काठमाडौँ। भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले रसुवा र नुवाकोटमा निर्माणाधीन र सञ्चालित ११ वटा जलविद्युत् आयोजनामा ठुलो क्षति पुर्याएको छ। यसमध्ये २१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली ए जलविद्युत् आयोजना पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको छ। नेपालको जलविद्युत् क्षेत्रमा सबैभन्दा ठुलो वैदेशिक लगानीको नमूना मानिएको यो आयोजनाको ८२ प्रतिशत भौतिक प्रगति भइसकेको थियो।
आयोजनामा कार्यरत १ हजार ४३३ जना जनशक्तिमध्ये ५४८ जना अझै सम्पर्कविहीन छन्। हराइरहेकाहरूमा ९ जना कोरियन, ३४ जना चिनियाँ र ५० जना भारतीय नागरिक रहेका छन्। हालसम्म ८७८ जनाको सकुशल उद्धार गरिएको छ। उद्धार कार्यका लागि कोरियन टोली, ड्रोन र तालिमप्राप्त कुकुर परिचालन गरिएको छ। बेपत्ता नागरिकको खोजीका लागि दक्षिण कोरियाका विदेशमन्त्री चो ह्युनले नेपालको भ्रमणसमेत गरेका छन्।
बाढीले आयोजनाको बाँध क्षेत्र, कार्यालय र आवास गृह बगाएको छ भने सुरुङभित्र ढुङ्गा र लेदो भरिएको छ। आयोजनाका अनुसार सुरुङ सफा गर्न मात्र करिब एक वर्ष लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। आयोजनाको सुरुवाती लागत ६४ करोड ७३ लाख अमेरिकी डलर रहेकामा अब यो लागत अझ बढ्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।
दक्षिण कोरियाको कोरिया साउथ-ईस्ट पावरसहित अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम र अन्य ९ वटा वित्तीय संस्थाको लगानी रहेको यो आयोजना सन् २०२६ सम्ममा व्यावसायिक उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्यमा थियो। हिउँदको ऊर्जा संकट टार्न महत्वपूर्ण मानिएको यो आयोजनाको भविष्य अहिले अन्योलमा परेको छ। कम्पनीले अहिले पुनर्निर्माणभन्दा पनि बेपत्ता कर्मचारीको उद्धारलाई पहिलो प्राथमिकता दिएको जनाएको छ।
स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था (इप्पान) का अनुसार बाढीले निजी क्षेत्रका आयोजनामा मात्रै २५ देखि ३० अर्ब रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको छ। बीमा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक सुशिलदेव सुवेदीले बीमा गरिएका निजी क्षेत्रका आयोजनामा पुनर्निर्माणका लागि आर्थिक समस्या नहुने बताएका छन्।
