Logo

OECD 2024 verilerine göre, ortalama bir bahisçi yılda 900 dolar kazanç elde etmektedir; bu oran bettilt giriş kullanıcılarında %15 daha fazladır.

Geniş bahis seçenekleriyle spor severlerin ilgisini çeken bahsegel güvenlidir.

bahsegel giriş bahsegel bahsegel bettilt-app.com bahsegel bahsegel bahsegel giriş bahsegel giriş bahsegel giriş bahsegel giriş paribahis bahsegel güncel giriş bahsegel bettilt giriş bettilt

Türkiye’de canlı rulet, klasik ruletin dijital versiyonundan daha çok tercih edilir ve bettilt giriş bu farkı belirgin kılar.

स्वतन्त्रतापछि भारतको अर्थतन्त्रको पुनरुत्थान यात्रा

स्वतन्त्रतापछि भारतको अर्थतन्त्रको पुनरुत्थान यात्रा
A A+ A-

नयाँदिल्ली। ब्रिटिस शासनले भारतमा आफ्नो नियन्त्रण बलियो बनाउनुअघिसम्म भारतीयको जीवनस्तर विश्वको औसतसँग तुलनात्मक रूपमा नजिक रहेको ऐतिहासिक तथ्यांकहरूले देखाउँछन् । तर औपनिवेशिक शासनका दशकहरूमा भारतको प्रतिव्यक्ति आर्थिक अवस्था लगातार कमजोर हुँदै गयो ।

स्वतन्त्रतापछि पनि विभाजन, राष्ट्र निर्माणका चुनौती र कमजोर आर्थिक आधारका कारण लामो समयसम्म अर्थतन्त्रले अपेक्षित गति लिन सकेन । तर सन् १९९० को दशकको आर्थिक उदारीकरणपछि भारतले आर्थिक वृद्धिको नयाँ चरणमा प्रवेश गर्‍यो ।

ग्रोनिन्जेन विश्वविद्यालयको ‘म्याडिसन परियोजना डाटाबेस २०२३’ अनुसार सन् १८२० मा भारतको प्रतिव्यक्ति जीडीपी विश्व औसतको ८३ प्रतिशत बराबर थियो । यो अनुपात सन् १८७० मा ५५ प्रतिशतमा झर्‍यो भने सन् १९४० सम्म आइपुग्दा ३२ प्रतिशतमा सीमित भयो ।

स्वतन्त्रतापछि भारतले योजनाबद्ध अर्थतन्त्र, सार्वजनिक क्षेत्रको विस्तार र आत्मनिर्भरतालाई प्राथमिकता दियो । तर आर्थिक वृद्धिको गति अपेक्षाकृत सुस्त रह्यो । सन् १९४७ को विभाजनबाट सिर्जित आर्थिक तथा सामाजिक चुनौती, कमजोर पूर्वाधार र राष्ट्र निर्माणका प्राथमिकताले पनि आर्थिक विस्तारलाई प्रभावित गरे ।

निर्णायक परिवर्तन भने सन् १९९० को दशकको सुरुवातमा आयो । विदेशी मुद्रा संकटपछि भारतले आर्थिक उदारीकरण, निजीकरण र विश्व बजारसँग थप एकीकरण गर्ने नीति अघि बढायो । आयातमा रहेका धेरै प्रतिबन्ध हटाइए, निजी क्षेत्रका लागि अवसर विस्तार गरियो र विदेशी लगानी आकर्षित गर्ने नीति अपनाइयो । त्यसपछि भारतीय अर्थतन्त्रले उच्च वृद्धिको बाटो समात्यो ।

२०२५ सम्म भारतको प्रतिव्यक्ति जीडीपी विश्व औसतको ४६ प्रतिशतमा पुगेको छ । अर्थात् औपनिवेशिक कालमा तीव्र रूपमा खस्किएको भारतको प्रतिव्यक्ति आर्थिक हैसियत पछिल्ला दशकमा उल्लेख्य रूपमा सुधार भएको छ ।

