काठमाडौं । आईपीओ खुल्नेबित्तिकै आवेदन भर्ने र छोटो समयमै पैसा दोब्बर बनाउने सोच धेरै लगानीकर्तामा देखिन्छ। तर विश्वप्रसिद्ध लगानीकर्ता वारेन बफेटको लगानी दर्शनले भने भीड पछ्याएर होइन, कम्पनी बुझेर मात्र लगानी गर्न सुझाउँछ।

कमजोर वित्तीय अवस्था भएका कम्पनीको आईपीओमा आकर्षित हुँदा नाफाको सट्टा लगानी नै डुब्न सक्ने भएकाले आईपीओ भर्नुअघि यी पाँच कुरा ध्यान दिनुपर्छ।

१. नबुझेको व्यवसायमा लगानी नगर्नुस्

बफेटको प्रमुख सिद्धान्त हो, आफूले नबुझेको व्यवसायमा लगानी नगर्नु। कम्पनीले के गर्छ, कसरी आम्दानी गर्छ र भविष्यमा त्यसको व्यवसाय टिक्छ कि टिक्दैन भन्ने स्पष्ट रूपमा बुझ्नुपर्छ।

कम्पनीको व्यवसायलाई दुई वाक्यमा समेत बुझाउन सकिँदैन भने केवल आईपीओ खुलेको कारण आवेदन दिनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।

२. कम्पनीको वास्तविक अवस्था हेर्नुस्

आईपीओको प्रचार, सामाजिक सञ्जालको चर्चा वा अरूले आवेदन दिएको आधारमा निर्णय गर्नु हुँदैन। कम्पनीको वित्तीय विवरण, ऋण, आम्दानी, नाफा, नगद प्रवाह र भविष्यको योजनाबारे अध्ययन गर्नुपर्छ।

विशेषगरी DRHP तथा आईपीओ विवरणपत्र राम्रोसँग पढ्नु आवश्यक हुन्छ। कम्पनीले आईपीओबाट उठाएको पैसा कहाँ प्रयोग गर्दैछ भन्ने विषय पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

३. कम्पनीको टिकाउ क्षमता खोज्नुस्

बफेटले कम्पनीको ‘मोअट’ अर्थात् प्रतिस्पर्धीभन्दा लामो समयसम्म अगाडि रहने विशेष क्षमतालाई महत्व दिन्छन्।

बलियो ब्रान्ड, प्रविधि, वितरण सञ्जाल, ग्राहकको विश्वास वा बजारमा विशेष पकड भएको कम्पनी दीर्घकालीन लगानीका लागि तुलनात्मक रूपमा आकर्षक हुन सक्छ। केवल चर्चित क्षेत्रमा काम गर्छ भन्दैमा कम्पनी बलियो हुँदैन।

४. मूल्य होइन मूल्याङ्कन हेर्नुस्

आईपीओको अंकित मूल्य वा प्रिमियम मात्र हेरेर सस्तो वा महँगो भन्न मिल्दैन। कम्पनीको वास्तविक आम्दानी, नाफा, सम्पत्ति, ऋण र भविष्यको सम्भावनासँग तुलना गरेर मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ।

बफेटको लगानी दर्शनको मूल कुरा नै हो, तपाईंले तिर्ने मूल्य र त्यसबापत पाउने वास्तविक मूल्य फरक कुरा हुन्।

५. भीड होइन आफ्नै अध्ययन पछ्याउनुस्

आईपीओमा माग धेरै छ, सामाजिक सञ्जालमा चर्चा छ वा अरूले पैसा दोब्बर हुने दाबी गरेका छन् भन्दैमा आवेदन दिनु उचित हुँदैन।

बफेटको दर्शनअनुसार बजारमा देखिएको हरेक अवसर समात्नुपर्दैन। आफूले बुझेको र उचित मूल्यमा उपलब्ध राम्रो कम्पनीको अवसर पर्खनु नै दीर्घकालीन लगानीको आधार हो।

त्यसैले आईपीओलाई लटरी होइन कम्पनीको साझेदार बन्ने निर्णयका रूपमा हेर्नुपर्छ। कम्पनीको व्यापार, वित्तीय अवस्था, ऋण, नाफा, मूल्याङ्कन र भविष्यको सम्भावना नबुझी केवल पैसा दोब्बर हुने आशामा आईपीओ भर्दा नाफाभन्दा घाटाको जोखिम बढी हुन सक्छ।