कर्जा लिनु आफैंमा गलत होइन, तर कति कर्जा लिने, कति ब्याज तिर्ने र कति समयसम्म तिर्ने भन्ने नबुझी कर्जा लिँदा आम्दानीको ठूलो हिस्सा किस्तामै जान सक्छ।
१. ब्याजदर कति हो ?
कर्जाको ब्याजदर स्थिर हो कि परिवर्तनशील हो, पहिले नै बुझ्नुहोस्। केवल कम देखिएको सुरुवाती ब्याजदरमा मात्रै निर्णय नगर्नुहोस्।
२. आधारदर र प्रिमियम कति छ ?
विशेषगरी परिवर्तनशील ब्याजदरको कर्जामा आधारदरमा कति प्रतिशत थपेर ब्याज निर्धारण हुन्छ भन्ने हेर्नुहोस्।
३. सेवा शुल्क कति लाग्छ ?
कर्जा स्वीकृत गर्दा लाग्ने सेवा शुल्क, प्रशासनिक शुल्क तथा अन्य खर्च जोड्दा वास्तविक कर्जा लागत कति हुन्छ, हिसाब गर्नुहोस्।
४. कर्जाको अवधि कति हो ?
अवधि लामो हुँदा मासिक किस्ता कम हुन सक्छ, तर कुल ब्याज धेरै तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।
५. मासिक किस्ता धान्न सकिन्छ ?
कर्जा लिनुअघि आफ्नो नियमित आम्दानी र मासिक खर्चको हिसाब गर्नुहोस्। किस्ता तिर्दा दैनिक जीवन प्रभावित हुने अवस्था नबनाउनुहोस्।
६. अग्रिम भुक्तानी गर्दा शुल्क लाग्छ कि लाग्दैन ?
समयअघि कर्जा चुक्ता गर्न खोज्दा बैंकले अतिरिक्त शुल्क वा जरिवाना लिन्छ कि लिँदैन, सम्झौतामै हेर्नुहोस्।
७. ढिलो किस्ता तिर्दा कति जरिवाना लाग्छ ?
एक–दुई किस्ता ढिलो हुँदा लाग्ने जरिवाना, थप ब्याज तथा अन्य शुल्कबारे पहिले नै जानकारी लिनुहोस्।
८. धितो र जमानतको जोखिम बुझ्नुहोस्
कर्जा नतिरेको अवस्थामा धितोमा राखेको सम्पत्तिमा के हुन्छ भन्ने कुरा सम्झौता गर्नुअघि स्पष्ट बुझ्नुहोस्।
९. कर्जासँगै बीमा वा अन्य खर्च जोडिएको छ कि छैन ?
सवारी, घर वा अन्य कर्जामा बीमा, मूल्यांकन, कानुनी तथा अन्य खर्च लाग्न सक्छ। यी सबैलाई कुल लागतमा जोडेर हेर्नुहोस्।
१०. कर्जा लिनुअघि कम्तीमा २–३ बैंकको तुलना गर्नुहोस्
एउटै रकम र अवधिका लागि विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाले दिने ब्याजदर, शुल्क र कुल भुक्तानी तुलना गरेर मात्रै निर्णय गर्नुहोस्।
स्रोत: एआई