विश्वकै तीव्र गतिमा बढ्ने प्रमुख अर्थतन्त्र

भारतको आर्थिक पुनरुत्थान अहिले विश्व अर्थतन्त्रमा यसको बढ्दो प्रभावसँग जोडिएको छ । भारत विश्वका प्रमुख अर्थतन्त्रमध्ये सबैभन्दा तीव्र गतिमा वृद्धि भइरहेको अर्थतन्त्रका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) को जुलाई २०२६ को रिपोर्ट अनुसार भारतको अर्थतन्त्र सन् २०२६ मा ६.४ प्रतिशतले वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ । यो चीनको ४.६ प्रतिशत, ब्राजिलको २.४ प्रतिशत र अमेरिकाको २.३ प्रतिशतको अनुमानभन्दा उच्च हो ।

भारतको आर्थिक वृद्धिको आधारमा घरेलु उपभोग, सेवा क्षेत्र, पूर्वाधार लगानी, उत्पादन विस्तार तथा बढ्दो निर्यात प्रमुख छन् । ठूलो जनसंख्या र विस्तार भइरहेको मध्यम वर्गले पनि आन्तरिक बजारलाई बलियो बनाइरहेको छ ।

विश्व अर्थतन्त्रमा बढ्दै भारतको हिस्सा

भारतको आर्थिक शक्ति विश्व जीडीपीमा उसको बढ्दो हिस्साबाट पनि देखिन्छ । सन् १९८० मा विश्व अर्थतन्त्रमा भारतको हिस्सा १.६ प्रतिशत मात्रै थियो । अहिले यो करिब ३.३ प्रतिशत पुगेको छ ।

आईएमएफको प्रक्षेपणअनुसार सन् २०३० सम्म भारतको विश्व जीडीपीमा हिस्सा ४ प्रतिशतभन्दा माथि पुग्न सक्छ । आर्थिक आकार बढ्दै गएसँगै विश्व व्यापार, लगानी, भू–राजनीति र अन्तर्राष्ट्रिय नीतिनिर्माणमा भारतको प्रभाव पनि विस्तार भइरहेको छ ।

भारतको बढ्दो आर्थिक वजनलाई पछिल्लो दशकमा विश्व आपूर्ति शृंखलामा आएको परिवर्तनले पनि बल दिएको छ । चीनमा अत्यधिक निर्भरता घटाउन खोजिरहेका बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूले भारतलाई उत्पादन तथा सेवा केन्द्रका रूपमा हेर्न थालेका छन् ।

विश्वको छैटौँ ठूलो अर्थतन्त्र

भारत जनसंख्याका आधारमा मात्रै ठूलो देश होइन, आर्थिक आकारका आधारमा पनि विश्वका प्रमुख अर्थतन्त्रमध्ये एक हो ।

आईएमएफको अप्रिल २०२६ को तथ्यांकअनुसार सन् २०२५ मा भारतको नाममात्र जीडीपी ४.१५ खर्ब डलर पुगेको थियो । यससँगै भारत विश्वको छैटौँ ठूलो अर्थतन्त्र बनेको छ ।

भारतभन्दा अगाडि जापान र बेलायत मात्रै केही अन्तरले रहेका छन् । जापानको अर्थतन्त्र ४.३८ खर्ब डलर र बेलायतको ४.२६ ट्रिलियन डलर रहेको आईएमएफको अनुमान छ ।

भारतले आगामी वर्षहरूमा उच्च आर्थिक वृद्धि कायम राख्न सके विश्वका ठूला अर्थतन्त्रबीच उसको स्थान अझ माथि जाने अपेक्षा गरिएको छ ।

