काठमाडौं । वाणिज्य बैंकहरूको वित्तीय बजार कारोबारबाट हुने आम्दानीमा उल्लेख्य सुधार आएको छ । सेयर, सरकारी ऋणपत्र, विदेशी मुद्रा तथा अन्य वित्तीय उपकरणको कारोबारबाट बैंकहरूले गत आर्थिक वर्षमा १३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गरेका छन् । ब्याज आम्दानीमा दबाब रहे पनि ट्रेडिङसहित गैरब्याज आम्दानी बढ्दा बैंकहरूको समग्र नाफा उकासिएको देखिन्छ ।
गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा २० वाणिज्य बैंकले कुल १३ अर्ब ११ करोड ४५ लाख रुपैयाँ नेट ट्रेडिङ आम्दानी गरेका छन् । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको ९ अर्ब ३६ करोड ९२ लाख रुपैयाँको तुलनामा ३९.९७ प्रतिशत बढी हो ।
बैंकहरूले वित्तीय बजारमा सक्रिय भएर कारोबार गर्दा यस्तो आम्दानी बढेको हो । विशेषगरी मुद्रा बजार, ट्रेजरी बिल तथा सरकारी ऋणपत्र र विदेशी विनिमय कारोबारबाट बैंकहरूले राम्रो प्रतिफल हात पारेका छन् । सेयर तथा अन्य वित्तीय उपकरणको कारोबारबाट हुने नाफाले पनि ट्रेडिङ आम्दानी बढाउन भूमिका खेलेको छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले नन–डेलिभरेबल फर्वार्ड (एनडीएफ) लगायतका वित्तीय उपकरणमा बैंकहरूले गर्न पाउने कारोबारको सीमा बढाएपछि पनि केही बैंकको ट्रेडिङ आम्दानीमा सुधार आएको देखिन्छ ।
बैंकले सेयर, सरकारी ऋणपत्र, विदेशी मुद्रा वा अन्य वित्तीय उपकरण खरिदबिक्री गर्दा भएको नाफा तथा घाटा समायोजन गरेपछि बाँकी रहने रकमलाई नेट ट्रेडिङ आम्दानीका रूपमा गणना गरिन्छ । पछिल्लो समय कर्जा विस्तार र ब्याजदरबाट हुने आम्दानीमा दबाब देखिएपछि बैंकहरूका लागि यस्तो गैरब्याज आम्दानी महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ ।
गत आर्थिक वर्षमा २० वाणिज्य बैंकको कुल खुद नाफा ६९ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा यो करिब ३२.३२ प्रतिशतको वृद्धि हो । बैंकहरूको नाफा बढाउन ब्याज आम्दानीसँगै ट्रेडिङ, शुल्क तथा कमिसनलगायत गैरब्याज आम्दानीले पनि टेवा दिएका छन् ।
ट्रेडिङ तथा गैरब्याज आम्दानीतर्फ ग्लोबल आइएमई बैंक सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ । बैंकले गत आर्थिक वर्षमा यस्तो स्रोतबाट १ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ४२.२३ प्रतिशत बढी हो ।
त्यस्तै नबिल बैंक, लक्ष्मी सनराइज बैंक र नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले पनि गैरब्याज आम्दानीतर्फ १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी कमाएका छन् ।
वृद्धिदर हेर्दा भने राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ । बैंकले अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा यस्तो आम्दानी १३८.९३ प्रतिशतले बढाएको छ ।
तर सबै बैंकको अवस्था भने समान छैन । कृषि विकास बैंकको यस्तो आम्दानी ७२.७२ प्रतिशतले घटेको छ ।
समग्रमा हेर्दा बैंकहरूको आम्दानीको संरचना विस्तारै परिवर्तन हुँदै गएको देखिन्छ । कर्जाको ब्याजबाट मात्रै नाफा बढाउने परम्परागत मोडलमा दबाब बढिरहेका बेला सेयर, विदेशी मुद्रा, सरकारी ऋणपत्र र अन्य वित्तीय बजारका कारोबार बैंकहरूको अतिरिक्त आम्दानीको महत्वपूर्ण आधार बन्दै गएका छन् । आगामी दिनमा ब्याजदर, सेयर बजारको अवस्था र विदेशी मुद्रा कारोबारमा हुने उतारचढावले बैंकहरूको ट्रेडिङ आम्दानीमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिन्छ।
