस्तारसँग जोडिएको देखाउँछ।
१२ मिलियन डलरको लगानीले बढाएको उडान
स्टार्टअप कम्पनीका लागि बाह्य लगानी केवल आर्थिक स्रोत होइन, बजार विस्तार र व्यावसायिक विश्वसनीयताको आधार पनि हो। ट्रान्सट्र्याकले सन् २०२१ मा कोकुन क्यापिटलबाट प्रारम्भिक लगानी प्राप्त गरेको थियो।
त्यसपछि सन् २०२२ मा अर्को लगानी र सन् २०२३ जनवरीमा २.१ मिलियन अमेरिकी डलरको प्रि-सिरिज ए लगानी प्राप्त गर्यो।
कम्पनीको सबैभन्दा महत्वपूर्ण लगानी उपलब्धि भने सन् २०२४ अगस्टमा प्राप्त १२ मिलियन अमेरिकी डलरको सिरिज ए लगानी हो। यो लगानी युराजियो र कोकुन क्यापिटलको सहनेतृत्वमा भएको थियो।
आईएफपी सेक्युरिटिज, बिन्ताङ क्यापिटल पार्टनर्स र एपवर्क्सले पनि लगानीमा सहभागिता जनाएका थिए।
लगानीकर्ताले कम्पनीको तीव्र बजार विस्तार, प्रविधिको व्यावसायिक सम्भावना र दक्षिणपूर्वी एसियाको ढुवानी क्षेत्रमा रहेको अवसरलाई आधार मानेका थिए।
युराजियोका लगानी निर्देशक अर्नेस्ट सुका अनुसार दक्षिणपूर्वी एसियाको आर्थिक प्रतिस्पर्धात्मकताका लागि ढुवानी तथा आपूर्ति शृङ्खला महत्वपूर्ण छ।
तर पूर्वाधारका चुनौतीका कारण यस क्षेत्रमा विखण्डित प्रणाली र सञ्चालन अक्षमता देखिन्छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता, स्वचालन र आईओटीको प्रयोगबाट यस्ता समस्या समाधान गर्ने सम्भावना रहेको उनको भनाइ थियो।
कोकुन क्यापिटलकी लगानी साझेदार क्यारोल चेङले पनि ट्रान्सट्र्याकले आफ्नो उत्पादन र बजारबीचको सम्बन्ध छोटो समयमै स्थापित गर्न सफल भएको बताएकी थिइन्।
लगानी प्राप्त भएपछि कम्पनीले इन्डोनेसिया, सिंगापुर र मलेसियामा आफ्नो उपस्थिति थप बलियो बनाउने योजना अघि सारेको थियो। त्यसपछि थाइल्यान्ड, भियतनाम र अस्ट्रेलियालगायतका बजारमा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो।
एङ्गिया मेइसेसारीका लागि यो लगानी व्यक्तिगत उपलब्धि मात्र थिएन।
यसले एउटा परम्परागत उद्योगमा प्रविधिको प्रयोगबाट ठूलो बजार सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने व्यावसायिक अवधारणालाई अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्तासामु प्रमाणित गर्ने अवसर पनि दियो।
ढुवानीबाट हरित प्रविधिसम्म
ट्रान्सट्र्याकको व्यवसाय विस्तारसँगै यसको ध्यान वातावरणीय दिगोपनतर्फ पनि गएको छ। ढुवानी क्षेत्रमा इन्धन खपत र कार्बन उत्सर्जन ठूलो चुनौती हो।
लामो दूरी, अनावश्यक यात्रा, खाली सवारीसाधन र ट्राफिक जामले सञ्चालन लागतसँगै वातावरणीय असर पनि बढाउँछन्।
कम्पनीले यसलाई ध्यानमा राखेर कार्बन उत्सर्जनको विवरण देखाउने ड्यासबोर्ड, कार्बन फुटप्रिन्ट विश्लेषण र समुद्री ढुवानी व्यवस्थापनसम्बन्धी प्रविधि विकास गरिरहेको छ।
सन् २०२४ मा कम्पनीले हलाल लजिस्टिक्स र दिगोपनलाई नयाँ प्राथमिकताका रूपमा अघि सारेको थियो।
हलाल उत्पादनको आपूर्ति शृङ्खलामा उत्पादनको स्रोतदेखि भण्डारण र ढुवानीसम्म आवश्यक मापदण्ड कायम राख्न डिजिटल प्रणाली उपयोगी हुन सक्छ।
त्यसका लागि कम्पनीले इन्टिग्रेटेड हलाल लजिस्टिक्स सिस्टम र हलाल लजिस्टिक्स प्लेटफर्म विकास गरेको छ।
