जुम्ला । जुम्लामा उत्पादित स्याउले यस वर्ष बजारमा राम्रो अवसर पाएको छ। जिल्लाबाट हालसम्म ७ हजार ३३० मेट्रिक टन स्याउ बिक्रीका लागि बाहिरी जिल्लामा पठाइएको छ। कृषि विकास कार्यालयको प्रारम्भिक तथ्याङ्कअनुसार उक्त स्याउबाट करिब ५५ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ।
कृषि विकास कार्यालय जुम्लाका प्रमुख रामभक्त अधिकारीका अनुसार जिल्लामा उत्पादित स्याउमध्ये हालसम्म ७ हजार ३३० मेट्रिक टन अन्य जिल्लामा बिक्रीका लागि पठाइएको हो। जिल्लाको कुल उत्पादन, बिक्री र बाहिरी जिल्लामा पठाइएको स्याउको विस्तृत विवरण संकलन भइरहेको उनले बताए।
कार्यालयले यस वर्ष जुम्लामा करिब १९ हजार ५०० मेट्रिक टन स्याउ उत्पादन हुने अनुमान गरेको छ। गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष उत्पादन केही घट्ने प्रारम्भिक आकलन गरिएको छ।
किसानले बगैँचाबाट प्रतिकेजी न्यूनतम ७५ रुपैयाँका दरले स्याउ बिक्री गरेका छन्। यही मूल्यलाई आधार मान्दा बाहिरी जिल्लामा पठाइएको स्याउबाट करिब ५५ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको अधिकारीले बताए।
व्यापारीले केही स्याउ शीतभण्डार र घरमै भण्डारण गरेकाले थप स्याउ बजारमा पुग्न बाँकी छ। भण्डारणमा रहेको स्याउ बिक्री भएपछि कारोबार रकम र बाहिरी जिल्लामा पठाइएको परिमाण बढ्न सक्ने कृषि विकास कार्यालयको अनुमान छ।
भारतबाट आउने स्याउको आपूर्ति रोकिएपछि नेपाली बजारमा स्थानीय उत्पादनले अवसर पाएको स्थानीय व्यापारीको भनाइ छ। भारतीय स्याउको आपूर्ति बन्द हुँदा जुम्लामा उत्पादित स्याउको माग बढेको उनीहरूको दाबी छ। यसले किसानलाई उत्पादन बिक्री गर्न सहज बनाएको छ।
हिमा गाउँपालिकाकी स्याउ व्यापारी माया रोकायाले जुम्लाबाट १ हजार ५०० कार्टुन स्याउ खरिद गरेर नेपालगञ्जमा बिक्री गरेको जानकारी दिइन्। स्थानीय उत्पादनले बाहिरी बजारसम्म पहुँच विस्तार गर्न सके किसान र व्यापारी दुवैले लाभ लिन सक्ने देखिएको छ।
जुम्लाको तातोपानी गाउँपालिका–६ स्थित बजारावलामा गरिएको सामूहिक स्याउ खेतीबाट यस वर्ष ३४ मेट्रिक टन उत्पादन भएको छ। ७ हजार १४० रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको उक्त खेतीबाट करिब ३० लाख रुपैयाँ बराबरको स्याउ बिक्री भएको कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ।
जिल्लाका आठवटै स्थानीय तहमा स्याउ खेती प्रमुख आम्दानीको स्रोत बनेको छ। कार्यालयका अनुसार करिब १९ हजार घरपरिवार स्याउ खेतीमा निर्भर छन्। जुम्लामा झन्डै ४ हजार ६०५ हेक्टर अर्थात् ९२ हजार ८० रोपनी क्षेत्रफलमा स्याउ खेती हुँदै आएको छ।
चालु आर्थिक वर्षमा थप १०८ हेक्टर अर्थात् २ हजार १६० रोपनी क्षेत्रफलमा स्याउ खेती विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। परम्परागत जातसँगै उच्च घनत्वमा उत्पादन हुने स्याउ खेती विस्तार हुन थालेपछि उत्पादन प्रणालीमा पनि परिवर्तन भइरहेको छ।
हाल जिल्लामा ५२ हेक्टर क्षेत्रफलमा उच्च घनत्वको फुजी स्याउ खेती हुँदै आएको छ। यस वर्ष उक्त खेतीमध्ये ४९ हेक्टर क्षेत्रफलमा उत्पादन भएको कार्यालयले जनाएको छ। जिल्लामा रेड डेलिसियस, रोयल डेलिसियस, गोल्डेन, रिचा रेड, जनाथन र स्परलगायत जातका स्याउ उत्पादन हुन्छन्। गाला र फुजीजस्ता जातले पनि उत्पादनमा योगदान पुर्याउँदै आएका छन्।
भारतबाट आउने स्याउको आपूर्ति रोकिँदा जुम्लाको स्याउले बजार विस्तार गर्ने अवसर पाएको भए पनि यसलाई दीर्घकालीन रूपमा कायम राख्न उत्पादनको गुणस्तर, भण्डारण, ढुवानी र बजार व्यवस्थापनमा सुधार आवश्यक छ। विशेषगरी दुर्गम क्षेत्रबाट अन्य जिल्लामा स्याउ पुर्याउँदा लाग्ने ढुवानी खर्च र भण्डारणको सीमितताले किसानले पाउने मूल्यमा प्रभाव पार्न सक्छ।
यस वर्षको वास्तविक उत्पादन, बिक्री र बाहिरी जिल्लामा पठाइएको स्याउको अन्तिम विवरण संकलन हुन बाँकी छ। त्यसैले हाल सार्वजनिक गरिएको ५५ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार प्रारम्भिक अनुमान हो। बाँकी स्याउ बिक्री भएपछि कारोबारको परिमाण थप बढ्न सक्ने कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ।