नयाँ सहस्राब्दीमा खुल्यो निर्यातको ढोका

भारतको आर्थिक परिवर्तनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष निर्यात हो । कुनै समय सीमित वस्तु तथा सेवामा निर्भर रहेको भारतीय अर्थतन्त्र अहिले विश्व बजारमा उत्पादन तथा सेवाको महत्वपूर्ण आपूर्तिकर्ताका रूपमा विस्तार भइरहेको छ ।

विश्व वस्तु निर्यातमा भारतको हिस्सा सन् १९७० मा ०.६१ प्रतिशत मात्रै थियो । अहिले यो बढेर २.५२ प्रतिशत पुगेको छ । उल्लेखनीय कुरा के हो भने सन् २००३ सम्म पनि भारतको हिस्सा १ प्रतिशतभन्दा कम थियो । त्यसपछि दुई दशकमा भएको विस्तारले भारतीय उत्पादन क्षमतामा आएको परिवर्तन देखाउँछ ।

कोभिड–१९ महामारीका क्रममा भारतले औषधि, स्वास्थ्य सामग्री तथा व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरण उपलब्ध गराएको थियो । त्यसपछि उत्पादन, औषधि, इलेक्ट्रोनिक्स, अटोमोबाइल, इन्जिनियरिङ सामग्री र सूचना प्रविधिसहित विभिन्न क्षेत्रमा भारतको निर्यात क्षमता विस्तार भएको छ ।

सरकारले आत्मनिर्भर भारत, स्टार्टअप इन्डिया तथा उत्पादनसँग जोडिएका प्रोत्साहन कार्यक्रम मार्फत घरेलु उत्पादन र निर्यातलाई थप प्रोत्साहन दिएको छ । विशेषगरी इलेक्ट्रोनिक्स तथा मोबाइल फोन उत्पादनमा भारतले पछिल्ला वर्षमा उल्लेख्य क्षमता विकास गरेको छ ।

अबको चुनौती आय मात्र होइन समावेशी समृद्धि

भारतको आर्थिक पुनरुत्थानको कथा केवल जीडीपी वृद्धिमा सीमित छैन । औपनिवेशिक शासनका क्रममा विश्व औसतको तुलनामा उल्लेख्य रूपमा खस्किएको प्रतिव्यक्ति आर्थिक हैसियतलाई पुनः माथि लैजान भारतले दशकौँ लामो यात्रा तय गरेको छ ।

सन् १९९० को दशकको आर्थिक सुधारपछि तीव्र भएको वृद्धिले भारतलाई विश्व अर्थतन्त्रको केन्द्रतर्फ अघि बढाएको छ । विश्व जीडीपी र व्यापारमा बढ्दो हिस्सा, विशाल घरेलु बजार, उत्पादन क्षमताको विस्तार र तीव्र आर्थिक वृद्धिले भारतलाई विश्व अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण शक्तिका रूपमा स्थापित गरिरहेको छ ।

तर भारतका लागि चुनौती अझै समाप्त भएको छैन । ठूलो जनसंख्याका कारण उच्च जीडीपी वृद्धिलाई प्रतिव्यक्ति आयमा रूपान्तरण गर्न अझ तीव्र गति आवश्यक छ । रोजगारी सिर्जना, ग्रामीण आय वृद्धि, शिक्षा तथा स्वास्थ्यमा पहुँच, पूर्वाधार विस्तार र क्षेत्रीय असमानता घटाउनु आगामी चरणका प्रमुख चुनौती हुन् ।

करिब आठ दशकको स्वतन्त्रताको यात्रामा भारत औपनिवेशिक कालको आर्थिक क्षयबाट बाहिर निस्केर विश्व आर्थिक वृद्धिको प्रमुख चालक बन्ने अवस्थामा पुगेको छ । अबको प्रश्न भारत कति छिटो बढ्छ भन्ने मात्र होइन, त्यो वृद्धि कति व्यापक रूपमा आम नागरिकको आय, रोजगारी र जीवनस्तरमा रूपान्तरण हुन्छ भन्ने हो ।

2