काठमाडौं। चीनको वस्तु व्यापारमा यस वर्षको पहिलो सात महिनामा गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १७.३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
यस अवधिमा चीनको आयात २२ प्रतिशतले बढेको छ। आयात वृद्धिदर लगातार पाँचौँ महिनामा निर्यातको भन्दा उच्च रहेको हो।
पछिल्लो तथ्यांकले चीन विश्वको प्रमुख निर्यातकर्ता मात्र नभई ठूलो आयात बजारका रूपमा समेत स्थापित हुँदै गएको देखाएको छ। चीनको बढ्दो आन्तरिक मागले विश्वका विभिन्न मुलुकबाट वस्तु तथा स्रोतको माग बढाइरहेको छ।
विश्वव्यापी व्यापार अवरोध बढ्दै गएको, भूराजनीतिक तनाव तीव्र भएको र औद्योगिक तथा आपूर्ति शृंखलामा दबाब कायम रहेको अवस्थामा चीनको व्यापार विस्तार भएको हो। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले सन् २०२६ मा विश्वव्यापी व्यापार वृद्धि ३.५ प्रतिशतमा सीमित हुने प्रक्षेपण गरेको छ। यो सन् २०२५ को ५ प्रतिशतको तुलनामा कम हो।
यसैबीच केही पश्चिमा राजनीतिक वृत्त र सञ्चारमाध्यमले चीनको बढ्दो व्यापार अधिशेष र उत्पादन क्षमतालाई लिएर ‘चाइना शक २.०’ तथा ‘चाइना स्क्विज थ्योरी’ जस्ता अवधारणा अघि सारेका छन्। उनीहरूले चीनको उत्पादन विस्तारले विश्व बजारमा दबाब बढाएको र विकासशील मुलुकको औद्योगिकीकरणका अवसर सीमित गरेको दाबी गर्दै आएका छन्।
तर चीनको बढ्दो आयातले विश्वका विभिन्न मुलुकका लागि बजारको अवसरसमेत विस्तार गरिरहेको छ। चीनले प्रतिस्पर्धी मूल्यमा विभिन्न प्रकारका वस्तु आपूर्ति गर्दै आएको छ भने आयात विस्तारमार्फत विदेशी उत्पादक तथा निर्यातकर्ताका लागि थप बजार सिर्जना गरिरहेको छ।
चीनको बढ्दो आयातले स्रोतमा आधारित तथा निर्यातमुखी अर्थतन्त्र भएका मुलुकलाई थप अर्डर, रोजगारी र आर्थिक गतिविधिका अवसर उपलब्ध गराउन सक्ने देखिन्छ। यसले चीनलाई विश्व अर्थतन्त्रमा एक प्रमुख आपूर्तिकर्तासँगै प्रमुख उपभोक्ता बजारका रूपमा स्थापित गर्दै लगेको छ।
यस अर्थमा चीन अब ‘विश्वको कारखाना’ मात्र नभई ‘विश्वको बजार’ का रूपमा समेत आफ्नो भूमिका विस्तार गरिरहेको छ। चीनको व्यापार विस्तारले विश्व अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गर्नेभन्दा पनि व्यापारिक साझेदारका लागि नयाँ बजार र आर्थिक अवसर विस्तार गर्ने दिशातर्फ भूमिका खेलिरहेको छ।