सन् २०२५ मा कम्पनीले समुद्री यातायात, स्वचालन र जलवायु प्रविधिमा पनि आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्यो।
डिजिटल सिल प्रणाली, प्रविधिसम्बन्धी तालिम र शून्य उत्सर्जन यातायातसँग सम्बन्धित परियोजना पनि कम्पनीको विस्तार योजनामा समेटिएका छन्।
सन् २०२६ मा कम्पनीले विद्युतीय सवारीसाधनको ब्याट्री अवस्था वास्तविक समयमा अनुगमन गर्ने प्रणाली र यातायात सञ्चालनमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रयोगलाई थप प्राथमिकता दिएको छ।
यसले ट्रान्सट्र्याकको व्यवसायलाई केवल ट्रक र ढुवानी व्यवस्थापनमा सीमित नराखी यातायात क्षेत्रको व्यापक डिजिटल रूपान्तरणसँग जोडेको छ।
महिला नेतृत्व र नयाँ व्यावसायिक सम्भावना
एङ्गिया मेइसेसारीको सफलता प्रविधि उद्यमशीलतामा महिला नेतृत्वको दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण छ।
प्रविधि क्षेत्रमा लामो अनुभव हासिल गरेपछि उनले आफ्नै कम्पनी स्थापना गरिन् र परम्परागत उद्योगको समस्या समाधान गर्ने व्यवसाय निर्माण गरिन्।
उनले ट्रान्सट्र्याकलाई स्थापना गर्दा ठूलो लगानीकर्ता सञ्जाल वा स्टार्टअपको पूर्वअनुभव नभएको कम्पनीको लगानी घोषणामा उल्लेख छ।
तर उद्योगको वास्तविक समस्या पहिचान गर्ने क्षमता, उत्पादन विकास र ग्राहकको आवश्यकता बुझ्ने रणनीतिले कम्पनीलाई विस्तार गर्न सहयोग गर्यो।
उनलाई प्रविधि क्षेत्रका प्रभावशाली महिला संस्थापकका रूपमा पनि पहिचान गरिएको छ। सन् २०२४ को फाउन्डर्स फोरममा उनलाई ‘१०० वुमन टेक फाउन्डर्स टु वाच’ सूचीमा समावेश गरिएको थियो।
उनले सफ्टवेयर इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर अध्ययनसमेत गरेकी छन्।
नेपालका लागि पनि ट्रान्सट्र्याकको व्यवसायिक मोडल अध्ययनयोग्य छ। यहाँ मालवाहक सवारीसाधन, सार्वजनिक यातायात, निर्माण सामग्री ढुवानी, कृषि उपज वितरण र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारसँग जोडिएका हजारौँ व्यवसाय सञ्चालनमा छन्।
तर धेरै व्यवसायमा सवारीसाधनको व्यवस्थापन, इन्धन खर्च, चालकको निगरानी र सामानको आवागमन अझै परम्परागत विधिमा निर्भर छ।
नेपालमा यस्तो प्रविधिको बजार विकास गर्न सवारीसाधनको लागत, इन्टरनेट पहुँच, प्राविधिक जनशक्ति र स्थानीय व्यवसायको भुक्तानी क्षमतालाई ध्यान दिनुपर्छ।
तर ढुवानी व्यवसायको उत्पादकत्व बढाउन र सञ्चालन खर्च घटाउन डिजिटल प्रणालीको सम्भावना स्पष्ट छ।
एङ्गिया मेइसेसारीको यात्रा एउटा सामान्य समस्या पहिचान गरेर सुरु गरिएको व्यवसाय कसरी अन्तर्राष्ट्रिय लगानी आकर्षित गर्ने प्रविधि कम्पनी बन्न सक्छ भन्ने उदाहरण हो।
उनले नयाँ ट्रक बनाइनन्, नयाँ सडक निर्माण गरिनन् र ढुवानी व्यवसाय नै सञ्चालन गरेर बजारमा प्रवेश गरिनन्। बरु पहिलेबाट सञ्चालनमा रहेका ट्रक, चालक, ढुवानी कम्पनी र आपूर्ति शृङ्खलालाई एउटै डिजिटल प्रणालीमा जोड्ने व्यवसाय निर्माण गरिन्।
यही सोचले ट्रान्सट्र्याकलाई सामान्य स्टार्टअपबाट दक्षिणपूर्वी एसियाको यातायात प्रविधि बजारमा विस्तार हुने कम्पनी बनाएको छ।
परम्परागत उद्योगको समस्या बुझेर प्रविधिको प्रयोगबाट त्यसको समाधान खोज्नु नै एङ्गियाको सफलताको मुख्य सूत्र बनेको छ।
